Μια νέα προσέγγιση στην απώλεια βάρους θα μπορούσε να βοηθήσει τον οργανισμό να καίει περισσότερο λίπος, διατηρώντας παράλληλα τη μυϊκή μάζα. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ εντόπισαν μια ουσία που αυξάνει την ενέργεια που καταναλώνει το σώμα, αντί να περιορίζει απλώς την ποσότητα της τροφής.
Σε πειράματα σε ποντίκια, η ουσία βελτίωσε τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, μείωσε τα επιβλαβή λίπη στο αίμα και βοήθησε παχύσαρκα ζώα να χάσουν λίπος χωρίς σημαντική μείωση της άλιπης μυϊκής τους μάζας. Αύξησε επίσης την ενεργειακή δαπάνη έως και κατά 18%, χωρίς τα ποντίκια να γίνουν πιο δραστήρια ή να παρουσιάσουν αύξηση της θερμοκρασίας του σώματός τους.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Science Advances, υποδεικνύουν μια πιθανή νέα κατεύθυνση για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, του διαβήτη και της λιπώδους νόσου του ήπατος. Η πειραματική ουσία φάνηκε επίσης να ενισχύει τα οφέλη δημοφιλών φαρμάκων για την απώλεια βάρους, όπως τα Ozempic και Wegovy, όταν χορηγήθηκαν σε συνδυασμό. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά της δεν έχουν ακόμη τεκμηριωθεί σε ανθρώπους.
Μια διαφορετική προσέγγιση από τα φάρμακα GLP-1
Τα τελευταία πέντε χρόνια, τα φάρμακα που είναι γνωστά ως αγωνιστές GLP-1 έχουν αλλάξει τη θεραπεία της παχυσαρκίας και άλλων μεταβολικών παθήσεων, όπως ο διαβήτης και η λιπώδης νόσος του ήπατος. Φάρμακα που κυκλοφορούν με τις ονομασίες Ozempic, Wegovy, Mounjaro και Zepbound έχουν βοηθήσει πολλούς ασθενείς να χάσουν σημαντικό βάρος και να βελτιώσουν τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.
Παρά τα οφέλη τους, τα φάρμακα αυτά έχουν σημαντικούς περιορισμούς. Η ναυτία και άλλα πεπτικά προβλήματα δυσκολεύουν τη θεραπεία για ορισμένους ασθενείς. Επειδή μειώνουν την όρεξη και την πρόσληψη τροφής, μπορεί επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο ανεπαρκούς διατροφής και απώλειας μυϊκής μάζας. Με την πάροδο του χρόνου, η υπερβολική απώλεια μυών μπορεί να συμβάλει στην αδυναμία, την ευπάθεια και άλλες επιπλοκές στην υγεία.
Οι ερευνητές του Μπέρκλεϊ θέλησαν να εξετάσουν μια διαφορετική στρατηγική: αντί να εστιάσουν στη μείωση των θερμίδων που προσλαμβάνει κάποιος, διερεύνησαν αν θα μπορούσαν να αυξήσουν την ενέργεια που καταναλώνει ο οργανισμός.
Η ενεργειακή δαπάνη περιλαμβάνει τις θερμίδες που χρησιμοποιούνται για τη διατήρηση των βασικών λειτουργιών του σώματος, τη ρύθμιση του μεταβολισμού και τις καθημερινές δραστηριότητες. Η αύξησή της θα μπορούσε ενδεχομένως να βοηθήσει στην απώλεια βάρους χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά στη μείωση της τροφής.
«Το σωματικό βάρος επηρεάζεται από δύο παράγοντες: την πρόσληψη λιγότερων θερμίδων ή την κατανάλωση περισσότερης ενέργειας», δήλωσε ο Anders Näär, καθηγητής μεταβολικής βιολογίας και διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Τα φάρμακα GLP-1 δρουν σχεδόν αποκλειστικά στον πρώτο παράγοντα, γι’ αυτό εμείς επιδιώξαμε να επηρεάσουμε τον δεύτερο».
Ουσία που καίει λίπος και διατηρεί τους μυς
Οι ερευνητές εστίασαν σε ένα μόριο που ονομάζεται 5-τετραδεκυλοξυ-2-φουροϊκό οξύ (TOFA), το οποίο έχει έναν ασυνήθιστο συνδυασμό επιδράσεων στον μεταβολισμό του σώματος.
Το TOFA παρεμβαίνει στην παραγωγή λιπιδίων, μιας ευρείας κατηγορίας λιπαρών ουσιών στην οποία περιλαμβάνονται η χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια. Τα μόρια αυτά επιτελούν σημαντικές λειτουργίες, ωστόσο τα υψηλά επίπεδα ορισμένων λιπιδίων μπορεί να συμβάλουν σε μεταβολικές διαταραχές και καρδιαγγειακά νοσήματα.
Παράλληλα, το TOFA ενεργοποιεί γονίδια που εμπλέκονται στην πρόσληψη και την καύση λίπους για την παραγωγή ενέργειας. Έτσι, η ουσία επηρεάζει τόσο τον τρόπο με τον οποίο το σώμα παράγει λίπος όσο και τον τρόπο με τον οποίο το χρησιμοποιεί ως καύσιμο.
Στα ποντίκια, η χορήγηση TOFA είχε αρκετά ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Τα ζώα έγιναν πιο ευαίσθητα στην ινσουλίνη, την ορμόνη που βοηθά τη γλυκόζη να περάσει από την κυκλοφορία του αίματος στα κύτταρα. Η βελτιωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη διευκολύνει τη ρύθμιση του σακχάρου, κάτι σημαντικό για τα άτομα με διαβήτη ή αντίσταση στην ινσουλίνη.
Η ουσία μείωσε επίσης τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων και βελτίωσε χαρακτηριστικά της λιπώδους νόσου του ήπατος, μιας κατάστασης κατά την οποία συσσωρεύεται υπερβολικό λίπος στα ηπατικά κύτταρα και μπορεί, τελικά, να επηρεαστεί η λειτουργία του ήπατος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι τα παχύσαρκα ποντίκια που έλαβαν TOFA έχασαν βάρος κυρίως λόγω μείωσης του σωματικού λίπους, χωρίς σημαντική απώλεια άλιπης μυϊκής μάζας. Η διατήρηση των μυών μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται με τη δύναμη, την κινητικότητα και τη μακροπρόθεσμη μεταβολική υγεία.
Πώς το TOFA αυξάνει την ενεργειακή δαπάνη έως και κατά 18%
Παρότι το TOFA ανακαλύφθηκε αρχικά τη δεκαετία του 1970, η νέα έρευνα αποκάλυψε επιπλέον ιδιότητες που θα μπορούσαν να το καταστήσουν χρήσιμο για την αντιμετώπιση μεταβολικών νοσημάτων.
Η ουσία ανήκει σε μια ομάδα ενώσεων που ονομάζονται αναστολείς ACC. Οι ενώσεις αυτές παρεμβαίνουν στη λειτουργία ενζύμων που βοηθούν τον οργανισμό να παράγει λιπαρά οξέα, επιβραδύνοντας έτσι την παραγωγή ορισμένων λιπών.
Άλλοι αναστολείς ACC έχουν φτάσει στο παρελθόν σε κλινικές δοκιμές μεσαίου σταδίου, αλλά κανένας δεν έχει εγκριθεί για τη θεραπεία μεταβολικών νοσημάτων. Ένα σημαντικό εμπόδιο ήταν μια απρόσμενη παρενέργεια: πολλά από αυτά τα φάρμακα αυξάνουν τα τριγλυκερίδια στο αίμα, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει τον κίνδυνο καρδιακών προβλημάτων.
Η ομάδα του Μπέρκλεϊ διαπίστωσε ότι το TOFA δεν περιορίζει μόνο τη δράση του ACC. Ενεργοποιεί επίσης δύο κυτταρικούς υποδοχείς, τους PPARα και PPARδ, οι οποίοι συμβάλλουν στη ρύθμιση των γονιδίων που ελέγχουν τον μεταβολισμό του λίπους.
Οι υποδοχείς αυτοί λειτουργούν ως μοριακοί διακόπτες. Όταν ενεργοποιηθούν, διεγείρουν διαδικασίες που επιτρέπουν στα κύτταρα να προσλαμβάνουν λιπαρά οξέα και να τα διασπούν για να παράγουν ενέργεια. Με άλλα λόγια, το TOFA μειώνει ταυτόχρονα την παραγωγή ορισμένων λιπών και ενθαρρύνει τον οργανισμό να καίει το λίπος που είναι ήδη διαθέσιμο.
Στα ποντίκια, η δράση αυτή αύξησε την ενεργειακή δαπάνη έως και κατά 18%, χωρίς να απαιτείται περισσότερη σωματική δραστηριότητα ή να αυξηθεί η θερμοκρασία του σώματος. Σε αντίθεση με άλλους αναστολείς ACC, το TOFA δεν προκάλεσε αύξηση των τριγλυκεριδίων, πιθανώς λόγω των επιπρόσθετων επιδράσεών του στον μεταβολισμό του λίπους.
«Το TOFA φαίνεται να ενεργοποιεί μια συντονισμένη μεταβολική απόκριση», δήλωσε ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Justin Y. Lee, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο UCSF, ο οποίος πραγματοποίησε την έρευνα ως υποψήφιος διδάκτορας στο Μπέρκλεϊ. «Δεν περιορίζει απλώς τη σύνθεση λιπιδίων. Ενεργοποιεί επίσης οδούς ενεργειακής δαπάνης που μπορεί να βοηθήσουν τον οργανισμό να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα τα περιττά λιπίδια και τη γλυκόζη».
Για να διαπιστώσουν αν τα αποτελέσματα μπορούσαν να αναπαραχθούν με διαφορετικές θεραπείες, οι επιστήμονες χορήγησαν στα ποντίκια συνδυασμό δύο ξεχωριστών ενώσεων. Η μία περιόριζε την παραγωγή λιπιδίων και η άλλη ενίσχυε την ενεργειακή δαπάνη.
Απροσδόκητα, η προσέγγιση με τις δύο ενώσεις ήταν λιγότερο αποτελεσματική στη βελτίωση της συνολικής μεταβολικής υγείας σε σύγκριση με το TOFA μόνο. Το εύρημα υποδηλώνει ότι η ικανότητα του TOFA να επηρεάζει πολλαπλές μεταβολικές διεργασίες μέσω ενός και μόνο μορίου μπορεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της αποτελεσματικότητάς του.
Μπορεί το TOFA να ενισχύσει τη δράση των Ozempic και Wegovy;
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης αν το TOFA θα μπορούσε να βελτιώσει τα αποτελέσματα υφιστάμενων φαρμάκων GLP-1.
Δοκίμασαν την ουσία μαζί με τη σεμαγλουτίδη, τη δραστική ουσία των Ozempic και Wegovy, καθώς και με την τιρζεπατίδη, η οποία κυκλοφορεί με τις ονομασίες Mounjaro και Zepbound.
Τα φάρμακα αυτά βοηθούν κυρίως στην απώλεια βάρους μειώνοντας την όρεξη και την πρόσληψη τροφής. Το TOFA, αντίθετα, στοχεύει στην άλλη πλευρά της ενεργειακής ισορροπίας, αυξάνοντας την ενέργεια που καταναλώνει ο οργανισμός.
Όταν οι ερευνητές συνδύασαν το TOFA με αυτά τα φάρμακα στα ποντίκια, τα αποτελέσματα ήταν καλύτερα από εκείνα που είχε καθένα από τα φάρμακα μόνο του. Οι συνδυασμοί οδήγησαν σε μεγαλύτερη βελτίωση του σωματικού βάρους, της ρύθμισης της γλυκόζης στο αίμα, των επιπέδων ινσουλίνης και των τριγλυκεριδίων.
Το εύρημα υποδηλώνει ότι θεραπείες που στοχεύουν στην πρόσληψη θερμίδων και στην ενεργειακή δαπάνη θα μπορούσαν ενδεχομένως να λειτουργούν συμπληρωματικά, προσφέροντας ισχυρότερα μεταβολικά οφέλη.
«Στα πειράματα συνδυασμού, το TOFA έδρασε προσθετικά ή συνεργιστικά με τα φάρμακα GLP-1 που καταστέλλουν την όρεξη. Γι’ αυτό το θεωρούμε συμπληρωματικό και όχι υποκατάστατο», δήλωσε ο Näär.
Οι ερευνητές, επομένως, δεν θεωρούν απαραίτητα ότι το TOFA θα αντικαταστήσει φάρμακα όπως τα Ozempic ή Wegovy. Θα μπορούσε, ενδεχομένως, να αποτελέσει μια πρόσθετη θεραπευτική επιλογή που αντιμετωπίζει την παχυσαρκία και συναφείς μεταβολικές παθήσεις μέσω διαφορετικού βιολογικού μηχανισμού.
Ενθαρρυντικά ευρήματα, αλλά χρειάζονται δοκιμές σε ανθρώπους
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ερευνητές τονίζουν ότι το TOFA παραμένει πειραματική ουσία. Όλα τα ευρήματα μέχρι στιγμής προέρχονται από μελέτες σε ζώα και δεν έχει ακόμη διαπιστωθεί αν η ουσία είναι ασφαλής ή αποτελεσματική στους ανθρώπους.
Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να φανεί αν μπορούν να επιτευχθούν τα ίδια μεταβολικά οφέλη στους ανθρώπους και αν η θεραπεία θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστικά πλεονεκτήματα έναντι των υφιστάμενων φαρμάκων.
Για να προωθήσουν την έρευνα προς πιθανές κλινικές εφαρμογές, οι επιστήμονες του Μπέρκλεϊ ίδρυσαν μια εταιρεία βιοτεχνολογίας με την ονομασία ReRx Therapeutics. Η προσπάθεια έχει λάβει υποστήριξη από το δίκτυο επιχειρηματικότητας των βιοεπιστημών του πανεπιστημίου, στο οποίο περιλαμβάνονται οι οργανισμοί Nucleate και Berkeley SkyDeck.
Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν τελικά στους ανθρώπους, το TOFA θα μπορούσε να αποτελέσει μια σημαντική προσθήκη στις διαθέσιμες θεραπείες για την παχυσαρκία και τον διαβήτη. Ενθαρρύνοντας τον οργανισμό να καταναλώνει περισσότερη ενέργεια και συμβάλλοντας παράλληλα στη διατήρηση των μυών, η ουσία υποδεικνύει έναν πιθανώς διαφορετικό τρόπο για πιο υγιή απώλεια βάρους.
Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από διαθέσιμους πόρους του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, με πρόσθετη υποστήριξη από το UCSF Liver Center και το University of Michigan Animal Phenotyping Core.
Στους επιπλέον συγγραφείς περιλαμβάνονται οι Chi Zhu, Melissa A. Boldridge, Rachelle L. Stark, Lei Xu, Federico Gonzalez, Xin Tang, Kaitlyn T. Dang και Kook Son από το Μπέρκλεϊ· οι Gracia Bonilla, Kashish Chetal και Ruslan I. Sadreyev από το Massachusetts General Hospital· οι Kosuke Watari και Michael Karin από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο· οι Christina Papa και Bilal N. Sheikh από το Helmholtz Center Munich· και η Prabha Ibrahim από τη ReRx Therapeutics.
Καθώς πρόκειται για πειραματική ουσία και τα δεδομένα προέρχονται από μελέτες σε ποντίκια, κάθε απόφαση για θεραπεία πρέπει να λαμβάνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/apoleia-varoys-peiramatiki-oysia-kaiei-lipos-choris-simantiki-apoleia-myikis-mazas/30375





