Ατοπικό έκζεμα: Συμπτώματα, αίτια και αντιμετώπιση

Το ατοπικό έκζεμα, γνωστό και ως ατοπική δερματίτιδα, είναι μια συχνή δερματική πάθηση που προκαλεί κνησμό. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι συχνότερο στα μικρά παιδιά. Δεν θεραπεύεται οριστικά, όμως η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων.

Πώς αναγνωρίζεται το ατοπικό έκζεμα

Μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορα σημεία του σώματος, αλλά συχνά επηρεάζει τους αγκώνες, τα γόνατα και τα χέρια. Στα βρέφη και τα νήπια εμφανίζεται συχνά και στο πρόσωπο.

Το δέρμα μπορεί να είναι:

• κνησμώδες
• ξηρό, σκασμένο, με κρούστες ή λέπια, ή παχύτερο από το συνηθισμένο
• κόκκινο, λευκό, μωβ ή γκρίζο, ή πιο ανοιχτόχρωμο ή σκουρόχρωμο από το γύρω δέρμα, ανάλογα με τον τόνο της επιδερμίδας
• με φουσκάλες ή αιμορραγία

Τα συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά συνήθως εμφανίζονται σε βρέφη και μικρά παιδιά και τείνουν να βελτιώνονται καθώς μεγαλώνουν. Συχνά εναλλάσσονται περίοδοι έξαρσης με περιόδους κατά τις οποίες τα συμπτώματα υποχωρούν.

Άλλοι τύποι εκζέματος

Υπάρχουν και άλλοι τύποι εκζέματος, όπως η δερματίτιδα εξ επαφής, το νομισματοειδές έκζεμα, το δυσιδρωσικό έκζεμα και το κιρσώδες έκζεμα.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Κλείστε ραντεβού με γιατρό εάν εσείς ή το παιδί σας έχετε συμπτώματα ατοπικού εκζέματος ή εάν οι θεραπείες δεν βοηθούν.

Ζητήστε επείγουσα ιατρική αξιολόγηση εάν το έκζεμα σε εσάς ή στο παιδί σας:

• έχει φουσκάλες, κρούστες, υγρό που εκκρίνεται ή σπυράκια με πύον
• είναι επώδυνο ή πρησμένο, ή το δέρμα είναι ζεστό στην αφή
• χειροτερέψει ξαφνικά ή εξαπλωθεί
• συνοδεύεται από υψηλό πυρετό ή γενική αδιαθεσία

Αυτά μπορεί να είναι σημάδια λοίμωξης του εκζέματος ή μιας σοβαρότερης πάθησης, του ερπητικού εκζέματος. Μπορεί να χρειαστεί θεραπεία, όπως αντιβιοτικά.

Αίτια και παράγοντες που επιδεινώνουν το ατοπικό έκζεμα

Δεν είναι πάντα γνωστό τι προκαλεί το ατοπικό έκζεμα. Είναι πιθανότερο να εμφανιστεί εάν ένας ή και οι δύο γονείς έχουν ατοπικό έκζεμα ή εάν εσείς ή κάποιο στενό μέλος της οικογένειάς σας έχετε άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα.

Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν από:

• επαφή με αλλεργιογόνα ή ερεθιστικές ουσίες, όπως σαπούνι, απορρυπαντικό, κατοικίδια, ορισμένα υφάσματα, γύρη, ακάρεα οικιακής σκόνης ή συγκεκριμένα τρόφιμα
• τη ζέστη ή τις μεταβολές της θερμοκρασίας
• δερματικές λοιμώξεις, όπως λοίμωξη από σταφυλόκοκκο
• το στρες
• ορμονικές αλλαγές, όπως αυτές κατά την εγκυμοσύνη

Το ατοπικό έκζεμα δεν είναι μεταδοτικό και δεν μπορείτε να το κολλήσετε ή να το μεταδώσετε σε άλλους.

Τι μπορείτε να κάνετε για να ανακουφιστείτε

Τι βοηθά

• Αποφεύγετε ό,τι επιδεινώνει το έκζεμά σας, όπως σαπούνια, απορρυπαντικά, ορισμένα υφάσματα ή κατοικίδια.
• Χρησιμοποιείτε μαλακτικά και ενυδατικά προϊόντα για το δέρμα όσο πιο συχνά μπορείτε, τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα. Συνεχίστε να ενυδατώνετε το δέρμα ακόμη κι όταν το έκζεμα βελτιωθεί.
• Πλένεστε με μαλακτικό προϊόν αντί για σαπούνι.
• Προσπαθήστε να παραμένετε δροσεροί, καθώς η ζέστη μπορεί να εντείνει τον κνησμό.
• Κρατήστε τα νύχια κοντά. Στα βρέφη, τα γαντάκια κατά του ξυσίματος μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία του δέρματος.

Τι να αποφεύγετε

• Μην ξύνετε το έκζεμα, γιατί μπορεί να χειροτερέψει. Εάν σας φαγουρίζει, δοκιμάστε να τρίψετε απαλά την περιοχή με το δάχτυλό σας.
• Μη μοιράζεστε τα μαλακτικά προϊόντα σας με άλλους.
• Μη βάζετε τα δάχτυλά σας μέσα στο δοχείο του μαλακτικού. Χρησιμοποιήστε κουτάλι ή αντλία.
• Μη χρησιμοποιείτε υδατική κρέμα, καθώς μπορεί να ερεθίσει το δέρμα και να επιδεινώσει το έκζεμα.
• Μην αλλάζετε τη διατροφή σας, εκτός εάν σας το συστήσει γιατρός. Αυτό ισχύει και για όσους θηλάζουν βρέφος με έκζεμα.
• Μην καπνίζετε και μην πλησιάζετε γυμνή φλόγα όταν χρησιμοποιείτε μαλακτικά. Τα προϊόντα αυτά δεν είναι εύφλεκτα πάνω στο δέρμα, αλλά όταν απορροφηθούν από υφάσματα, όπως επιδέσμους, ρούχα και κλινοσκεπάσματα, αυτά μπορεί να αναφλεγούν ευκολότερα.

Πώς μπορεί να βοηθήσει ο φαρμακοποιός

Για μικρές περιοχές με ξηρό και ελαφρώς κνησμώδες έκζεμα, ο φαρμακοποιός μπορεί να σας συμβουλεύσει και να προτείνει ορισμένες θεραπείες. Εάν το έκζεμα είναι πιο σοβαρό, απευθυνθείτε σε γιατρό.

Θεραπεία για το ατοπικό έκζεμα

Δεν υπάρχει προς το παρόν οριστική θεραπεία για το ατοπικό έκζεμα, αν και τα συμπτώματα συχνά βελτιώνονται με την ηλικία. Οι βασικές θεραπείες που βοηθούν στον έλεγχο των συμπτωμάτων είναι:

• μαλακτικά προϊόντα, όπως κρέμες, λοσιόν, αλοιφές και τζελ, που εφαρμόζονται στο δέρμα ή χρησιμοποιούνται για το πλύσιμο
• κρέμες, λοσιόν ή τζελ με κορτικοστεροειδή, που εφαρμόζονται στο δέρμα

Ανάλογα με τη σοβαρότητα του εκζέματος, μπορεί να χρησιμοποιηθούν και άλλες θεραπείες, όπως ειδικοί επίδεσμοι ή φάρμακα. Ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει ορισμένες θεραπείες ή να σας παραπέμψει σε δερματολόγο.

Η ζωή με ατοπικό έκζεμα μπορεί να είναι δύσκολη. Εάν επηρεάζεται η ψυχική σας υγεία, μπορεί να χρειαστεί παραπομπή σε ειδικό ψυχικής υγείας. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.