Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) μπορεί να επηρεάζει τη συγκέντρωση, την οργάνωση και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά υπάρχουν τρόποι υποστήριξης και διαχείρισής τους.
Συμπτώματα ΔΕΠΥ στους ενήλικες
Τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ αφορούν την προσοχή, την υπερκινητικότητα και την παρορμητικότητα. Μπορεί να περιλαμβάνουν:
- εύκολη διάσπαση της προσοχής ή συχνή αφηρημάδα
- δυσκολία στην οργάνωση του χρόνου
- δυσκολία στην παρακολούθηση οδηγιών ή στην ολοκλήρωση εργασιών
- συχνή απώλεια αντικειμένων, όπως πορτοφόλι, κινητό ή κλειδιά
- πολλή ενέργεια ή αίσθημα ανησυχίας
- πολυλογία ή διακοπή των άλλων στη συζήτηση
- γρήγορες αποφάσεις χωρίς σκέψη για τις πιθανές συνέπειες
Οι περισσότεροι άνθρωποι με ΔΕΠΥ εμφανίζουν συμπτώματα τόσο απροσεξίας όσο και υπερκινητικότητας-παρορμητικότητας, ενώ κάποιοι έχουν σημάδια μόνο της μίας κατηγορίας. Τα συμπτώματα συνήθως ξεκινούν πριν από την ηλικία των 12 ετών.
Η ΔΕΠΥ φαίνεται να αναγνωρίζεται λιγότερο συχνά στις γυναίκες απ’ ό,τι στους άνδρες. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι στις γυναίκες εμφανίζονται συχνότερα συμπτώματα απροσεξίας, τα οποία μπορεί να είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν από τα συμπτώματα υπερκινητικότητας.
Πότε να ζητήσετε βοήθεια
Αν τα συμπτώματα επηρεάζουν τις σπουδές, την εργασία ή τις σχέσεις σας, απευθυνθείτε στον γιατρό σας για να συζητήσετε τι υποστήριξη είναι διαθέσιμη. Θα σας ρωτήσει για τα συμπτώματα και για το πώς επηρεάζουν την καθημερινότητά σας. Μπορεί επίσης να εξετάσει αν άλλες καταστάσεις, όπως ο αυτισμός, το σύνδρομο Tourette ή το άγχος, σχετίζονται με όσα αντιμετωπίζετε.
Ο γιατρός μπορεί να σας παραπέμψει για αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας με εξειδίκευση στη ΔΕΠΥ. Αν είχατε διαγνωστεί με ΔΕΠΥ στην παιδική ηλικία και χρειάζεστε υποστήριξη ως ενήλικας, συζητήστε με τον γιατρό σας το ενδεχόμενο παραπομπής.
Άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να έχουν παράλληλα και άλλες δυσκολίες, όπως κατάθλιψη, άγχος, εξαρτήσεις ή μαθησιακές δυσκολίες, για παράδειγμα δυσλεξία.
Πώς γίνεται η αξιολόγηση για ΔΕΠΥ
Η αξιολόγηση γίνεται από ειδικό στη ΔΕΠΥ, όπως ψυχίατρο. Θα σας ρωτήσει για το ιστορικό των συμπτωμάτων σας, ιδίως για το αν ξεκίνησαν στην παιδική ηλικία και για το πώς επηρέαζαν τη σχολική σας ζωή.
Η αξιολόγηση εξετάζει διαφορετικούς τομείς της ζωής σας, όπως:
- εργασία και εκπαίδευση
- οικογένεια και φίλους
- ιατρικό ιστορικό, συμπεριλαμβανομένων τυχόν προβλημάτων ψυχικής υγείας
Ο ειδικός μπορεί να θελήσει να μιλήσει με κάποιον που σας γνωρίζει καλά, όπως ένα μέλος της οικογένειας ή έναν στενό φίλο. Αν διαγνωστείτε με ΔΕΠΥ, θα συζητήσει μαζί σας τι σημαίνει αυτό και ποια υποστήριξη μπορεί να είναι διαθέσιμη.
Τρόποι διαχείρισης της ΔΕΠΥ
Η διαχείριση μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, προσαρμογές στην εργασία ή στις σπουδές, φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία. Η προσέγγιση εξαρτάται από τα συμπτώματα και την επίδρασή τους στην καθημερινότητα. Δεν χρειάζονται ή δεν επιθυμούν όλοι φάρμακα.
Αλλαγές στον τρόπο ζωής
Η σωματική δραστηριότητα που σας ευχαριστεί μπορεί να προσφέρει οφέλη για την υγεία και να βοηθήσει στην αξιοποίηση της ενέργειάς σας. Η άσκηση μπορεί επίσης να μειώσει συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, τα οποία ενδέχεται να επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ.
Η επαρκής και σταθερή ξεκούραση είναι σημαντική. Ένα τακτικό ωράριο ύπνου και ένα ήσυχο, σκοτεινό υπνοδωμάτιο μπορεί να βοηθήσουν. Προσπαθήστε να αποφεύγετε τις οθόνες, την καφεΐνη, τη ζάχαρη και το αλκοόλ κοντά στην ώρα του ύπνου. Στόχος είναι επίσης μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή και τακτικά γεύματα. Μπορεί να βοηθήσει και η συζήτηση με φίλους ή συγγενείς για τη ΔΕΠΥ.
Προσαρμογές στην εργασία και στις σπουδές
Μπορείτε να ζητήσετε προσαρμογές στον χώρο εργασίας ή στο εκπαιδευτικό περιβάλλον, ώστε να διευκολύνεται η διαχείριση της ΔΕΠΥ. Ενδεικτικά, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- προσωπικό χώρο εργασίας σε ήσυχο σημείο
- γραπτές οδηγίες επιπλέον των προφορικών
- βοήθεια από άλλο άτομο για τον σχεδιασμό και την οργάνωση των εργασιών
Φαρμακευτική αγωγή
Η αγωγή για τη ΔΕΠΥ πρέπει να ξεκινά και να παρακολουθείται από ειδικό. Στα φάρμακα που μπορεί να βοηθήσουν στα συμπτώματα περιλαμβάνονται η μεθυλφαινιδάτη και η λισδεξαμφεταμίνη. Ενδέχεται να χρειαστεί να δοκιμαστούν περισσότερα από ένα φάρμακα, μέχρι να βρεθεί εκείνο που σας ταιριάζει.
Ο γιατρός σας μπορεί να αναλάβει τη συνταγογράφηση μόνο εφόσον υπάρχει συμφωνία κοινής φροντίδας με τον ειδικό που σας παρακολουθεί. Για περισσότερες πληροφορίες, απευθυνθείτε στον ειδικό ή στον γιατρό σας.
Ψυχοθεραπεία
Για ενήλικες με ΔΕΠΥ μπορεί να προταθούν ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) ή η ενσυνειδητότητα (mindfulness).
ΔΕΠΥ και ψυχική υγεία
Τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιμετωπίσουν προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως άγχος και κατάθλιψη, και διατρέχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας.
Αν σκέφτεστε να βάλετε τέλος στη ζωή σας, μιλήστε σε κάποιον και ζητήστε άμεσα βοήθεια. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσετε μόνοι σας αυτά τα δύσκολα συναισθήματα. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, καλέστε το 112 ή το 166.
Πιθανά αίτια και παράγοντες που συνδέονται με τη ΔΕΠΥ
Η αιτία της ΔΕΠΥ δεν είναι πάντα γνωστή. Μπορεί να σχετίζεται με γενετικές διαφορές και συχνά εμφανίζεται σε περισσότερα από ένα μέλη μιας οικογένειας. Άλλοι παράγοντες που έχουν συνδεθεί με τη ΔΕΠΥ είναι η πρόωρη γέννηση, πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης, η επιληψία, η εγκεφαλική βλάβη και ο αυτισμός.
Ορισμένα άτομα με ΔΕΠΥ αυτοπροσδιορίζονται ως νευροδιαφορετικά. Η νευροδιαφορετικότητα περιγράφει το εύρος των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους λειτουργεί ο εγκέφαλος.
Υποστήριξη και ενημέρωση
Πέρα από την υποστήριξη του γιατρού και τις προσαρμογές στην εργασία ή στις σπουδές, μπορείτε να αναζητήσετε ομάδες υποστήριξης, τοπικά ή διαδικτυακά. Οργανώσεις όπως οι ADHD UK και ADHD Adult UK παρέχουν πληροφορίες και υποστήριξη από άτομα με αντίστοιχες εμπειρίες. Η MindOUT προσφέρει υποστήριξη ψυχικής υγείας για την LGBTQ κοινότητα, ενώ οι Samaritans παρέχουν υποστήριξη ψυχικής υγείας για όλους.
Οι επιλογές διάγνωσης και αντιμετώπισης της ΔΕΠΥ, συμπεριλαμβανομένης της φαρμακευτικής αγωγής, πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό σας και τον ειδικό που σας παρακολουθεί.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/depy-stoys-enilikes-symptomata-diagnosi-kai-tropoi-antimetopisis/30466





