Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΥΓΕΙΑ

Φάρμακα για τη ΔΕΠΥ: Η μακροχρόνια χρήση συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο

Σε σουηδική μελέτη με περισσότερα από 278.000 άτομα, η χρήση για πάνω από πέντε χρόνια συνδέθηκε με αυξημένες πιθανότητες υπέρτασης και καρδιαγγειακής νόσου, χωρίς να αποδεικνύεται αιτιώδης σχέση

Φάρμακα για τη ΔΕΠΥ: Η μακροχρόνια χρήση συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο

Η μακροχρόνια χρήση διεγερτικών φαρμάκων για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και υπέρτασης, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη. Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι τα φάρμακα προκαλούν καρδιοπάθεια, αλλά αναδεικνύουν τη σημασία της προσεκτικής συνταγογράφησης και της τακτικής παρακολούθησης.

Φάρμακα όπως το Adderall και το Ritalin μπορούν να βοηθήσουν στη συγκέντρωση, στον έλεγχο των παρορμήσεων και στη διαχείριση καθημερινών δραστηριοτήτων που διαφορετικά μοιάζουν δύσκολες. Επειδή η ΔΕΠΥ συχνά ξεκινά στην παιδική ηλικία και μπορεί να συνεχιστεί στην ενήλικη ζωή, αρκετοί άνθρωποι λαμβάνουν αγωγή για χρόνια ή και δεκαετίες.

Τα διεγερτικά φάρμακα αντιστοιχούν περίπου στο 90% των συνταγών για ΔΕΠΥ στις ΗΠΑ. Αυξάνουν τη δραστηριότητα χημικών ουσιών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την προσοχή και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Μπορούν, ωστόσο, να αυξήσουν επίσης τους παλμούς και την αρτηριακή πίεση.

Τι έδειξε η μελέτη για τη μακροχρόνια χρήση

Μία από τις μεγαλύτερες μελέτες για το ζήτημα, που δημοσιεύτηκε το 2023 στο JAMA Psychiatry, εξέτασε τα ιατρικά αρχεία περισσότερων από 278.000 ανθρώπων με ΔΕΠΥ στη Σουηδία. Σε σύγκριση με όσους δεν είχαν λάβει τα φάρμακα, όσοι τα έπαιρναν για περισσότερα από πέντε χρόνια είχαν 80% υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υπέρταση και 23% υψηλότερες πιθανότητες καρδιαγγειακής νόσου συνολικά.

Η συσχέτιση φάνηκε να εμφανίζεται σχετικά νωρίς κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Σε σύγκριση με τους μη χρήστες, οι πιθανότητες καρδιαγγειακής νόσου ήταν υψηλότερες κατά:

  • 9% για χρήση από ένα έως δύο χρόνια,
  • 15% για χρήση από δύο έως τρία χρόνια,
  • 27% για χρήση από τρία έως πέντε χρόνια.

Συνολικά, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι κάθε επιπλέον έτος χρήσης συνδεόταν με περίπου 4% υψηλότερες πιθανότητες καρδιαγγειακής νόσου, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στα πρώτα χρόνια. Η συσχέτιση ήταν ιδιαίτερα έντονη για τη μεθυλφαινιδάτη, που κυκλοφορεί με εμπορικές ονομασίες όπως Ritalin και Concerta, και τη λισδεξαμφεταμίνη, που πωλείται ως Vyvanse.

Δεν φάνηκε να έχουν όλα τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ τον ίδιο βαθμό συσχέτισης με τον κίνδυνο. Ωστόσο, η μελέτη δεν μπορούσε να καθορίσει αν κάποιο φάρμακο είναι εγγενώς πιο επικίνδυνο από κάποιο άλλο ούτε να αποδείξει ότι τα φάρμακα προκαλούν άμεσα καρδιακή νόσο.

Η φαρμακευτική εταιρεία Takeda, που παράγει το Vyvanse, ανέφερε: «Η ασφάλεια των ασθενών είναι η ύψιστη προτεραιότητά μας και θεωρούμε σημαντικό οι ασθενείς να λαμβάνουν τα φάρμακά μας σύμφωνα με την εγκεκριμένη από τον FDA επισήμανση και σε συνεννόηση με τον επαγγελματία υγείας που τα συνταγογραφεί.

»Οι πλήρεις πληροφορίες συνταγογράφησης και ασφάλειας για το Vyvanse® (διμεσυλική λισδεξαμφεταμίνη), συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με την καρδιαγγειακή ασφάλεια, είναι διαθέσιμες στην επισήμανσή του που έχει εγκριθεί από τον FDA, τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ.

»Όπως ισχύει για κάθε φάρμακο, οι αποφάσεις για τη διαχείριση κάθε ασθενούς, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης των οφελών και των κινδύνων των θεραπευτικών επιλογών, πρέπει να λαμβάνονται από τον επαγγελματία υγείας που τον παρακολουθεί».

Πώς μπορεί να επηρεαστεί η καρδιά

Η ΔΕΠΥ επηρεάζει την ικανότητα του εγκεφάλου να ρυθμίζει την προσοχή, το κίνητρο και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Τα άτομα με τη διαταραχή μπορεί να δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν σε συνηθισμένες εργασίες, να αποσπώνται εύκολα ή να απορροφώνται έντονα από δραστηριότητες που τους αρέσουν.

Οι δυσκολίες αυτές συνδέονται, εν μέρει, με διαφορές στον τρόπο επικοινωνίας ορισμένων περιοχών του εγκεφάλου, ιδίως του προμετωπιαίου φλοιού, ο οποίος συμβάλλει στον σχεδιασμό, στην προσοχή και στη λήψη αποφάσεων. Η ντοπαμίνη και η νορεπινεφρίνη είναι δύο χημικοί αγγελιοφόροι που παίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτές τις λειτουργίες.

Τα διεγερτικά φάρμακα, όπως το Adderall και το Ritalin, αυξάνουν τη δραστηριότητα αυτών των ουσιών στον εγκέφαλο. Η δράση τους, όμως, δεν περιορίζεται εκεί: μπορούν να διεγείρουν και το καρδιαγγειακό σύστημα, αυξάνοντας τους παλμούς και την αρτηριακή πίεση.

Ο δρ Ryan Sultan, ψυχίατρος στο Πανεπιστήμιο Columbia και ειδικός στη ΔΕΠΥ, εξήγησε: «Αυτά τα φάρμακα διεγείρουν το σύστημα “μάχης ή φυγής” του σώματος.

»Πρόκειται για το σύστημα που μας προετοιμάζει να ανταποκριθούμε στον κίνδυνο, κάνοντάς μας πιο alert, ενώ αυξάνει τους παλμούς και την αρτηριακή πίεση.

»Η αξιοποίηση αυτής της λειτουργίας βοηθά τα άτομα με ΔΕΠΥ να αισθάνονται πιο σε εγρήγορση και συγκεντρωμένα».

Το 2006, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) δημοσίευσε ανάλυση αναφορών ανεπιθύμητων συμβάντων της περιόδου 1999-2003. Η ανάλυση εντόπισε 25 θανάτους, 19 από τους οποίους αφορούσαν παιδιά, και 54 σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάντα, όπως εμφράγματα, εγκεφαλικά επεισόδια και αρρυθμίες, που συνδέονταν με διεγερτικά φάρμακα για τη ΔΕΠΥ.

Στην ανασκόπηση σημειωνόταν ότι αρκετά από τα παιδιά που πέθαναν είχαν υποστεί αιφνίδια καρδιακή ανακοπή και αργότερα διαπιστώθηκε ότι είχαν αδιάγνωστες συγγενείς καρδιακές ανωμαλίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενηλίκων υπήρχε προϋπάρχουσα υπέρταση.

Μία πιθανή εξήγηση αφορά την επίδραση των φαρμάκων στη νορεπινεφρίνη, η οποία βοηθά στη ρύθμιση της προσοχής αλλά παίζει επίσης βασικό ρόλο στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Η αυξημένη δραστηριότητά της μπορεί να κάνει την καρδιά να χτυπά γρηγορότερα και τα αιμοφόρα αγγεία να συστέλλονται, ανεβάζοντας την πίεση. Αν η πίεση παραμένει αυξημένη επί χρόνια, μπορεί να προκαλέσει βλάβες στις αρτηρίες και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.

«Αυτή η βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία είναι πιθανότατα ένας από τους παράγοντες που οδηγούν στην αυξημένη πιθανότητα καρδιαγγειακών συμβάντων», είπε ο Sultan. Τόνισε, ωστόσο, ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως ευθύνονται τα ίδια τα φάρμακα.

Η ΔΕΠΥ μπορεί να συνδέεται από μόνη της με καρδιαγγειακό κίνδυνο

Έρευνες υποδεικνύουν ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου ανεξάρτητα από τη λήψη φαρμάκων. Μελέτη του 2022 στη Σουηδία, στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από πέντε εκατομμύρια ενήλικες, διαπίστωσε ότι καρδιαγγειακή νόσο εμφάνισε το 38% των ατόμων με ΔΕΠΥ σε διάστημα σχεδόν 12 ετών, έναντι 24% όσων δεν είχαν τη διαταραχή.

Η συσχέτιση παρέμεινε ακόμη και αφού οι ερευνητές συνυπολόγισαν τη χρήση φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ, κάτι που υποδηλώνει ότι τα φάρμακα δεν μπορούν από μόνα τους να εξηγήσουν τον αυξημένο κίνδυνο. Ο Sultan ανέφερε ότι τα άτομα με ψυχιατρικές παθήσεις, μεταξύ των οποίων και η ΔΕΠΥ, συχνά έχουν και άλλους παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθεια, όπως υψηλότερα επίπεδα στρες. Αυτό δυσκολεύει τον ακριβή προσδιορισμό του μέρους του κινδύνου που μπορεί να αποδοθεί στη φαρμακευτική αγωγή.

Παράλληλα, η ΔΕΠΥ χωρίς θεραπεία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. «Η ΔΕΠΥ χωρίς θεραπεία δεν είναι κάτι καλό – αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης, άγχους, χρήσης ουσιών, τροχαίων ατυχημάτων και συνολικής θνησιμότητας», είπε ο Sultan. «Ο λόγος που συνταγογραφούμε αυτά τα φάρμακα σε άτομα με ΔΕΠΥ είναι ότι έχουν αποδεδειγμένο όφελος: τους βοηθούν να λειτουργούν στην καθημερινή ζωή».

Πώς μπορούν οι ασθενείς να προστατεύσουν την καρδιά τους

Ο Sultan είπε ότι όσοι έχουν ήδη παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, ιδίως υπέρταση ή διαβήτη, χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Ο κίνδυνος αυξάνεται επίσης με την ηλικία.

«Πιστεύω ότι οι ενήλικες που λαμβάνουν φάρμακα για τη ΔΕΠΥ πρέπει να παρακολουθούν ακόμη πιο προσεκτικά τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, με την αρτηριακή πίεση να είναι ένας από τους σημαντικότερους», ανέφερε.

Οι τακτικοί έλεγχοι της αρτηριακής πίεσης και των παλμών μπορούν να βοηθήσουν τους γιατρούς να εντοπίσουν πιθανά προβλήματα. Η άσκηση, η υγιεινή διατροφή και η αποφυγή του καπνίσματος μπορούν επίσης να συμβάλουν στη μείωση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου. Η σωματική δραστηριότητα ενδέχεται να προσφέρει επιπλέον όφελος στα άτομα με ΔΕΠΥ, καθώς έρευνες υποδεικνύουν ότι μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της προσοχής και άλλων συμπτωμάτων.

Ο Sultan χαρακτήρισε την άσκηση «το καλύτερο πράγμα που μπορείτε να κάνετε για τη συνολική υγεία σας».

Τα ευρήματα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν πρέπει να φοβίσουν τους ασθενείς ώστε να εγκαταλείψουν μια αγωγή που τους βοηθά να διαχειριστούν την κατάστασή τους. Υπογραμμίζουν, αντίθετα, τη σημασία της προσεκτικής συνταγογράφησης και της τακτικής παρακολούθησης.

«Το βασικό είναι η ιδέα ότι αυτά τα φάρμακα δεν είναι ακίνδυνα», είπε. «Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να παίρνετε το φάρμακο. Σημαίνει απλώς ότι όλοι πρέπει να το αντιμετωπίζουν με περίσκεψη».

Πρόσθεσε ότι οι γιατροί πρέπει να είναι βέβαιοι πως οι ασθενείς έχουν πράγματι ΔΕΠΥ πριν συνταγογραφήσουν διεγερτικά φάρμακα. «Γιατί να θέλει κάποιος να πάρει ένα φάρμακο που συνοδεύεται από παρενέργειες και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, αν δεν έχει πράγματι τη διαταραχή;».

Οι αποφάσεις για τη λήψη ή την αλλαγή της αγωγής πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/farmaka-gia-ti-depy-i-makrochronia-chrisi-syndeetai-me-ayximeno-kardiaggeiako-kindyno/30529

NETWORK