Νέα ευρήματα από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ ενδέχεται να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τις επιδράσεις της νηστείας στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Πειράματα σε ποντίκια υποδεικνύουν ότι, κατά τη νηστεία, ο υποθάλαμος ρυθμίζει την προσαρμογή του ανοσοποιητικού συστήματος μέσω λίγων, εξειδικευμένων νευρώνων που ελέγχουν την πείνα.
Πώς οι νευρώνες AgRP και POMC συνδέουν πείνα και κορεσμό
Στον τοξοειδή πυρήνα του υποθαλάμου βρίσκονται δύο σύνολα νευρώνων με αντίθετη δράση, τα οποία αποτελούν βασικά μέρη του μηχανισμού ρύθμισης της πρόσληψης τροφής. Η ενεργοποίηση της ομάδας AgRP ενισχύει το αίσθημα της πείνας, ενώ η ενεργοποίηση των POMC συνδέεται με τον κορεσμό. Όταν υπάρχει έλλειψη τροφής, δραστηριοποιούνται οι νευρώνες AgRP και ενθαρρύνουν την αναζήτηση τροφής. Αντίθετα, οι νευρώνες POMC ενεργοποιούνται όταν υπάρχει περίσσεια ενέργειας και μειώνεται η πρόσληψη τροφής.
Η νηστεία συνδέεται με ενεργοποίηση των νευρώνων AgRP, ενώ το φαγητό τους καταστέλλει. Σε ποντίκια, η τεχνητή διέγερσή τους οδηγεί γρήγορα σε σίτιση και σε άλλες συμπεριφορές που παρατηρούνται όταν τα ζώα πεινούν,
ακόμη και αν είναι στην πραγματικότητα χορτάτα.
Με γενετικές τεχνικές, οι ερευνητές τροποποίησαν στα ποντίκια τους εγκεφαλικούς νευρώνες που σχετίζονται με την πείνα, δημιουργώντας αίσθημα πείνας ανεξάρτητα από το αν τα ζώα είχαν φάει ή νήστευαν. Διαπίστωσαν ότι η παρέμβαση επηρέαζε το ανοσοποιητικό σύστημα. Μέσα σε λίγες ώρες, παρατήρησαν αξιοσημείωτη ανακατανομή των ανοσοκυττάρων στο αίμα και αισθητή μείωση των φλεγμονωδών μονοκυττάρων. Από την πλευρά του ανοσοποιητικού, τα ποντίκια με την «τεχνητή» πείνα παρουσίαζαν ομοιότητες με όσα είχαν υποβληθεί σε πραγματική νηστεία.
Η εργασία, που δημοσιεύθηκε στο Science Immunology, καταλήγει ότι οι αλλαγές στα ανοσοκύτταρα του οργανισμού μπορούν να προκύψουν από το πώς ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την πείνα ή τον κορεσμό, χωρίς να απαιτείται πραγματική πρόσληψη τροφής ή θερμιδικός περιορισμός.
Η αντίληψη της πείνας αλλάζει τα ανοσοκύτταρα χωρίς θερμιδικό περιορισμό
Τα αποτελέσματα θέτουν υπό αμφισβήτηση την άποψη ότι η έλλειψη θρεπτικών συστατικών είναι ο μοναδικός παράγοντας που καθορίζει την αντίδραση του ανοσοποιητικού στη νηστεία. Αντίθετα, δείχνουν ότι ο εγκέφαλος έχει καθοριστική συμμετοχή, πέρα από την απουσία τροφής.
Η ανακάλυψη ενδέχεται να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση διάφορων φλεγμονωδών νοσημάτων, αλλά και των συνδρόμων απώλειας που σχετίζονται με τον καρκίνο, όταν οι ασθενείς χάνουν βάρος παρότι τρώνε κανονικά.
Τα ευρήματα ίσως προσφέρουν επίσης εξήγηση για τη συχνή συνύπαρξη της παχυσαρκίας με φλεγμονώδεις καταστάσεις, καθώς και για τη μεγαλύτερη ευαισθησία των υποσιτισμένων ατόμων σε λοιμώξεις και φλεγμονές.
Πιθανές εφαρμογές σε φλεγμονώδη νοσήματα και λοιμώξεις
Ο Δρ Giuseppe D’Agostino, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας και συντονιστής της μελέτης, δήλωσε: «Οι αντιλήψεις μας μπορούν να διαμορφώσουν το σώμα μας με τρόπους που δεν παρατηρούμε πάντα. Είναι εύκολο να δούμε πώς οι σκέψεις καθοδηγούν τις πράξεις μας, αλλά αυτή η μελέτη μας υπενθυμίζει ότι ακόμη και οι ρυθμίσεις του εσωτερικού μας σώματος που δεν είναι υπό συνειδητό έλεγχο ανταποκρίνονται στα σήματα του εγκεφάλου. Αυτή η μελέτη υπογραμμίζει πόσο σημαντικός είναι ο εγκέφαλος στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Αλλά εάν εσωτερικοί ή εξωτερικοί παράγοντες αλλάζουν την αντίληψη του εγκεφάλου, αυτές οι διαδικασίες μπορεί να πάνε στραβά, υπενθυμίζοντάς μας πόσο βαθιά συνδέονται το μυαλό και το σώμα».
Ο συνεργάτης της έρευνας, καθηγητής και ανοσολόγος στο Μάντσεστερ Matt Hepworth, συμπλήρωσε: «Αυτό το έργο αμφισβητεί τη μακροχρόνια άποψη ότι ο ανοσολογικός αντίκτυπος της νηστείας καθορίζεται καθαρά από τα επίπεδα των θρεπτικών συστατικών. Υπογραμμίζει τη βαθιά επίδραση του νευρικού συστήματος στον τρόπο προσαρμογής του ανοσοποιητικού συστήματος κατά τη διάρκεια της νηστείας».
Ο βασικός συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Cavalcanti de Albuquerque, ανέφερε: «Δείχνοντας πώς ο εγκέφαλος ασκεί έλεγχο από πάνω προς τα κάτω στα ανοσοποιητικά κύτταρα, μπορούμε να διερευνήσουμε περαιτέρω πότε και πώς η νηστεία μπορεί να αποφέρει οφέλη για την υγεία. Ανοίγει επίσης πιθανούς τρόπους για τη θεραπεία μολυσματικών, φλεγμονωδών, μεταβολικών και ψυχιατρικών καταστάσεων».
Σε γενικές γραμμές, τα ευρήματά μας συμβάλλουν στην αναδυόμενη ιδέα ότι ο εγκέφαλος
μπορεί να ελέγξει τη δυναμική των κυκλοφορούντων λευκοκυττάρων -μια ιδέα που υποστηρίζεται επίσης από άλλες πρόσφατες κομψές μελέτες.
Περισσότερες πληροφορίες: João Paulo Cavalcanti de Albuquerque et al, Brain sensing of metabolic state regulates circulating monocytes, Science Immunology (2025). DOI: 10.1126/sciimmunol.adr3226. www.science.org/doi/10.1126/sciimmunol.adr3226.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-nisteia-epireazei-to-anosopoiitiko-systima-meso-ton-neyron-toy-ypothalamoy/3076
