Μεταβολική υγεία: Μελέτη σε 4,2 εκατομμύρια ανθρώπους δείχνει ποιες μετρήσεις έχουν σημασία

Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) δεν αποτυπώνει από μόνος του τη συνολική εικόνα της υγείας: δύο άνθρωποι με τον ίδιο ΔΜΣ μπορεί να έχουν διαφορετική σύσταση σώματος και διαφορετικά επίπεδα σακχάρου και χοληστερόλης. Μελέτη σε περισσότερους από 4,2 εκατομμύρια ενήλικες δείχνει ότι άλλες μετρήσεις μπορεί να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για τον κίνδυνο ορισμένων παθήσεων.

Ο ΔΜΣ χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για την εκτίμηση κινδύνων υγείας που σχετίζονται με το βάρος. Υπολογίζεται εύκολα με βάση το ύψος και το βάρος, αλλά δεν αποκαλύπτει τι συμβαίνει μέσα στο σώμα. Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι ορισμένες επιπλέον μετρήσεις ίσως δίνουν καλύτερη εικόνα για τη μακροπρόθεσμη υγεία.

Οι ερευνητές εξέτασαν 15 διαφορετικές μετρήσεις υγείας

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Science Bulletin, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα υγείας περισσότερων από 4,2 εκατομμυρίων ενηλίκων ηλικίας 35 έως 75 ετών.

Παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες για περίπου πέντε χρόνια, καταγράφοντας ποιοι εμφάνισαν σοβαρά προβλήματα υγείας που σχετίζονται με καρδιοπάθεια, διαβήτη, καρκίνο και χρόνια πνευμονοπάθεια. Αντί να εξετάσουν μόνο τον ΔΜΣ, συνέκριναν 15 διαφορετικές μετρήσεις για το μέγεθος του σώματος, το σωματικό λίπος και τη μεταβολική υγεία.

Ορισμένες ήταν απλές, όπως οι μετρήσεις της περιφέρειας της μέσης. Άλλες αφορούσαν την κατανομή του λίπους στο σώμα ή βασίζονταν σε αποτελέσματα εξετάσεων αίματος, όπως το σάκχαρο και τα τριγλυκερίδια. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί ποιες μετρήσεις εντόπιζαν καλύτερα τα άτομα που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.

Ο ΔΜΣ δεν ήταν η καλύτερη μέτρηση για όλες τις παθήσεις

Ένα από τα βασικά ευρήματα ήταν ότι διαφορετικές μετρήσεις αποτύπωναν καλύτερα διαφορετικούς κινδύνους.

Για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, καλύτερη επίδοση είχε μια μέτρηση που εκτιμά το σπλαχνικό λίπος. Πρόκειται για το λίπος που βρίσκεται βαθιά στην κοιλιά, γύρω από όργανα όπως το ήπαρ και το έντερο. Σε αντίθεση με το λίπος κάτω από το δέρμα, το υπερβολικό σπλαχνικό λίπος προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς συνδέεται με φλεγμονή, αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας.

Για τον διαβήτη, καλύτερη επίδοση είχε μια μέτρηση που συνδυάζει τα τριγλυκερίδια —ένα είδος λίπους στο αίμα— με το σάκχαρο. Οι δύο αυτοί δείκτες μπορούν να δώσουν ενδείξεις για το πόσο καλά ανταποκρίνεται ο οργανισμός στην ινσουλίνη, την ορμόνη που βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.

Μια μέτρηση του σχήματος του σώματος είχε σχετικά καλύτερη επίδοση για τη χρόνια πνευμονοπάθεια, ενώ καμία από τις 15 μετρήσεις δεν ήταν ιδιαίτερα καλή στον εντοπισμό του κινδύνου καρκίνου.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι καμία από αυτές τις μετρήσεις δεν μπορούσε να προβλέψει αξιόπιστα ποιος θα εμφανίσει κάποια νόσο. Ακόμη και οι μετρήσεις με την καλύτερη επίδοση προσέφεραν μόνο μέτρια βελτίωση στην εκτίμηση του κινδύνου. Τα ευρήματα, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι ο ΔΜΣ από μόνος του δεν αφηγείται ολόκληρη την ιστορία.

Τέσσερις μετρήσεις υγείας πέρα από τον ΔΜΣ

Δεν χρειάζεται να υπολογίζετε σύνθετους δείκτες σωματικού λίπους ή να κάνετε ακριβή εξέταση σύστασης σώματος για να αποκτήσετε καλύτερη εικόνα της μεταβολικής σας υγείας. Ορισμένες χρήσιμες πληροφορίες μπορεί ήδη να υπάρχουν στον ιατρικό σας φάκελο.

Αξίζει να γνωρίζετε τις εξής τέσσερις μετρήσεις:

• Περιφέρεια μέσης: Έχει σημασία το σημείο όπου συσσωρεύεται το λίπος. Η μέτρηση της μέσης μπορεί να προσφέρει επιπλέον πληροφορίες για το κοιλιακό λίπος και τη μεταβολική υγεία, τις οποίες δεν παρέχει από μόνη της ο ΔΜΣ.
• Σάκχαρο αίματος: Η εξέταση γλυκόζης νηστείας ή η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) μπορεί να δείξει πόσο καλά διαχειρίζεται ο οργανισμός το σάκχαρο και αν υπάρχει κίνδυνος προδιαβήτη ή διαβήτη.
• Χοληστερόλη και τριγλυκερίδια: Μια συνήθης εξέταση αίματος δείχνει τα λιπίδια που κυκλοφορούν στο αίμα και είναι σημαντικά για την εκτίμηση της καρδιαγγειακής και μεταβολικής υγείας.
• Αρτηριακή πίεση: Η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα με οποιοδήποτε σωματικό μέγεθος. Η διατήρησή της σε υγιή επίπεδα είναι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους προστασίας της καρδιάς.

Αν δεν γνωρίζετε τις τιμές σας, μπορείτε να τις συζητήσετε στην επόμενη προγραμματισμένη ιατρική σας εξέταση.

Η συνολική εικόνα έχει μεγαλύτερη σημασία από έναν αριθμό

Είναι εύκολο να επικεντρώνεται κανείς στον ΔΜΣ ή στον αριθμό της ζυγαριάς, καθώς συχνά παρουσιάζονται ως σύντομοι τρόποι κατανόησης της υγείας. Η έρευνα υπενθυμίζει, όμως, ότι δύο άνθρωποι με το ίδιο βάρος μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική μεταβολική υγεία.

Αντί να εστιάζετε σε έναν μόνο αριθμό, φροντίστε να γνωρίζετε και άλλες ενδείξεις: την αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο και τη χοληστερόλη, όταν ενδείκνυται, καθώς και την περιφέρεια της μέσης, λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό ιστορικό υγείας σας. Δεν χρειάζεται να παρακολουθείτε τα πάντα ή να επιδιώκετε τέλειες εργαστηριακές τιμές· στόχος είναι μια πληρέστερη εικόνα που θα βοηθήσει στη λήψη αποφάσεων για τη μακροπρόθεσμη υγεία σας. Για την ερμηνεία των μετρήσεων και τις αποφάσεις σχετικά με την υγεία σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.