Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί σημαντική πρόκληση: στην Αγγλία, ένα στα πέντε παιδιά έχει υπερβάλλον βάρος πριν αρχίσει το σχολείο. Σύμφωνα με νέα μελέτη, οι γονείς καλό είναι να ελέγχουν το βάρος των παιδιών από την ηλικία των 2 ετών, ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα μοτίβα ανάπτυξης που συνδέονται με μελλοντικό κίνδυνο παχυσαρκίας.
Η μέτρηση του βάρους μόνο όταν τα παιδιά αρχίζουν και όταν ολοκληρώνουν το σχολείο δεν αρκεί, αφού προβλήματα βάρους ενδέχεται να εμφανιστούν αργότερα. Για την πρόληψη της παχυσαρκίας και την προώθηση πιο υγιεινών συνηθειών, είναι σημαντικές η τακτική παρακολούθηση και η έγκαιρη παρέμβαση.
Της Lamiece Hassan, Research fellow στο University of Manchester, The Conversation.
Στην Αγγλία, ένα στα πέντε παιδιά έχει υπερβάλλον βάρος πριν από την έναρξη του δημοτικού σχολείου. Σε όλη τη χώρα, οι μετρήσεις ύψους και βάρους γίνονται στο πρώτο έτος φοίτησης, όταν τα παιδιά είναι 4 έως 5 ετών. Τα αποτελέσματα της νέας μας μελέτης, ωστόσο, δείχνουν ότι οι γονείς θα πρέπει να ελέγχουν το βάρος των παιδιών ήδη από τα 2 χρόνια, ώστε να συμβάλλουν στην πρόληψη της παχυσαρκίας.
Στην ομάδα μας αναλύσαμε 54 μελέτες από διάφορες χώρες, οι οποίες κατέγραφαν μετρήσεις ύψους και βάρους παιδιών από το 2000 και μετά. Χρησιμοποιήσαμε δεδομένα για περισσότερα από 700.000 παιδιά, για να καταρτίσουμε τυπικές καμπύλες ανάπτυξης του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 4 έως 11 ετών. Οι καμπύλες αποτυπώνουν τις προβλεπόμενες πορείες για ομάδες παιδιών με υψηλότερες και χαμηλότερες τιμές ΔΜΣ.
Ακόμη, μελετήσαμε τα αποτελέσματα οκτώ ερευνών που παρακολούθησαν τα ίδια παιδιά σε βάθος χρόνου, για να καταγράψουμε τα ατομικά μοτίβα ανάπτυξης και το πότε αυτά αποκλίνουν. Οι περισσότερες έρευνες εντόπισαν τέσσερα διακριτά μοτίβα, μεταξύ των οποίων ομάδες παιδιών των οποίων ο ΔΜΣ αυξανόταν πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Ορισμένες μελέτες είχαν μετρήσει παιδιά πριν από τα 4 έτη, ακόμη και από τη γέννησή τους. Έτσι, μοτίβα «πρώιμης αύξησης», τα οποία σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας αργότερα στη ζωή, μπορούσαν να εντοπιστούν ήδη από την ηλικία των 2 ετών.
Παράλληλα, ποσοστό 5-19% των παιδιών εντασσόταν σε ομάδα «καθυστερημένης αύξησης», η οποία ξεχώριζε από τις άλλες ομάδες μόνο όταν τα παιδιά έφταναν τα 5-6 έτη. Επομένως, η σημερινή πρακτική των δύο μετρήσεων —κατά την είσοδο και την αποφοίτηση από το δημοτικό σχολείο— μπορεί να αφήσει απαρατήρητα παιδιά που ξεκινούν τη σχολική ζωή με φυσιολογικό βάρος, αλλά εμφανίζουν προβλήματα τα επόμενα χρόνια.
Η αραιή καταγραφή των μετρήσεων δημιουργεί πρόβλημα και επειδή, από τα 4 έως τα 11 χρόνια, η ανάπτυξη περιλαμβάνει περιόδους επιτάχυνσης και επιβράδυνσης. Το πότε συμβαίνουν αυτές οι απότομες αλλαγές έχει σημασία για την ανάπτυξη του παιδιού και μπορεί να δείχνει μεταγενέστερο κίνδυνο παχυσαρκίας ή ορισμένων ασθενειών στην ενήλικη ζωή, όπως το μεταβολικό σύνδρομο, η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος και ο διαβήτης τύπου 1.
Οι μεμονωμένες μετρήσεις ύψους και βάρους ίσως δεν επαρκούν για να αποτυπώσουν αυτά τα μοτίβα και να εντοπίσουν τα παιδιά που ακολουθούν πορείες υψηλότερου κινδύνου. Με βάση τα ευρήματά μας, προτείνουμε να γίνονται μετρήσεις κάθε χρόνο, τουλάχιστον από την ηλικία των δύο ετών.
Πώς ορίζεται το «φυσιολογικό»;
Ίσως φαίνεται εύκολο να ξεχωρίσει κανείς τα παιδιά με υπερβάλλον βάρος απλώς κοιτάζοντάς τα, αλλά αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Καθώς η παχυσαρκία εμφανίζεται όλο και συχνότερα σε μικρότερες ηλικίες, οι γονείς ενδέχεται να μην αναγνωρίζουν εύκολα τα σχετικά σημάδια στα δικά τους παιδιά. Μελέτη από το Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι λίγοι γονείς θεωρούσαν πως το παιδί τους ζύγιζε περισσότερο από όσο πραγματικά, ενώ το ένα τρίτο πίστευε ότι είχε υγιές βάρος, παρότι σύμφωνα με τα ευρέως χρησιμοποιούμενα πρότυπα ανάπτυξης ήταν υπέρβαρο.
Στα παιδιά, ο ΔΜΣ προκύπτει από τη διαίρεση του βάρους σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα, όπως ακριβώς και στους ενήλικες. Ωστόσο, η χρήση των ορίων για την κατηγοριοποίηση των παιδιών ως λιποβαρών, υπέρβαρων ή παχύσαρκων είναι πιο σύνθετη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, συνήθως γίνεται σύγκριση με μετρήσεις παιδιών από τη δεκαετία του 1990, πριν από την εμφάνιση της επιδημίας παχυσαρκίας. Διεθνώς, εξακολουθεί να συζητείται ποια διαγράμματα αναφοράς ανάπτυξης είναι κατάλληλα: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Διεθνής Ειδική Ομάδα για την Παχυσαρκία και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ χρησιμοποιούν διαφορετικά διαγράμματα.
Στην ανασκόπησή μας χρησιμοποιήσαμε ως επίκεντρο τον ΔΜΣ, επειδή αποτελεί το συνηθέστερο μέτρο παγκοσμίως. Παράλληλα, αναγνωρίζουμε ότι παραμένει ανοιχτή η συζήτηση τόσο για τον καταλληλότερο τρόπο αξιολόγησης των παιδιών όσο και για το κατά πόσο είναι συναφή τα όρια που εφαρμόζονται. Ένας γνωστός περιορισμός του ΔΜΣ, για παράδειγμα, είναι πως δεν υπολογίζει την αναλογία μυϊκής μάζας προς λίπος.
Επιπλέον, τα όρια ενδέχεται να μην ανταποκρίνονται στους διαφορετικούς πληθυσμούς ανά τον κόσμο. Για αρκετές χώρες όπου η παχυσαρκία στους ενηλίκους είναι συχνή, δεν εντοπίσαμε πρόσφατα στοιχεία και, συνεπώς, δεν διαθέτουμε την πληρέστερη δυνατή εικόνα για την παγκόσμια κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά, καταγράψαμε πρωτοφανώς υψηλές τιμές ΔΜΣ σε παιδιά 4 έως 11 ετών στο Κουβέιτ, το Πακιστάν, τις ΗΠΑ, την Ισπανία και την Ελλάδα, καθώς και σε μία κοινότητα των Νήσων του Ειρηνικού στη Νέα Ζηλανδία.
Όταν το υπερβολικό βάρος γίνεται συχνότερο, η απλή παρατήρηση της ανάπτυξης των παιδιών δεν αρκεί. Γονείς και φροντιστές χρειάζονται εύκολη και τακτική ενημέρωση για την ανάπτυξη των παιδιών από τα πρώτα τους χρόνια. Έτσι μπορούν να αναλάβουν δράση εγκαίρως και να συμβάλουν στην αποτροπή προβλημάτων υγείας αργότερα.
Η ενημέρωση αποκλειστικά για τον ΔΜΣ είναι συχνά χρήσιμη, αλλά μπορεί να μην αρκεί για να οδηγήσει σε αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες. Για να εντοπιστούν αποτελεσματικοί τρόποι στήριξης των οικογενειών προς έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χρειάζεται επίσης να αναγνωρίσουν και να αντιμετωπίσουν την επίδραση ευρύτερων παραγόντων της υγείας. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, οι συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, καθώς και οι κοινωνικοί κανόνες.
Συνοπτικά
- Στην Αγγλία, ένα στα πέντε παιδιά είναι υπέρβαρο όταν ξεκινά το δημοτικό σχολείο, γι’ αυτό είναι αναγκαία η παρακολούθηση του βάρους από την ηλικία των 2 ετών.
- Ανασκόπηση 54 μελετών έδειξε πως οι πρώτες αυξήσεις στον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) είναι δυνατό να εντοπιστούν από την ηλικία των 2 ετών και να αποτελέσουν ένδειξη μελλοντικού κινδύνου παχυσαρκίας.
- Πολλές μελέτες επισημαίνουν ότι η σημερινή πρακτική, που περιλαμβάνει μέτρηση βάρους μόνο κατά την έναρξη και την ολοκλήρωση του δημοτικού σχολείου, δεν εντοπίζει παιδιά τα οποία εμφανίζουν προβλήματα βάρους σε μεταγενέστερο χρόνο.
- Για να αναγνωρίζονται οι τάσεις στην ανάπτυξη και να γίνονται έγκαιρες παρεμβάσεις, η ανάπτυξη των παιδιών χρειάζεται να παρακολουθείται με ετήσιες μετρήσεις.
- Οι γονείς δυσκολεύονται συχνά να διακρίνουν την παχυσαρκία στα παιδιά τους, καθώς η σύγχρονη επιδημία καθιστά δυσκολότερη την εκτίμηση του φυσιολογικού βάρους.
- Η πρόληψη της παχυσαρκίας προϋποθέτει όχι μόνο τη μέτρηση του ΔΜΣ, αλλά και την αναγνώριση και αντιμετώπιση ευρύτερων κοινωνικών παραγόντων που επηρεάζουν την υγεία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/paidiki-pachysarkia-prosexte-to-varos-toy-paidioy-apo-ta-prota-chronia/2890
