Έρευνα με επικεφαλής το Ινστιτούτο Καρδιολογίας του Μόντρεαλ έδειξε ότι στους 38 °C και με σχετική υγρασία 60%, οι ηλικιωμένοι που χρησιμοποίησαν ανεμιστήρα είχαν μέτρια μείωση της θερμοκρασίας του πυρήνα και ένιωθαν πιο άνετα. Αντίθετα, σε συνθήκες 45 °C και 15% σχετικής υγρασίας, ο ανεμιστήρας συνδέθηκε με υψηλότερη θερμοκρασία πυρήνα και εντονότερη δυσφορία.
Το αμερικανικό CDC συνιστά να αποφεύγεται η χρήση ανεμιστήρα όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 32 °C, καθώς υπάρχει ανησυχία ότι η επιπλέον κίνηση του αέρα μπορεί να επιταχύνει την αύξηση της θερμότητας σε ευάλωτες ομάδες. Μοντέλα και μικρές εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι ο αέρας ενδέχεται να είναι βοηθητικός σε συνθήκες υψηλής υγρασίας, όμως δεν είναι σαφές τι αποτέλεσμα έχει η χρήση ανεμιστήρα σε ηλικιωμένους όταν η ζέστη είναι ακραία. Επειδή οι ηλικιωμένοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο νοσηρότητας από τη ζέστη, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για πρακτικές, οικονομικές λύσεις δροσισμού.
Πώς μελέτησαν οι ερευνητές τη χρήση ανεμιστήρα στη ζέστη
Στη μελέτη του JAMA Network Open, οι επιστήμονες ανέλυσαν εκ νέου δεδομένα από τυχαιοποιημένη διασταυρούμενη κλινική δοκιμή. Εξέτασαν κατά πόσο ο ανεμιστήρας και η διαβροχή του δέρματος επηρεάζουν τη θερμοκρασία του πυρήνα, την εφίδρωση και την αντίληψη της ζέστης κατά την έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες.
Στην έρευνα συμμετείχαν 58 ηλικιωμένοι που διέμεναν στην κοινότητα, ηλικίας κατά μέσο όρο 68 ± 7 ετών· 27 από αυτούς είχαν στεφανιαία νόσο. Συνολικά ολοκλήρωσαν 320 εργαστηριακές συνεδρίες έκθεσης στη ζέστη. Κάθε συμμετέχων παρέμεινε για τρεις ώρες σε κλιματικό θάλαμο είτε στους 38 °C με 60% σχετική υγρασία είτε στους 45 °C με 15% σχετική υγρασία.
Στις δοκιμές με υγρασία εφαρμόστηκαν, με τυχαιοποιημένη σειρά, τέσσερις συνθήκες: έλεγχος, ανεμιστήρας χωρίς άλλη παρέμβαση, διαβροχή του δέρματος και συνδυασμός ανεμιστήρα και διαβροχής. Ανάμεσα στις συνεδρίες μεσολαβούσαν τουλάχιστον 72 ώρες.
Στις ιδιαίτερα ζεστές και ξηρές συνεδρίες, με θερμοκρασία 45 °C και υγρασία 15%, όσοι είχαν στεφανιαία νόσο συμμετείχαν μόνο στις συνθήκες ελέγχου και διαβροχής του δέρματος. Οι ερευνητές μέτρησαν τη θερμοκρασία του ορθού, ενώ υπολόγισαν τον ρυθμό εφίδρωσης από τη διαφορά του σωματικού βάρους πριν και μετά την παρέμβαση. Κατέγραψαν επίσης τη θερμική αίσθηση σε κλίμακα επτά βαθμών και την άνεση σε κλίμακα τεσσάρων βαθμών.
Πώς επηρεάζει ο ανεμιστήρας τη θερμοκρασία και την άνεση
Όταν οι συμμετέχοντες βρίσκονταν στον υγρό θάλαμο, ο ανεμιστήρας μείωσε τη θερμοκρασία του ορθού κατά −0,1 °C και αύξησε την εφίδρωση κατά 57 mL ανά ώρα. Παράλληλα, η θερμική αίσθηση βελτιώθηκε κατά −0,6 AU και η άνεση κατά −0,6 AU (αυθαίρετες μονάδες, με βάση την επτάβαθμη κλίμακα ASHRAE). Η διαβροχή του δέρματος περιόρισε την απώλεια ιδρώτα κατά 67 mL/h. Τα μεγαλύτερα οφέλη στην αντίληψη καταγράφηκαν όταν συνδυάστηκαν οι δύο μέθοδοι: η θερμική αίσθηση βελτιώθηκε κατά −1,1 AU και η άνεση κατά −0,7 AU, χωρίς αλλαγή στη θερμοκρασία του πυρήνα.
Στον ξηρό θάλαμο, αντίθετα, ο ανεμιστήρας αύξησε τη θερμοκρασία του πυρήνα κατά 0,3 °C και την εφίδρωση κατά 270 mL ανά ώρα. Η αίσθηση της ζέστης και η άνεση επιδεινώθηκαν κατά 0,5 AU η καθεμία. Με τη διαβροχή του δέρματος χωρίς ανεμιστήρα, η εφίδρωση μειώθηκε κατά 121 mL/h και η θερμική αίσθηση βελτιώθηκε κατά −0,4 AU, ενώ η άνεση δεν μεταβλήθηκε.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι για τους ηλικιωμένους ο ανεμιστήρας μπορεί να αποτελεί ασφαλή και οικονομική λύση δροσισμού όταν επικρατεί ζέστη με υγρασία, στους 38 °C, αλλά δεν συνιστάται σε πολύ ζεστό και ξηρό καιρό. Η απλή διαβροχή του δέρματος μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά στη διαχείριση του θερμικού στρες, περιορίζοντας ταυτόχρονα την αφυδάτωση.
Οι φορείς δημόσιας υγείας μπορούν να αξιοποιήσουν τα ευρήματα, ώστε να διαμορφώσουν καλύτερα τα καλοκαιρινά μηνύματα για την προστασία των ηλικιωμένων από τη ζέστη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/poso-sas-drosizei-o-anemistiras/16675
