SIBO ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: συμπτώματα, διαφορές και διάγνωση

Η υπερανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο (SIBO) και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS) μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα, όπως φούσκωμα μετά το φαγητό, δυσκοιλιότητα και διάρροια. Το SIBO είναι μια μορφή δυσβίωσης, δηλαδή ανισορροπίας των μικροβίων του εντέρου, ενώ το IBS είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων.

Σύμφωνα με ανασκόπηση ερευνών του 2022, τα ποσοστά SIBO είναι επτά φορές υψηλότερα σε άτομα με IBS απ’ ό,τι σε άτομα χωρίς IBS. Έτσι, δεν είναι σαφές αν οι δύο καταστάσεις είναι εντελώς διαφορετικές ή αν, σε ορισμένους ανθρώπους, αποτελούν μέρος της ίδιας διαδικασίας.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ SIBO και IBS

Το SIBO και το IBS είναι λειτουργικές διαταραχές του πεπτικού συστήματος, δηλαδή επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το πεπτικό. Ωστόσο, το IBS είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων με συχνά ασαφή αιτία, ενώ το SIBO αφορά την υπερανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο.

Σε ορισμένους ανθρώπους, το SIBO μπορεί να αποτελεί αιτία του IBS. Οι συγγραφείς ανασκόπησης του 2022 εκτιμούν ότι τα ποσοστά SIBO είναι έως και επτά φορές υψηλότερα σε άτομα με IBS, με επιπολασμό 51,7–78%. Αντίστοιχα, μελέτη του 2023 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το SIBO είναι συχνό σε άτομα με IBS.

Μπορεί να υπάρχει SIBO χωρίς IBS;

Ναι. Ένα άτομο μπορεί να έχει θετικό αποτέλεσμα σε εξέταση για SIBO χωρίς να εμφανίζει συμπτώματα IBS. Επίσης, δεν έχουν εμφανή συμπτώματα όλοι όσοι έχουν θετικό αποτέλεσμα για SIBO.

Μπορεί να υπάρχει IBS χωρίς SIBO;

Ναι. Έρευνα του 2017 υποδεικνύει ότι η δυσβίωση, στην οποία περιλαμβάνεται και το SIBO, μπορεί να προκαλεί συμπτώματα IBS, αλλά ενδέχεται να είναι μόνο μία από τις πιθανές αιτίες. Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί ορισμένα άτομα με συμπτώματα IBS δεν έχουν SIBO.

Συμπτώματα SIBO και IBS

Τα συμπτώματα των δύο καταστάσεων μπορεί να είναι πολύ παρόμοια. Και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν:

• κοιλιακό πόνο
• φούσκωμα και δυσφορία
• δυσκοιλιότητα, διάρροια ή και τα δύο
• δυσαπορρόφηση, δηλαδή δυσκολία στην απορρόφηση θρεπτικών συστατικών
• αέρια

Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Επομένως, δεν αρκούν από μόνα τους για να δείξουν αν κάποιος έχει IBS ή SIBO.

Τα άτομα με SIBO μπορεί επίσης να εμφανίσουν εγκεφαλική ομίχλη ή νοητική κόπωση. Μικρή μελέτη του 2018 διαπίστωσε ότι αυτό το σύμπτωμα ήταν συχνό σε άτομα με SIBO, ενδεχομένως ως αποτέλεσμα της λήψης προβιοτικών. Χρειάζεται, ωστόσο, περισσότερη έρευνα.

Ποιοι είναι οι τρεις τύποι SIBO;

Ο τύπος του SIBO μπορεί να επηρεάσει τα συμπτώματα. Υπάρχουν τρεις τύποι:

• Με επικράτηση υδρογόνου: Οφείλεται σε βακτήρια που παράγουν υδρογόνο. Τα άτομα με αυτόν τον τύπο εμφανίζουν συνήθως συχνότερα διάρροια παρά δυσκοιλιότητα.
• Με επικράτηση μεθανίου: Οφείλεται σε αρχαία, έναν τύπο μικροοργανισμών που παράγουν μεθάνιο. Συνήθως προκαλεί κυρίως δυσκοιλιότητα.
• Με επικράτηση υδρόθειου: Συνήθως προκαλεί διάρροια. Σύμφωνα με αναφορές ασθενών, μπορεί επίσης να προκαλεί δύσοσμα αέρια.

Διάγνωση του SIBO και του IBS

Υπάρχουν διαφορετικές μέθοδοι για τη διάγνωση του SIBO και του IBS. Αν και ορισμένοι θεωρούν ότι οι εξετάσεις αυτές είναι αποτελεσματικές, μπορεί να έχουν περιορισμούς.

Καλλιέργεια δείγματος από το λεπτό έντερο

Έρευνα του 2019 αναφέρει ότι η καλλιέργεια δείγματος από το λεπτό έντερο είναι η καλύτερη διαγνωστική μέθοδος για το SIBO. Θετικό αποτέλεσμα απαιτεί ανάπτυξη 10³–10⁵ μονάδων σχηματισμού αποικιών ανά χιλιοστόλιτρο.

Πρόκειται, ωστόσο, για επεμβατική εξέταση. Περιλαμβάνει ενδοσκόπηση και υπάρχει πιθανότητα το δείγμα να επιμολυνθεί από βακτήρια του οισοφάγου.

Τεστ αναπνοής για SIBO

Επειδή η καλλιέργεια βακτηρίων είναι επεμβατική, οι γιατροί μπορεί να χρησιμοποιήσουν τεστ αναπνοής. Η εξέταση μετρά τα αέρια στην εκπνοή μετά την κατανάλωση διαλύματος σακχάρου, το οποίο μπορεί να περιέχει γλυκόζη ή λακτουλόζη. Η λακτουλόζη είναι ένας τύπος σακχάρου που μπορούν να διασπάσουν μόνο τα βακτήρια του εντέρου.

Καθώς τα βακτήρια διασπούν το σάκχαρο, παράγουν αέρια. Η ποσότητα και το είδος των αερίων μπορούν να βοηθήσουν τους γιατρούς να εκτιμήσουν πόσα και ποια βακτήρια υπεραναπτύσσονται στο λεπτό έντερο.

Για την προετοιμασία, χρειάζεται ειδική διατροφή και νηστεία για ορισμένο χρονικό διάστημα. Κατά την εξέταση, το άτομο πίνει διάλυμα λακτουλόζης και δίνει δείγματα εκπνοής σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Η γρήγορη αύξηση του υδρογόνου ή του μεθανίου στην εκπνοή μπορεί να υποδηλώνει υπερανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο. Η εξέταση, όμως, μπορεί να μην ανιχνεύσει το υδρόθειο.

Περιορισμοί των τεστ αναπνοής

Το τεστ αναπνοής αποτελεί έμμεση μέτρηση και δεν είναι πάντα ακριβές. Επιπλέον, τα διαφορετικά κιτ εξέτασης μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικά όρια για τα φυσιολογικά επίπεδα αερίων.

Τόσο η εξέταση με γλυκόζη όσο και εκείνη με λακτουλόζη έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Ο οργανισμός απορροφά γρήγορα τη γλυκόζη, επομένως το τεστ είναι λιγότερο πιθανό να δώσει ψευδώς θετικό αποτέλεσμα λόγω ζύμωσης στο παχύ έντερο σε σύγκριση με το τεστ λακτουλόζης.

Ωστόσο, η γλυκόζη μπορεί να μην φτάσει σε όλο το μήκος του λεπτού εντέρου, με αποτέλεσμα να προκύψει ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.

Διάγνωση IBS με βάση τα συμπτώματα

Αν άλλες διαγνωστικές εξετάσεις είναι αρνητικές, οι γιατροί μπορεί να διαγνώσουν IBS με βάση τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό, χρησιμοποιώντας τα κριτήρια Rome IV.

Τα κριτήρια Rome IV ορίζουν το IBS ως λειτουργική διαταραχή του εντέρου που προκαλεί επαναλαμβανόμενο κοιλιακό πόνο και αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου. Τα συμπτώματα πρέπει να έχουν αρχίσει τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τη διάγνωση και να υπάρχουν κατά τους τελευταίους τρεις μήνες.

Η διάγνωση με αυτόν τον τρόπο μπορεί να είναι δύσκολη, επειδή τα συμπτώματα δεν είναι ειδικά για το IBS. Για τον λόγο αυτό, συνεχίζεται η έρευνα για καλύτερες διαγνωστικές επιλογές.

Μπορείτε να κάνετε μόνοι σας εξέταση για SIBO;

Ο μόνος τρόπος για να εξεταστεί κάποιος μόνος του είναι να χρησιμοποιήσει κιτ τεστ αναπνοής στο σπίτι και να το στείλει σε εργαστήριο για ανάλυση. Τεστ αναπνοής με λακτουλόζη ή γλυκόζη μπορεί να διατεθούν από γιατρό ή αξιόπιστη φαρμακευτική εταιρεία.

Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό

Όποιος ανησυχεί ότι μπορεί να έχει IBS ή SIBO θα πρέπει να απευθυνθεί σε γιατρό για διάγνωση. Πολλές παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του IBS. Είναι σημαντικό να γίνουν οι απαραίτητες εξετάσεις, ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες και να εντοπιστεί η προέλευση των συμπτωμάτων.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να ζητήσετε ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

• σοβαρή δυσκοιλιότητα ή διάρροια που εμποδίζει τις καθημερινές δραστηριότητες
• ανεξήγητη ή ακούσια απώλεια βάρους
• διατροφικές ελλείψεις, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν κόπωση, ζάλη και άλλα συμπτώματα
• αίμα στα κόπρανα
• σκληρό εξόγκωμα ή πρήξιμο στην κοιλιά που επιδεινώνεται σταδιακά

Τι να θυμάστε

Το IBS είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων που επηρεάζουν την πέψη, όπως δυσκοιλιότητα, διάρροια και κοιλιακός πόνος. Το SIBO είναι μορφή δυσβίωσης, κατά την οποία τα βακτήρια υπεραναπτύσσονται στο λεπτό έντερο. Οι δύο καταστάσεις έχουν παρόμοια συμπτώματα.

Έρευνες έχουν δείξει ότι το SIBO είναι συχνό σε άτομα με IBS, γεγονός που υποδηλώνει ότι μπορεί να αποτελεί μία από τις αιτίες του. Για να διαπιστωθεί αν υπάρχει SIBO, χρειάζονται διαγνωστικές εξετάσεις, όπως καλλιέργεια δείγματος από το λεπτό έντερο ή τεστ αναπνοής με λακτουλόζη.

Αν παρατηρήσετε συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του IBS ή ασυνήθιστες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, ζητήστε ιατρική συμβουλή. Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.