Η ατμοσφαιρική ρύπανση σε εσωτερικούς χώρους από τα κεριά γίνεται εντονότερη τους χειμερινούς μήνες, όταν ανάβουν συχνότερα. Έρευνες καταγράφουν ότι η καύση τους απελευθερώνει υπέρλεπτα σωματίδια, τα οποία είναι μικρότερα και πιο επιβλαβή για την υγεία από εκείνα που παράγονται κατά το μαγείρεμα.
Με την εισπνοή, τα σωματίδια αυτά μπορούν να φτάσουν στους πνεύμονες και να προκαλέσουν φλεγμονή, κυρίως σε πιο ευάλωτους ανθρώπους, όπως όσοι έχουν άσθμα. Για να περιοριστεί η ρύπανση, προτείνονται λύσεις όπως τα κεριά LED και ο επαρκής αερισμός των χώρων.
Της Karin Rosenkilde Laursen, The Conversation.
Το χειμώνα, με τις σύντομες και κρύες ημέρες και τις μεγάλες, σκοτεινές νύχτες, πολλοί επιδιώκουν να κάνουν το σπίτι πιο ζεστό και φιλόξενο. Στη Δανία, όπου ζω, περίπου το 75% των κατοίκων ανάβει κεριά τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, ενώ το 34% το κάνει κάθε μέρα τους χειμερινούς μήνες. Συχνά αναφέρεται ότι η Δανία έχει την υψηλότερη κατά κεφαλήν κατανάλωση κεριών στην Ευρώπη. Κάθε Δανός καίει περίπου 5,8 κιλά κεριού τον χρόνο, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου έξι σακούλες ζάχαρης.
Παρά την ελκυστική τους όψη, έρευνες κατατάσσουν το κάψιμο των κεριών στις σημαντικότερες πηγές ρύπανσης του αέρα μέσα στο σπίτι. Η αιτία είναι ότι κατά την καύση απελευθερώνεται μεγάλος αριθμός υπέρλεπτων σωματιδίων.
Με μέγεθος πάνω από χίλιες φορές μικρότερο από μια ανθρώπινη τρίχα, αυτά τα σωματίδια δεν διακρίνονται με γυμνό μάτι. Παραμένουν στην ατμόσφαιρα για αρκετό χρόνο, ενώ όταν σβήνουν τα κεριά αυξάνεται ακόμη περισσότερο η συγκέντρωσή τους, μαζί και της αιθάλης.
Κεριά και μαγείρεμα: σύγκριση
Στα πειράματα που πραγματοποιήσαμε σε ελεγχόμενους θαλάμους έκθεσης στο Aarhus University, εξετάσαμε τις επιπτώσεις στον αέρα εσωτερικών χώρων από το κάψιμο κεριών και από το ψήσιμο χοιρινού στον φούρνο. Είναι γνωστό ότι το μαγείρεμα, ιδίως το τηγάνισμα, απελευθερώνει υψηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων μέσω της καύσης. Τα σωματίδια που παράγονται με αυτόν τον τρόπο συγκαταλέγονται στα πιο επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία, όμως ο ρόλος των εκπομπών από τα κεριά στην εσωτερική ατμοσφαιρική ρύπανση έχει μελετηθεί λιγότερο.
Η έρευνά μας έδειξε ότι και οι δύο δραστηριότητες, το μαγείρεμα και τα κεριά, εκπέμπουν πολλά σωματίδια, αλλά ο αριθμός τους ήταν πολύ μεγαλύτερος στην περίπτωση των κεριών. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η διαφορά στο μέγεθος: τα σωματίδια από το μαγείρεμα είχαν πλάτος περίπου 80 νανόμετρα, ενώ εκείνα των κεριών ήταν περίπου 7-8 νανόμετρα. Είναι, επομένως, πολύ μικρότερα και εισπνέονται ευκολότερα από τους πνεύμονες.
Εξετάσαμε και τις χημικές ουσίες στον αέρα. Η καύση κεριών παρήγαγε αιθάλη, αλλά και αέρια, όπως διοξείδιο του αζώτου και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (PAHs). Πρόκειται για ομάδα χημικών ενώσεων που έχουν συνδεθεί με φλεγμονή, ακόμη και με καρκίνο.
Τα σωματίδια που εισπνέουμε
Η επίδραση των υπέρλεπτων σωματιδίων στην υγεία προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Παρότι εισέρχονται εύκολα στους πνεύμονες, μελέτες δείχνουν ότι το σώμα τα απομακρύνει με πολύ αργό ρυθμό.
Εξαιτίας του πολύ μικρού μεγέθους τους, τα σωματίδια από τα κεριά φτάνουν βαθιά στους μικρότερους αεραγωγούς, τις κυψελίδες, και ενδέχεται να περάσουν ακόμη και στην κυκλοφορία του αίματος. Στη συνέχεια, μπορούν να μεταφερθούν σε όργανα όπως η καρδιά και ο εγκέφαλος.
Τα σωματίδια που δημιουργούνται από την καύση κεριών παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες, ως προς το μέγεθος και τη σύσταση, με όσα εντοπίζονται στις εξατμίσεις ντίζελ. Η παρουσία αυτών των σωματιδίων έχει συσχετιστεί με υψηλότερη θνησιμότητα λόγω πνευμονικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Στο πλαίσιο της μελέτης μας, εξετάσαμε επίσης την επίδραση του καψίματος κεριών σε νεαρούς ενήλικες με ήπιο άσθμα. Μετά την έκθεσή τους στις εκπομπές των κεριών, εντοπίσαμε μικρές, αλλά μετρήσιμες, βιολογικές μεταβολές.
Μεταβλήθηκαν ορισμένοι δείκτες φλεγμονής στους αεραγωγούς και στο αίμα, ενώ οι συμμετέχοντες ανέφεραν ερεθισμό και δυσφορία. Σε άλλες έρευνες, υγιείς ενήλικες παρουσίασαν μικρή μείωση της πνευμονικής λειτουργίας, μεταβολές στην αρτηριακή σκληρία και στον καρδιακό ρυθμό, καθώς και υποχώρηση της γνωστικής λειτουργίας μετά την έκθεση στο κάψιμο κεριών.
Το φως και το σκοτάδι
Μπορεί να αναρωτιέστε αν όλα αυτά μπορούν να προκύψουν από ένα απλό κερί. Χρειάζεται, όμως, να έχουμε κατά νου ότι οι άνθρωποι με χρόνιες παθήσεις, όπως το άσθμα ή η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, είναι πολύ πιο ευαίσθητοι στη σωματιδιακή ατμοσφαιρική ρύπανση.
Όταν υπάρχει χρόνια φλεγμονή στους αεραγωγούς, όπως συμβαίνει σε αυτές τις παθήσεις, ακόμη και σχετικά μικρή έκθεση σε ρύπους μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και τα σωματίδια που προκύπτουν από το κάψιμο κεριών.
Λόγω των ανώριμων πνευμόνων τους ή του εξασθενημένου ανοσοποιητικού συστήματος, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι είναι επίσης ιδιαίτερα ευάλωτοι στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Το ίδιο ισχύει και για όσους έχουν χρόνιες παθήσεις.
Για όσους ζουν με άσθμα ή κάποια άλλη αναπνευστική πάθηση, ο εσωτερικός αέρας δεν αποτελεί ασήμαντο ζήτημα. Επηρεάζει ουσιαστικά τόσο τον καθημερινό έλεγχο των συμπτωμάτων όσο και τη μακροπρόθεσμη υγεία του αναπνευστικού.
Χρειάζεται να σβήσουμε κάθε κερί;
Η απουσία πνευμονοπάθειας ή άσθματος δεν σημαίνει ότι κάποιος μένει ανεπηρέαστος. Η έρευνα υποδεικνύει ότι το κάψιμο κεριών επιβαρύνει το περιβάλλον του σπιτιού και ενδέχεται να έχει συνέπειες για την υγεία όλων. Υπάρχουν, ωστόσο, απλά μέτρα που βοηθούν να διατηρείται πιο υγιεινή η ατμόσφαιρα στους εσωτερικούς χώρους.
Μπορείτε, για παράδειγμα, να επιλέξετε κεριά LED ή να ανάβετε λίγα κάθε φορά. Για να περιορίσετε την αιθάλη και τον καπνό, τοποθετήστε τα κεριά σε σημείο χωρίς ρεύματα αέρα, ώστε η φλόγα να μην τρεμοπαίζει, και κοντύνετε τα φυτίλια τους. Επίσης, μην καίτε ποτέ κεριά κοντά σε άτομα με αναπνευστική νόσο ή ενώ βρίσκονται αυτά τα άτομα στον χώρο.
Πάνω απ’ όλα, μετά τη χρήση αερίστε τον χώρο ανοίγοντας τα παράθυρα. Τα μέτρα αυτά μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα σωματίδια και να συμβάλουν ώστε οι ζεστές, ευχάριστες στιγμές στο σπίτι να παραμένουν υγιεινές.
Συνοπτικά
- Όταν καίγονται κεριά, δημιουργείται εσωτερική ατμοσφαιρική ρύπανση από υπέρλεπτα σωματίδια, τα οποία είναι πιο επιβλαβή για την υγεία από όσα παράγονται κατά το μαγείρεμα.
- Τα σωματίδια μπορούν να φτάσουν στους πνεύμονες και να προκαλέσουν φλεγμονή, με μεγαλύτερο κίνδυνο για ευάλωτες ομάδες, όπως όσοι έχουν άσθμα.
- Τα σωματίδια των κεριών είναι μικρότερα και πιο επικίνδυνα, ενώ ενδέχεται να επηρεάσουν την καρδιά και τον εγκέφαλο.
- Για τον περιορισμό της έκθεσης, προτείνονται κεριά LED, επαρκής αερισμός και ιδιαίτερη προσοχή όταν χρησιμοποιούνται κεριά κοντά σε ανθρώπους με αναπνευστικά προβλήματα.
- Η καλή ποιότητα του αέρα στους εσωτερικούς χώρους έχει καθοριστική σημασία για τη διαχείριση των συμπτωμάτων από αναπνευστικές παθήσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ta-keria-sto-spiti-molynoyn-ton-aera/22306
