Η βιταμίνη Β12 μπορεί να βρεθεί στο πιάτο μας μέσα από ένα αυγό, ένα ποτήρι γάλα ή μια μερίδα ψάρι. Η διατροφή δεν είναι ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει τα επίπεδα Β12 στον οργανισμό.
Η έλλειψη μπορεί να σχετίζεται και με δυσκολία απορρόφησης, όχι μόνο με χαμηλή πρόσληψη από τις τροφές. Κόπωση ή μυρμήγκιασμα μπορεί να εμφανιστούν, αλλά η αιτία τους δεν είναι πάντα η ίδια.
Γιατί χρειαζόμαστε τη βιταμίνη Β12;
Η Β12, γνωστή και ως κοβαλαμίνη, είναι υδατοδιαλυτή βιταμίνη. Συμβάλλει στον σχηματισμό υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων, στη λειτουργία του νευρικού συστήματος και στη σύνθεση του DNA.
Οι λειτουργίες αυτές εξηγούν γιατί μια έλλειψη μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετικούς τρόπους. Δεν αφορά μόνο την αναιμία: είναι δυνατόν να συνδέεται και με συμπτώματα όπως μυϊκή αδυναμία, μούδιασμα ή δυσκολία στην ισορροπία.
Η έλλειψη μπορεί να υπάρχει και χωρίς εμφανή συμπτώματα.
Ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη Β12;
Οι βασικές φυσικές πηγές είναι το κρέας, τα πουλερικά, τα ψάρια, τα αυγά, το γάλα και τα γαλακτοκομικά. Η ποσότητα δεν είναι ίδια σε κάθε τρόφιμο, ούτε σε κάθε μερίδα.
Σε πίνακα τροφίμων των ΗΠΑ, ένα μεγάλο μαγειρεμένο αυγό δίνει 0,5 μικρογραμμάρια Β12, ενώ ένα φλιτζάνι γάλα με 2% λιπαρά δίνει 1,3 μικρογραμμάρια. Μαζί αντιστοιχούν σε 1,8 μικρογραμμάρια, με βάση τις συγκεκριμένες μερίδες του πίνακα.
Στον ίδιο πίνακα, περίπου 85 γραμμάρια μαγειρεμένου σολομού Ατλαντικού περιέχουν 2,6 μικρογραμμάρια και αντίστοιχη ποσότητα κονσερβοποιημένου τόνου σε νερό 2,5 μικρογραμμάρια. Οι ποσότητες ψαριού προκύπτουν από μετατροπή των 3 ουγγιών που χρησιμοποιεί η πηγή.
Ως ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς, η EFSA ορίζει επαρκή πρόσληψη 4 μικρογραμμαρίων την ημέρα για τους ενήλικες. Στην εγκυμοσύνη η αντίστοιχη τιμή είναι 4,5 μικρογραμμάρια. Οι τιμές αναφοράς διαφέρουν μεταξύ φορέων και δεν αποτελούν μέτρηση της πρόσληψης στην Ελλάδα.
Και αν δεν τρώμε ζωικά τρόφιμα;
Τα φυτικά τρόφιμα δεν περιέχουν φυσικά Β12, εκτός αν έχουν εμπλουτιστεί. Αυτό έχει σημασία για όσους ακολουθούν χορτοφαγική ή vegan διατροφή, καθώς έχουν αυξημένη πιθανότητα έλλειψης.
Εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού και διατροφική μαγιά είναι παραδείγματα προϊόντων που μπορεί να παρέχουν τη βιταμίνη. Το ότι ένα προϊόν ανήκει σε μία από αυτές τις κατηγορίες, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι περιέχει Β12.
Ελέγξτε τη διατροφική ετικέτα για να δείτε αν το προϊόν είναι εμπλουτισμένο με Β12, είτε πρόκειται για δημητριακά είτε για φυτικό ρόφημα ή διατροφική μαγιά.
Είναι πάντα η διατροφή η αιτία της έλλειψης;
Όχι. Η χαμηλή πρόσληψη είναι μία πιθανή αιτία, αλλά η Β12 μπορεί να μην απορροφάται επαρκώς, ακόμη και όταν υπάρχουν πηγές της στη διατροφή.
Στις πιθανές αιτίες περιλαμβάνονται η έλλειψη ενδογενούς παράγοντα, μια επέμβαση στο γαστρεντερικό σύστημα και η παρατεταμένη χρήση ορισμένων φαρμάκων. Συγκεκριμένα πεπτικά νοσήματα συνδέονται επίσης με αυξημένη πιθανότητα έλλειψης.
Αυξημένη πιθανότητα αναφέρεται και για ανθρώπους άνω των 50 ετών. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος αυτής της ηλικίας ή κάθε άνθρωπος που ακολουθεί συγκεκριμένη διατροφή έχει έλλειψη. Είναι, όμως, στοιχεία που μπορούν να ληφθούν υπόψη στην ιατρική αξιολόγηση.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται προσοχή;
Η έντονη κόπωση είναι ένα πιθανό σημάδι, όπως και η μυϊκή αδυναμία. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια και στα πόδια, προβλήματα ισορροπίας ή δυσκολίες στη μνήμη και στη συγκέντρωση.
Τα συμπτώματα αυτά δεν δείχνουν αποκλειστικά έλλειψη Β12: μπορούν να σχετίζονται και με άλλες παθήσεις. Γι’ αυτό η αυτοδιάγνωση από μια λίστα ενοχλήσεων δεν δίνει ασφαλή απάντηση.
Ο γιατρός μπορεί να συνεκτιμήσει τα συμπτώματα και να ζητήσει εξέταση αίματος. Στους βιοχημικούς δείκτες που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση περιλαμβάνονται τα επίπεδα Β12 στο αίμα και το μεθυλμαλονικό οξύ.
Αν υπάρχει υποψία έλλειψης, η αξιολόγηση από γιατρό είναι σημαντική, καθώς ορισμένα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη δεν είναι πάντα αναστρέψιμα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/vitamini-v12-trofes-kai-elleipsi/29360
