Υπέρταση: Τι είναι η πρωτοπαθής υπέρταση, ποια είναι τα αίτια και πώς αντιμετωπίζεται

Η πρωτοπαθής υπέρταση, παλαιότερα γνωστή ως ιδιοπαθής ή ιδιοσυστασιακή υπέρταση, είναι η αυξημένη αρτηριακή πίεση που δεν οφείλεται σε κάποια συγκεκριμένη πάθηση. Συνδέεται με πολλούς παράγοντες, όπως η παχυσαρκία, το οικογενειακό ιστορικό και η ανθυγιεινή διατροφή. Μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα και αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Τι είναι η πρωτοπαθής υπέρταση

Η πρωτοπαθής υπέρταση είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση χωρίς μία σαφή, μεμονωμένη αιτία. Η πίεση θεωρείται συνήθως πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα όταν υπερβαίνει τα 120/80 mmHg. Αυτό σημαίνει ότι η πίεση μέσα στις αρτηρίες είναι υψηλότερη από όσο θα έπρεπε.

Γιατί χρειάζεται αντιμετώπιση

Η πρωτοπαθής υπέρταση προκαλεί βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία. Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να επιδεινωθεί και να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές που επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Ορισμένες συνήθειες και καταστάσεις αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης πρωτοπαθούς υπέρτασης. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Η μεγαλύτερη ηλικία, από τα 65 έτη και πάνω.
• Η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι.
• Το οικογενειακό ιστορικό υψηλής αρτηριακής πίεσης.
• Η καθιστική ζωή και η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής υπέρταση: Ποιες είναι οι διαφορές

Άλλες μορφές υπέρτασης έχουν μία σαφή αιτία, όπως κάποια πάθηση ή η παρενέργεια φαρμάκων. Όταν υπάρχει άμεση αιτία, η υπέρταση ονομάζεται δευτεροπαθής. Η πρωτοπαθής και η δευτεροπαθής υπέρταση μπορεί να συνυπάρχουν. Ειδικά όταν η αρτηριακή πίεση επιδεινώνεται απότομα, θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο να έχει προστεθεί μια νέα αιτία δευτεροπαθούς υπέρτασης. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται το φαιοχρωμοκύττωμα ή το παραγαγγλίωμα, καθώς και φάρμακα όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ).

Συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια, η πρωτοπαθής υπέρταση συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, η βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία μπορεί να επηρεάσει την υγεία.

Διάγνωση και εξετάσεις

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση της πρωτοπαθούς υπέρτασης γίνεται όταν υπάρχει υψηλή αρτηριακή πίεση, αλλά δεν εντοπίζεται κάποια από τις παθήσεις που προκαλούν δευτεροπαθή υπέρταση. Ο γιατρός θα εξετάσει το ιατρικό ιστορικό σας, ώστε να αποκλείσει πιθανές αιτίες δευτεροπαθούς υπέρτασης.

Πώς μετριέται η αρτηριακή πίεση

Η μέτρηση γίνεται με συσκευή που διαθέτει φουσκωτή περιχειρίδα για το μπράτσο και ένδειξη μέτρησης. Η περιχειρίδα φουσκώνει και ο επαγγελματίας υγείας ακούει με στηθοσκόπιο τη ροή του αίματος, παρακολουθώντας παράλληλα την ένδειξη.

• Η συστολική πίεση, ο πάνω αριθμός, μετρά την πίεση όταν οι αρτηρίες είναι γεμάτες αίμα.
• Η διαστολική πίεση, ο κάτω αριθμός, μετρά την πίεση όταν η καρδιά αναπαύεται ανάμεσα στους χτύπους.

Φυσιολογική θεωρείται η αρτηριακή πίεση κάτω από 120/80 mmHg. Αν είναι υψηλότερη οποιαδήποτε από τις δύο τιμές, μπορεί να υπάρχει υπέρταση. Ο γιατρός θα πραγματοποιήσει περισσότερες από μία μετρήσεις σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, πριν αποφασίσει τα επόμενα βήματα.

Χρειάζονται άλλες εξετάσεις;

Αν καταγραφούν επανειλημμένα υψηλές τιμές, ο γιατρός μπορεί να συστήσει 24ωρη περιπατητική καταγραφή της αρτηριακής πίεσης. Η εξέταση μετρά την πίεση σε τακτά χρονικά διαστήματα για 24 ώρες, ακόμη και κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ο μέσος όρος των μετρήσεων χρησιμοποιείται για να επιβεβαιωθεί ή να αποκλειστεί η διάγνωση υπέρτασης.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση της πρωτοπαθούς υπέρτασης περιλαμβάνει συνήθως αλλαγές στον τρόπο ζωής και φαρμακευτική αγωγή. Οι αλλαγές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Αποφυγή του αλκοόλ και των ψυχαγωγικών ουσιών.
• Τήρηση καλών συνηθειών ύπνου.

Διάφορα φάρμακα μπορούν να μειώσουν την αρτηριακή πίεση. Σε αυτά περιλαμβάνονται:

• Οι αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ (ARB), που εμποδίζουν τη στένωση των αιμοφόρων αγγείων.
• Τα αγγειοδιασταλτικά, τα οποία χαλαρώνουν τους μυς στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων και διευκολύνουν τη ροή του αίματος.

Πρόγνωση

Πολλοί άνθρωποι μειώνουν την αρτηριακή τους πίεση με φάρμακα και αλλαγές στον τρόπο ζωής. Ορισμένοι μπορούν να διακόψουν τα αντιυπερτασικά φάρμακα αφού διατηρήσουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Ένα μικρό ποσοστό δεν παρουσιάζει βελτίωση, ακόμη και μετά τη δοκιμή πολλών φαρμάκων. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται ανθεκτική υπέρταση.

Πώς να μην επιδεινωθεί η υπέρταση

• Ακολουθείτε τις οδηγίες θεραπείας, λαμβάνοντας τα φάρμακα στην ακριβή δόση και τις συγκεκριμένες ώρες κάθε ημέρα.
• Ρωτήστε τον γιατρό σας αν άλλα φάρμακα που λαμβάνετε μπορεί να επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση.
• Μην παραλείπετε τα ραντεβού παρακολούθησης, ώστε ο γιατρός να αξιολογεί αν η θεραπεία ανταποκρίνεται στις ανάγκες σας.
• Επιμείνετε στις αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η διακοπή του καπνίσματος και η υγιεινή διατροφή.

Ζώντας με πρωτοπαθή υπέρταση

Τα φάρμακα από μόνα τους δεν αρκούν για να μειωθεί η αρτηριακή πίεση. Για καλύτερα αποτελέσματα χρειάζεται και ένας υγιεινός τρόπος ζωής.

Η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών και η διακοπή παλιών συνηθειών μπορεί να είναι δύσκολη. Κάποιοι άνθρωποι ωφελούνται από την υποστήριξη επαγγελματιών υγείας, θεραπευτών ή ανθρώπων που εμπιστεύονται. Οι ρεαλιστικοί στόχοι μπορούν να βοηθήσουν στην επίτευξη σταθερής προόδου και στην καλύτερη καθημερινότητα.

Η πρωτοπαθής υπέρταση δεν οφείλεται σε άλλη πάθηση, αλλά μπορεί να συνδέεται με πολλούς παράγοντες, όπως η παχυσαρκία, το οικογενειακό ιστορικό και η ανθυγιεινή διατροφή. Παρότι συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, είναι σημαντικό να αντιμετωπίζεται, καθώς μπορεί να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία και να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών. Η κατάλληλη θεραπεία μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση και να συμβάλει στη διατήρηση της υγείας. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία και τυχόν αλλαγές στη φαρμακευτική αγωγή πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.