Το ξέσπασμα μηνιγγίτιδας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία: δύο φοιτητές πέθαναν και άλλοι 20 νοσηλεύονται. Η απουσία εμβολιασμού των φοιτητών κατά της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου Β βρίσκεται στο επίκεντρο, καθώς το εμβόλιο χορηγείται μόνο σε βρέφη και δεν έχει επεκταθεί στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Η επιλογή αυτή στηρίχθηκε σε οικονομικά δεδομένα, χωρίς να συνυπολογιστεί ότι ο τρόπος ζωής των φοιτητών αυξάνει τον κίνδυνο. Όσοι γονείς έχουν την οικονομική δυνατότητα καταφεύγουν στο ιδιωτικό εμβόλιο, ενώ οι υπόλοιποι παραμένουν εκτεθειμένοι.
Η πολιτική για τους εμβολιασμούς χρειάζεται πλέον επειγόντως επανεξέταση, αφού και η επόμενη γενιά φοιτητών θα παραμείνει χωρίς οργανωμένη προστασία.
Νέοι άνθρωποι έχουν πεθάνει και 20 ακόμη λαμβάνουν θεραπεία, έπειτα από συρροή κρουσμάτων μηνιγγίτιδας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ στη Βρετανία. Όσοι φοιτητές μολύνθηκαν ανήκουν σε γενιά που δεν απέκτησε ποτέ συστηματική ανοσία με εμβολιασμό έναντι του στελέχους που ευθύνεται.
“Αυτό δεν οφείλεται στο ότι δεν υπάρχει εμβόλιο. Υπάρχει, προστατεύει από τη νόσο του μηνιγγιτιδοκοκκού της ομάδας Β (το στέλεχος που ευθύνεται για την επιδημία στο Κεντ) και είναι διαθέσιμο από το 2013. Το Ηνωμένο Βασίλειο έγινε μάλιστα η πρώτη χώρα στον κόσμο που το πρόσθεσε στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών, τον Σεπτέμβριο του 2015.”, σημειώνει ο Philip Broadbent, ειδικός σε θέματα πολυνοσηρότητας στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, στο σχετικό του άρθρο στο The Conversation.
Ωστόσο, όπως συμπληρώνει, το πρόγραμμα εμβολιασμού καλύπτει αποκλειστικά τα βρέφη.
Κάθε σημερινός φοιτητής γεννήθηκε πριν από τον Ιούλιο του 2015, επομένως κανείς δεν πληρούσε το ηλικιακό όριο ένταξης στο πρόγραμμα. Το NHS δεν τους πρόσφερε ποτέ το εμβόλιο ούτε θέσπισε πρόγραμμα αναπλήρωσης. Έτσι, μια δεκαετία φοιτητών ολοκλήρωσε την τριτοβάθμια εκπαίδευση χωρίς συστηματική κάλυψη απέναντι στην πιο συχνή μορφή βακτηριακής μηνιγγίτιδας.
Το κόστος, το όφελος και ένας παράγοντας που έμεινε εκτός υπολογισμού
Ο Broadbent εξηγεί ότι η μη επέκταση του προγράμματος πέρα από τα βρέφη συνδέθηκε με την αξιολόγηση της κοινής επιτροπής εμβολιασμού και ανοσοποίησης (JCVI), του κυβερνητικού συμβουλευτικού οργάνου. Η επιτροπή έκρινε πως, παρότι υπήρχε όφελος, αυτό δεν ξεπερνούσε αρκετά το οικονομικό όριο που απαιτείται για να δικαιολογηθεί το κόστος.
Σε αρκετά εμβόλια, η προστασία δεν περιορίζεται σε όποιον τα κάνει. Όταν εμβολιάζεται μεγάλο μέρος του πληθυσμού, περιορίζονται οι ξενιστές της νόσου και προστατεύονται ακόμη και όσοι δεν εμβολιάστηκαν· το φαινόμενο αυτό ονομάζεται ανοσία αγέλης. Το εν λόγω εμβόλιο, όμως, δεν προσφέρει τέτοια συλλογική προστασία. Καλύπτει το άτομο που το λαμβάνει, χωρίς να περιορίζει τα βακτήρια που μεταφέρονται στον λαιμό και διασπείρονται σε άλλους.
Με τον εμβολιασμό ενός βρέφους αποτρέπεται η δική του νόσηση, όχι όμως η κυκλοφορία των βακτηρίων στον γενικό πληθυσμό. Επειδή η JCVI δεν συνυπολόγισε αυτόν τον πολλαπλασιαστικό αντίκτυπο, έκρινε πως το όφελος ήταν πολύ περιορισμένο για να δικαιολογήσει την επέκταση του προγράμματος.
Στον συγκεκριμένο υπολογισμό δεν αποτιμήθηκε επαρκώς ο ξεχωριστός κίνδυνος που συνοδεύει τη φοιτητική ζωή.
Η μετάδοση των βακτηρίων της μηνιγγίτιδας γίνεται με στενή επαφή, όπως τα φιλιά, η χρήση κοινών ποτηριών ή ο βήχας σε χώρους με συνωστισμό. Οι φοιτητικές εστίες, οι εβδομάδες υποδοχής πρωτοετών και τα νυχτερινά κέντρα καθιστούν τα πανεπιστήμια εξαιρετικά πρόσφορα περιβάλλοντα για τη μετάδοση.
Τα βακτήρια αποτελούν μέρος της πανεπιστημιακής ζωής
Σε μελέτη που ακολούθησε φοιτητές κατά την πρώτη εβδομάδα φοίτησής τους σε πανεπιστήμιο του Ηνωμένου Βασιλείου, το ποσοστό όσων έφεραν βακτήρια στον λαιμό αυξήθηκε από κάτω από 7% την πρώτη ημέρα σε πάνω από 23% την τέταρτη. Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, στις εστίες όπου παρέχονταν γεύματα, το ποσοστό έφτασε το 34%.
Έρευνα στις ΗΠΑ κατέγραψε ότι ο κίνδυνος νόσησης από μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο Β ήταν σχεδόν 12 φορές υψηλότερος για τους πρωτοετείς προπτυχιακούς φοιτητές σε σχέση με συνομηλίκους τους που δεν φοιτούσαν σε πανεπιστήμιο. Η διαμονή σε φοιτητική εστία αύξανε περαιτέρω τον κίνδυνο.
“Τίποτα από αυτά δεν είναι καινούργιο. Η σχέση μεταξύ της πανεπιστημιακής ζωής και του κινδύνου από μηνιγγιτιδοκοκκό έχει αποδειχθεί εδώ και δεκαετίες. Το ερώτημα που τα τραγικά γεγονότα στο Κεντ αναγκάζουν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να εξετάσουν είναι αν αυτός ο αυξημένος κίνδυνος είχε ληφθεί επαρκώς υπόψη στην αρχική απόφαση.”, τονίζει ο ειδικός.
Οικονομικές ανισότητες στην πρόσβαση στην προστασία
Οι οικογένειες που επιθυμούσαν να θωρακίσουν ιδιωτικά τα παιδιά τους είχαν αυτή τη δυνατότητα, και αρκετές την αξιοποίησαν. Για άτομα άνω των 11 ετών, ο πλήρης εμβολιασμός περιλαμβάνει δύο δόσεις. Στα περισσότερα φαρμακεία του Ηνωμένου Βασιλείου η καθεμία κοστίζει περίπου 110 λίρες, επομένως η ολοκλήρωση του κύκλου φτάνει τουλάχιστον τις 220 λίρες. Σε ορισμένες ιδιωτικές κλινικές, οι χρεώσεις είναι αισθητά υψηλότερες.
Ένας ειδικός στη δημόσια υγεία από το London School of Hygiene and Tropical Medicine επισήμανε ότι, όταν υπάρχει δυνατότητα ιδιωτικού εμβολιασμού, η πρόσβαση καθορίζεται από το διαθέσιμο εισόδημα. Οι συνέπειες αυτής της ανισότητας είναι πλέον ορατές.
Μετά την επιδημία στο Κεντ, η ζήτηση για ιδιωτικά ραντεβού εμβολιασμού κατά της μηνιγγίτιδας Β έγινε 65 φορές μεγαλύτερη από το συνηθισμένο. Οι οικογένειες που κλείνουν άμεσα ραντεβού είναι αναγκαστικά όσες μπορούν να καλύψουν το κόστος. Για εκείνες που αδυνατούν, απομένει η ελπίδα ότι η επιδημία δεν θα πλήξει το παιδί τους.
Το κόστος σε βάθος χρόνου
Η χάραξη πολιτικής για τους εμβολιασμούς είναι σύνθετη υπόθεση: κάθε επιλογή απαιτεί συμβιβασμούς και οι διαθέσιμοι πόροι για τη δημόσια υγεία είναι πεπερασμένοι. Παρ’ όλα αυτά, από το 2015 και μετά, τα οικονομικά επιχειρήματα υπέρ του περιορισμού του προγράμματος στα βρέφη έχουν αποδυναμωθεί.
Επαναανάλυση που δημοσιεύτηκε το 2021 στο περιοδικό Value in Health κατέληξε ότι, όταν συνυπολογίζεται πληρέστερα η επιβάρυνση της νόσου —μεταξύ άλλων η μακροχρόνια φροντίδα, η απώλεια εισοδήματος και οι δευτερογενείς συνέπειες για τις οικογένειες—, το ετήσιο κόστος ανά κερδισμένο έτος υγιούς ζωής βρίσκεται κάτω από το συνήθως εφαρμοζόμενο όριο του NHS για την έγκριση θεραπειών. Η εξοικονόμηση βραχυπρόθεσμα από τον μη εμβολιασμό των εφήβων μπορεί να δημιουργεί μακροπρόθεσμες δαπάνες που δεν είχαν καταγραφεί στην αρχική εκτίμηση.
Η επιδημία επιφέρει και άμεσες δαπάνες. Οι υγειονομικές αρχές ενημέρωσαν περισσότερους από 30.000 κατοίκους στην περιοχή του Καντέρμπουρι και διέθεσαν χιλιάδες δόσεις αντιβιοτικών. Παράλληλα, άρχισε στοχευμένος εμβολιασμός φοιτητών που μένουν σε φοιτητικές εστίες. Η αντιμετώπιση μιας επιδημίας έκτακτα κοστίζει και δεν μπορεί να αναιρέσει τη ζημιά που έχει ήδη προκληθεί.
Ο υπουργός Υγείας Wes Streeting είπε αυτή την εβδομάδα στη Βουλή ότι, με αφορμή την επιδημία, θα ζητήσει από την JCVI να επανεξετάσει ποιοι δικαιούνται τα εμβόλια κατά της μηνιγγίτιδας. Η αναθεώρηση είναι ευπρόσδεκτη, αλλά έχει ήδη καθυστερήσει.
“Τα μωρά που αποτέλεσαν την πρώτη ομάδα εμβολιασμού το 2015 θα φτάσουν σε ηλικία εισαγωγής στο πανεπιστήμιο το νωρίτερο το 2033. Ως τότε, κάθε φθινόπωρο οι φοιτητές θα καταφθάνουν για την εβδομάδα υποδοχής των πρωτοετών χωρίς συστηματική κάλυψη. Εκτός αν αλλάξει η πολιτική, καταλήγει ο Broadbent.
Τα βασικά σημεία
- Η επιδημία μηνιγγίτιδας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία: δύο φοιτητές έχουν πεθάνει και 20 νοσηλεύονται.
- Επειδή ο εμβολιασμός κατά της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου Β αφορά κυρίως τα βρέφη, οι φοιτητές δεν έχουν αντίστοιχη προστασία.
- Οικονομικοί λόγοι εμπόδισαν την επέκταση του εμβολιαστικού προγράμματος στους μεγαλύτερους, παρά τον αυξημένο κίνδυνο για τους φοιτητές.
- Η στενή συναναστροφή και η κοινή χρήση αντικειμένων στην πανεπιστημιακή καθημερινότητα ευνοούν τη μετάδοση της μηνιγγίτιδας.
- Όσοι γονείς έχουν την οικονομική δυνατότητα προσφεύγουν στον ιδιωτικό εμβολιασμό, ενώ οι υπόλοιποι εξακολουθούν να εκτίθενται στη νόσο.
- Η κυβέρνηση εξετάζει αν πρέπει να αναθεωρήσει την πολιτική εμβολιασμού, καθώς και οι φοιτητές της επόμενης γενιάς θα παραμείνουν χωρίς προστασία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/giati-to-xespasma-tis-miniggitidas-sto-panepistimio-toy-kent-proetoimazotan-edo-kai-chronia/23605
