Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ενέκρινε την ενέσιμη LEN για την πρόληψη του HIV, προσθέτοντας μια νέα και αποτελεσματική επιλογή αντί των καθημερινών δισκίων. Η θεραπεία χορηγείται δύο φορές ετησίως και αναμένεται να κάνει την πρόληψη πιο προσβάσιμη σε άτομα που διατρέχουν κίνδυνο, περιορίζοντας παράλληλα τα εμπόδια που αφορούν την τακτική λήψη και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
Παρουσιάζοντας τις νέες κατευθυντήριες γραμμές στο συνέδριο IAS 2025, ο ΠΟΥ επιδιώκει να ενδυναμώσει τη δράση κατά του HIV, την ώρα που οι νέες μολύνσεις εξακολουθούν να είναι πολλές. Ο Οργανισμός ζητά από τις χώρες να εφαρμόσουν χωρίς καθυστέρηση τις συστάσεις, ώστε η LEN να φτάσει το ταχύτερο στις κοινότητες που τη χρειάζονται.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σημαντικό ορόσημο στην πρόληψη και ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο HIV παγκοσμίως. Οι οδηγίες ανακοινώθηκαν στο 13ο συνέδριο της Διεθνούς Εταιρείας AIDS (IAS 2025), αφιερωμένο στην επιστήμη του HIV, που πραγματοποιήθηκε στο Κιγκάλι της Ρουάντα.
Ως το πρώτο ενέσιμο προϊόν PrEP με χορήγηση δύο φορές τον χρόνο, η LEN συνιστά μια εξαιρετικά αποτελεσματική επιλογή μακράς δράσης, σε σύγκριση με τα καθημερινά χάπια από το στόμα και άλλες βραχύτερης διάρκειας λύσεις. Οι δύο ετήσιες δόσεις της αποτελούν σημαντική πρόοδο για την προστασία όσων κινδυνεύουν να προσβληθούν από τον HIV, ιδίως ανθρώπων που δυσκολεύονται με την καθημερινή λήψη, βιώνουν στίγμα ή δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
«Κρίσιμο βήμα προς τα εμπρός»
«Ενώ ένα εμβόλιο κατά του HIV παραμένει άπιαστο όνειρο, η λενακαπαβίρη είναι η αμέσως επόμενη καλύτερη λύση: ένα αντιρετροϊκό μακράς δράσης που έχει αποδειχθεί σε δοκιμές ότι προλαμβάνει σχεδόν όλες τις λοιμώξεις από τον HIV μεταξύ των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο», δήλωσε ο Δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Η κυκλοφορία των νέων κατευθυντήριων γραμμών του ΠΟΥ, παράλληλα με την πρόσφατη έγκριση του FDA, σηματοδοτεί ένα κρίσιμο βήμα προς τα εμπρός για την επέκταση της πρόσβασης σε αυτό το ισχυρό εργαλείο. Ο ΠΟΥ έχει δεσμευτεί να συνεργαστεί με τις χώρες και τους εταίρους για να διασφαλίσει ότι αυτή η καινοτομία θα φτάσει στις κοινότητες το συντομότερο δυνατό και με ασφάλεια».
Οι οδηγίες δημοσιεύονται σε μια κρίσιμη περίοδο, καθώς η πρόληψη του HIV έχει μείνει στάσιμη: το 2024 καταγράφηκαν 1,3 εκατομμύρια νέες μολύνσεις. Το βάρος ήταν δυσανάλογο για βασικούς πληθυσμούς και ομάδες προτεραιότητας, όπως οι εργαζόμενοι στο σεξ, οι άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες, τα διαφυλικά άτομα, όσοι κάνουν ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών, οι άνθρωποι στις φυλακές, καθώς και παιδιά και έφηβοι. Με τη σύσταση για τη LEN, ο ΠΟΥ προχωρά αποφασιστικά στην επέκταση και διαφοροποίηση των τρόπων πρόληψης, δίνοντας στους ανθρώπους περισσότερες επιλογές που μπορούν να ταιριάξουν στην καθημερινότητά τους και να τους βοηθήσουν να αναλάβουν τον έλεγχο της υγείας τους.
Το εμπόδιο που απομακρύνεται
Στις νέες οδηγίες ο ΠΟΥ προτείνει προσέγγιση δημόσιας υγείας για τον έλεγχο HIV, με ταχείες δοκιμές που θα υποστηρίζουν τη χορήγηση ενέσιμης PrEP μακράς δράσης, μεταξύ άλλων της LEN και της καμποτεγκραβίρης (CAB-LA). Η σύσταση για απλούστερες εξετάσεις καταργεί ένα σημαντικό εμπόδιο στην πρόσβαση, παρακάμπτοντας τις σύνθετες και δαπανηρές διαδικασίες. Έτσι, η PrEP μακράς δράσης μπορεί να παρέχεται σε χώρους της κοινότητας, όπως φαρμακεία και κλινικές, αλλά και μέσω τηλε-υγείας.
Τα επόμενα βήματα
Η LEN προστίθεται στις επιλογές PrEP που ήδη συνιστά ο ΠΟΥ: την καθημερινή από του στόματος PrEP, την ενέσιμη καμποτεγκραβίρη και τον κολπικό δακτύλιο δαπιβιρίνης. Μαζί, αποτελούν ένα διευρυνόμενο σύνολο μέσων για τον τερματισμό της επιδημίας HIV. Η πρόσβαση στη LEN εκτός κλινικών δοκιμών παραμένει προς το παρόν περιορισμένη, ωστόσο ο ΠΟΥ καλεί κυβερνήσεις, δωρητές και εταίρους της παγκόσμιας υγείας να ξεκινήσουν άμεσα την ευρεία διάθεσή της μέσω των εθνικών προγραμμάτων συνδυαστικής πρόληψης του HIV. Παράλληλα, ζητά να συγκεντρώνονται βασικά στοιχεία για την υιοθέτηση, τη συμμόρφωση και τον πραγματικό αντίκτυπο της θεραπείας.
Πρόσθετες συστάσεις του ΠΟΥ στο IAS 2025
Για πρώτη φορά, ο ΠΟΥ συστήνει ρητά στις κατευθυντήριες οδηγίες του την ενέσιμη καμποτεγκραβίρη μακράς δράσης μαζί με ριλπιβιρίνη (CAB/RPV), ως εναλλακτική για την αλλαγή της αντιρετροϊκής θεραπείας (ART). Η επιλογή αφορά ενήλικες και εφήβους που έχουν πετύχει πλήρη καταστολή του ιού με ART από το στόμα και δεν έχουν ενεργή λοίμωξη από ηπατίτιδα Β. Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποσκοπεί στην υποστήριξη των ανθρώπων που ζουν με HIV και δυσκολεύονται να τηρούν τα από του στόματος θεραπευτικά σχήματα.
Οι αναθεωρημένες οδηγίες για την ενοποίηση των υπηρεσιών προτείνουν τη σύνδεση των υπηρεσιών HIV με την αντιμετώπιση μη μεταδοτικών νοσημάτων, όπως η υπέρταση και ο διαβήτης. Προβλέπουν επίσης την ένταξη υπηρεσιών ψυχικής υγείας για την κατάθλιψη, το άγχος και τις διαταραχές χρήσης αλκοόλ στις δομές HIV, μαζί με παρεμβάσεις για την υποστήριξη της συνέπειας στην ART. Παράλληλα, οι νέες οδηγίες για τη διαχείριση ασυμπτωματικών ΣΜΝ εισηγούνται έλεγχο για γονόρροια ή/και χλαμύδια σε βασικούς πληθυσμούς και πληθυσμούς προτεραιότητας.
Για όσους ζουν με HIV και εμφανίζουν mpox, ο ΠΟΥ συνιστά με έμφαση να αρχίζει γρήγορα η ART. Επίσης, προτείνεται έγκαιρος έλεγχος για HIV σε όσους έχουν πιθανή ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη mpox. Στις τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας του, ο Οργανισμός δίνει επιπλέον έμφαση στον έλεγχο για HIV και σύφιλη σε κάθε άτομο με πιθανή ή επιβεβαιωμένη mpox.
Νέες οδηγίες για την εφαρμογή των υπηρεσιών
Ο ΠΟΥ εξέδωσε ακόμη νέες επιχειρησιακές οδηγίες για τη διατήρηση των υπηρεσιών HIV υψηλής προτεραιότητας, καθώς τα προγράμματα καλούνται να ανταποκριθούν σε ευρύτερες δυσκολίες και σε ένα μεταβαλλόμενο χρηματοδοτικό περιβάλλον. Η καθοδήγηση παρέχει ένα πλαίσιο σταδιακής εφαρμογής, ώστε οι χώρες να ιεραρχούν τις υπηρεσίες, να εκτιμούν τους κινδύνους, να παρακολουθούν τις διαταραχές και να προσαρμόζουν τα συστήματά τους, προστατεύοντας τα αποτελέσματα για την υγεία και διατηρώντας την πρόοδο.
«Έχουμε τα εργαλεία και τη γνώση για να τερματίσουμε το AIDS ως πρόβλημα δημόσιας υγείας», ανέφερε η Δρ Meg Doherty, Διευθύντρια του Τμήματος Παγκόσμιων Προγραμμάτων HIV, Ηπατίτιδας και ΣΜΝ του ΠΟΥ και μελλοντική Διευθύντρια Επιστήμης, Έρευνας, Αποδεικτικών Στοιχείων και Ποιότητας για την Υγεία. «Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι η τολμηρή εφαρμογή αυτών των συστάσεων, βασισμένη στην ισότητα και τροφοδοτούμενη από τις κοινότητες».
Ο HIV ως παγκόσμια πρόκληση δημόσιας υγείας
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο HIV εξακολουθεί να αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας. Οι εκτιμήσεις για το τέλος του 2024 κάνουν λόγο για 40,8 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν με τον ιό, εκ των οποίων το 65% βρίσκεται στην αφρικανική περιφέρεια του ΠΟΥ. Περίπου 630.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από αιτίες που συνδέονται με τον HIV παγκοσμίως, ενώ γύρω στα 1,3 εκατομμύρια άτομα απέκτησαν τον ιό, μεταξύ τους 120.000 παιδιά. Η κάλυψη με ART εξακολουθεί να αυξάνεται: το 2024 λάμβαναν θεραπεία 31,6 εκατομμύρια άνθρωποι, έναντι 30,3 εκατομμυρίων το 2023.
Καθώς περιορίζεται η χρηματοδότηση για τον HIV και την υγεία, οι νέες και αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ παρέχουν τεκμηριωμένες, πρακτικές κατευθύνσεις για να συνεχιστεί η πρόοδος. Διευρύνοντας τις δυνατότητες πρόληψης και θεραπείας, απλοποιώντας τον τρόπο παροχής υπηρεσιών και ενισχύοντας τη σύνδεσή τους με ευρύτερες υπηρεσίες υγείας, συμβάλλουν σε πιο αποτελεσματικές, δίκαιες και ανθεκτικές δράσεις για τον HIV. Η τολμηρή εφαρμογή τους τώρα είναι απαραίτητη, ώστε τα οφέλη να αποτυπωθούν σε πραγματικό αντίκτυπο.
Τα βασικά σημεία
- Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εγκρίνει την ενέσιμη LEN για την πρόληψη του HIV, προσθέτοντας μια αποτελεσματική εναλλακτική στα καθημερινά χάπια.
- Η LEN χορηγείται δύο φορές τον χρόνο και εκτιμάται ότι θα διευκολύνει την πρόσβαση στην πρόληψη για όσους κινδυνεύουν, περιορίζοντας παράλληλα τα εμπόδια στη συνέπεια.
- Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ παρουσιάστηκαν στο συνέδριο IAS 2025 και αποσκοπούν στην ενίσχυση της προσπάθειας κατά του HIV, ενώ οι νέες μολύνσεις εξακολουθούν να είναι πολλές.
- Ο ΠΟΥ ζητά από τις χώρες να εφαρμόσουν άμεσα τις συστάσεις, ώστε η LEN να φτάσει γρήγορα στις κοινότητες που τη χρειάζονται.
- Η έγκριση της LEN αποτελεί ουσιαστικό βήμα για την αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας αντιμετώπισης του HIV και διευρύνει τις επιλογές που έχουν οι άνθρωποι για να διαχειρίζονται την υγεία τους.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/istoriki-apofasi-apo-ton-poy-egkrinei-tin-enesimi-therapeia-len-gia-ti-thorakisi-kata-toy-hiv/14850
