Το 2023 η Ευρώπη κατέγραψε αριθμό-ρεκόρ κρουσμάτων λιστερίωσης και λοιμώξεων από κολοβακτηρίδια που παράγουν Shiga-toxin (STEC), σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC). Οι αναφορές περιλάμβαναν 2.993 περιστατικά λιστερίωσης και 340 θανάτους, ενώ οι λοιμώξεις STEC έφτασαν τις 10.901, αυξημένες κατά 22% από το 2022.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση αφορά ευάλωτες κατηγορίες, μεταξύ των οποίων οι ηλικιωμένοι και οι έγκυες. Για να περιοριστεί η αυξητική πορεία των λοιμώξεων, το ECDC εισηγείται μέτρα πρόληψης όπως η τήρηση κανόνων υγιεινής και η ορθή παρασκευή των τροφίμων.
Τα στοιχεία των πιο πρόσφατων ετήσιων επιδημιολογικών εκθέσεων, τις οποίες έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), δείχνουν ότι το 2023 η λιστερίωση έφτασε σε επίπεδα-ρεκόρ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.
Περισσότερα περιστατικά λοίμωξης από STEC
Στις 30 χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ κοινοποιήθηκαν το 2023 10.901 επιβεβαιωμένα περιστατικά λοίμωξης από κολοβακτηρίδια που παράγουν τοξίνη Shiga (STEC). Πρόκειται για αύξηση 22% έναντι του 2022 και για το υψηλότερο ετήσιο ποσοστό αναφοράς που έχει καταγραφεί, με 3,2 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους. Μέρος της ανόδου ενδέχεται να οφείλεται στις πιο ευαίσθητες εργαστηριακές εξετάσεις, σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μεθόδους, καθώς αυτές διευκολύνουν τον ευρύτερο έλεγχο και δεν περιορίζονται σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών ή κατηγορίες συμπτωμάτων.
Η μετάδοση του STEC γίνεται κυρίως από μολυσμένα τρόφιμα ή νερό, αλλά και μέσω άμεσης επαφής με ανθρώπους ή ζώα που φέρουν τη λοίμωξη. Η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρή γαστρεντερίτιδα, εντεροκολίτιδα και αιμορραγική διάρροια. Σε ορισμένες περιπτώσεις εξελίσσεται σε αιμολυτικό-ουραιμικό σύνδρομο (HUS), σοβαρή κατάσταση που οδηγεί σε προοδευτική νεφρική ανεπάρκεια. Η πιο επιβαρυμένη ηλικιακή ομάδα είναι τα παιδιά κάτω των πέντε ετών.
Η λιστερίωση έφτασε σε αριθμό-ρεκόρ περιστατικών
Κατά το 2023 καταγράφηκαν 2.993 επιβεβαιωμένα περιστατικά λιστερίωσης και 340 θάνατοι, η υψηλότερη ετήσια επίδοση που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα. Η νόσος αφορά κυρίως ηλικιωμένους, εγκύους, νεογέννητα και ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Μπορεί να συνδεθεί με σοβαρές επιπλοκές, όπως μηνιγγίτιδα, εγκεφαλικές λοιμώξεις και απειλητικές για τη ζωή λοιμώξεις του αίματος, γι’ αυτό κατατάσσεται στις σοβαρότερες τροφιμογενείς ασθένειες που επιτηρούνται στην ΕΕ. Η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων, μαζί με αλλαγές στη διατροφή —όπως η συχνότερη κατανάλωση έτοιμων προς κατανάλωση τροφίμων— μπορεί να συμβάλλουν στην ανοδική τάση.
Η νόσος εμφανίζεται με αυξανόμενη σοβαρότητα
Οι δείκτες βαρύτητας καταγράφουν ανοδική τάση τόσο στις λοιμώξεις STEC όσο και στη λιστερίωση. Το 2023 τα περιστατικά HUS παρέμειναν περίπου στα 500, μετά το ρεκόρ που σημειώθηκε το 2022. Παράλληλα, η επιτήρηση των παραλλαγών STEC υψηλής παθογένειας εξακολουθεί να είναι καθοριστική για τη διαμόρφωση της δημόσιας υγείας, περιλαμβάνοντας την παρακολούθηση των ασθενών και την ενίσχυση των κατευθύνσεων επιτήρησης.
Η έκθεση στα βακτήρια της λιστερίωσης δεν προκαλεί συμπτώματα στους περισσότερους υγιείς ενήλικες. Ωστόσο, η διηθητική νόσος μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις σε ευάλωτες ομάδες. Για τις εγκύους συνιστάται η αποφυγή τροφίμων υψηλού κινδύνου, καθώς η λοίμωξη ενδέχεται να επηρεάσει την έκβαση της κύησης.
Πώς προλαμβάνονται και ελέγχονται οι λοιμώξεις από STEC και η λιστερίωση
Για να περιοριστεί ο κίνδυνος εμφάνισης λοιμώξεων και επιδημιών, το ECDC επισημαίνει τα ακόλουθα μέτρα:
- Τήρηση κανόνων υγιεινής κατά την παραγωγή και τον χειρισμό τροφίμων, με ιδιαίτερη προσοχή σε χώρους όπου βρίσκονται ζώα.
- Ορθή προετοιμασία τροφίμων: πλύσιμο και ξεφλούδισμα των λαχανικών, καλό μαγείρεμα του κρέατος και επιλογή γαλακτοκομικών που έχουν παστεριωθεί.
- Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για την υγιεινή των χεριών, ιδιαίτερα στα παιδιά που επισκέπτονται αγροκτήματα ή ζωολογικούς κήπους. Χρειάζεται επίσης ενημέρωση των ευάλωτων ομάδων για τη λιστερίωση και τα τρόφιμα υψηλού κινδύνου, όπως τα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα ψαριού και κρέατος.
- Διατήρηση της απομόνωσης των σχετικών δειγμάτων ασθενών με θετικό αποτέλεσμα PCR και συστηματική υποβολή των δεδομένων αλληλούχισης ολόκληρου του γονιδιώματος για την επιτήρηση και τη διαχείριση της δημόσιας υγείας.
Συνοπτική εικόνα
- Στην Ευρώπη, το 2023 καταγράφηκαν 2.993 κρούσματα λιστερίωσης, ενώ οι θάνατοι ανήλθαν σε 340. Ο αριθμός των κρουσμάτων αποτελεί ρεκόρ για τη νόσο.
- Οι λοιμώξεις από κολοβακτηρίδια που παράγουν Shiga-toxin (STEC) έφτασαν τις 10.901, καταγράφοντας αύξηση 22% έναντι του 2022.
- Οι λοιμώξεις αυτές επιβαρύνουν περισσότερο ευάλωτες ομάδες, μεταξύ των οποίων οι ηλικιωμένοι και οι έγκυες γυναίκες.
- Για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων, το ECDC εισηγείται μέτρα πρόληψης, όπως η τήρηση καλών πρακτικών υγιεινής και η ορθή προετοιμασία των τροφίμων.
- Καθώς οι νόσοι γίνονται σοβαρότερες, κρίνεται αναγκαία η διαρκής παρακολούθηση και η ενημέρωση του κοινού, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/listeriosi-ektinachthikan-ta-kroysmata-stin-eyropi-o-synagermos-toy-ecdc/9662
