Αθηροσκλήρωση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η αθηροσκλήρωση

Η αθηροσκλήρωση αναπτύσσεται όταν χοληστερίνη, λίπος, κύτταρα του αίματος, ασβέστιο και άλλες ουσίες συγκεντρώνονται στα τοιχώματα των αρτηριών. Αυτή η συσσώρευση ονομάζεται πλάκα. Με τον χρόνο, η πλάκα σκληραίνει και στενεύει τις αρτηρίες. Έτσι, λιγότερο αίμα πλούσιο σε οξυγόνο φτάνει στους ιστούς και στα όργανα. Η διαδικασία συχνά αρχίζει από την παιδική ηλικία και επιδεινώνεται όσο μεγαλώνεις.

Μπορεί να επηρεάσει σχεδόν οποιαδήποτε αρτηρία, όπως εκείνες της καρδιάς, του εγκεφάλου, των ποδιών, των νεφρών ή του εντέρου. Στα αρχικά στάδια συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα. Αν μια πλάκα σπάσει, μπορεί να σχηματιστεί θρόμβος που θα περιορίσει ή θα διακόψει τη ροή του αίματος.

Η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στις αρτηρίες που έχουν επηρεαστεί και στα άλλα προβλήματα υγείας που μπορεί να έχεις. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, τα φάρμακα και, όταν χρειάζεται, οι επεμβάσεις βοηθούν να περιοριστεί η επιδείνωση και να μειωθεί ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό.

Μορφές και τύποι

• Στεφανιαία νόσοςΗ πλάκα συγκεντρώνεται στις αρτηρίες που τροφοδοτούν την καρδιά.
• Περιφερική αρτηριακή νόσοςΕπηρεάζει συχνότερα τις αρτηρίες των ποδιών, αλλά μπορεί να αφορά και τα χέρια ή τη λεκάνη.
• Νόσος των καρωτίδωνΗ πλάκα σχηματίζεται στις αρτηρίες του λαιμού και μειώνει τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο.
• Στένωση νεφρικών αρτηριώνΕπηρεάζει τις αρτηρίες που μεταφέρουν αίμα στους νεφρούς.
• Νόσος των σπονδυλικών αρτηριώνΑφορά τις αρτηρίες που τροφοδοτούν το πίσω μέρος του εγκεφάλου.
• Ισχαιμία μεσεντέριων αρτηριώνΗ πλάκα περιορίζει την αιμάτωση του εντέρου. Ισχαιμία σημαίνει ότι μια περιοχή δεν λαμβάνει αρκετό αίμα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η αθηροσκλήρωση αναπτύσσεται αργά και μπορεί να επιδεινώνεται με την ηλικία. Χωρίς αλλαγές στον τρόπο ζωής και ιατρική αντιμετώπιση μπορεί να προχωρήσει και να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Η θεραπεία και οι υγιεινές συνήθειες βοηθούν στον περιορισμό της επιδείνωσης και στη μείωση του κινδύνου εμφράγματος και εγκεφαλικού.

Συμπτώματα αθηροσκλήρωσης

Μπορεί να μην έχεις κανένα σύμπτωμα, ιδιαίτερα στην αρχή. Όταν εμφανίζονται ενοχλήματα, εξαρτώνται από τις αρτηρίες που έχουν επηρεαστεί και από το πόσο περιορίζεται η ροή του αίματος.

• Πόνος στο στήθος Μπορεί να εμφανιστεί στηθάγχη, δηλαδή πόνος στο στήθος λόγω μειωμένης αιμάτωσης της καρδιάς.
• Πόνος στα άκρα Πόνος στα χέρια ή στα πόδια, ιδιαίτερα με την άσκηση. Στα πόδια μπορεί να υπάρχει βάρος ή κράμπα στο περπάτημα ή στις σκάλες.
• Δύσπνοια Αίσθημα ότι δεν σου φτάνει ο αέρας.
• Επίμονη κόπωση Μπορεί να νιώθεις κουρασμένος συνεχώς.
• Αδυναμία Μπορεί να νιώθεις γενική αδυναμία.
• Αίσθημα παλμών Η καρδιά μπορεί να χτυπά γρήγορα ή δυνατά.
• Δυσκολία στη σκέψη Μπορεί να εμφανιστούν σύγχυση ή προβλήματα μνήμης.
• Διαταραχές όρασης Μπορεί να εμφανιστούν όταν επηρεάζονται οι αρτηρίες που τροφοδοτούν το πίσω μέρος του εγκεφάλου.
• Πόνος μετά το φαγητό Έντονος πόνος μετά τα γεύματα μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη αιμάτωση του εντέρου.
• Απώλεια βάρους Μπορεί να συνοδεύει την προσβολή των αρτηριών του εντέρου.
• Διάρροια Μπορεί να εμφανιστεί όταν επηρεάζεται η αιμάτωση του εντέρου.

Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν όταν το σώμα χρειάζεται περισσότερο οξυγόνο, όπως σε σωματική προσπάθεια ή συναισθηματική ένταση.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες αθηροσκλήρωσης και παράγοντες κινδύνου

Η αθηροσκλήρωση προκαλείται από τη σταδιακή συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες. Η ακριβής αιτία που ξεκινά αυτή τη διαδικασία δεν είναι γνωστή. Θεωρείται ότι σχετίζεται με βλάβη στα τοιχώματα των αρτηριών, στην οποία μπορεί να συμβάλλουν συνήθειες του τρόπου ζωής, παθήσεις και κληρονομικοί παράγοντες.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Κάπνισμα ή μάσηση καπνού.
• Υψηλή χοληστερίνη.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Διαβήτης.
• Νεφρική νόσος.
• Υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.
• Μεταβολικό σύνδρομο.
• Φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η ψωρίαση.
• Οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή υψηλής χοληστερίνης.
• Διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά.
• Καταγωγή από τη μαύρη Αφρική, την αφροκαραϊβική κοινότητα ή τη Νότια Ασία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα συζητήσει μαζί σου το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, τις συνήθειές σου και τους παράγοντες κινδύνου. Θα σε εξετάσει και θα ακούσει την καρδιά και τη ροή του αίματος στις αρτηρίες. Μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος και εξετάσεις για την υγεία της καρδιάς.

• Λήψη ατομικού και οικογενειακού ιστορικού.
• Κλινική εξέταση με ακρόαση της καρδιάς και των αρτηριών.
• Εξετάσεις αίματος.
• Εξετάσεις για την υγεία της καρδιάς.

Θεραπεία αθηροσκλήρωσης

Ο γιατρός σου θα διαμορφώσει ένα πλάνο ανάλογα με τις αρτηρίες που έχουν επηρεαστεί, τον περιορισμό της αιματικής ροής και τις άλλες παθήσεις που έχεις. Στόχος είναι να περιοριστεί η επιδείνωση και να μειωθεί ο κίνδυνος εμφράγματος, εγκεφαλικού και άλλων επιπλοκών. Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, φάρμακα και επεμβάσεις. Μετά από ορισμένες επιπλοκές μπορεί να χρειαστεί και πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης.

• Μείωση χοληστερίνηςΜπορεί να χορηγηθούν φάρμακα για τη μείωση της χοληστερίνης, συνήθως στατίνες.
• Ρύθμιση πίεσηςΜπορεί να χρειαστούν φάρμακα για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
• Πρόληψη θρόμβωνΟ γιατρός μπορεί να χορηγήσει φάρμακα που μειώνουν τον κίνδυνο σχηματισμού θρόμβων.
• Ρύθμιση σακχάρουΑν έχεις διαβήτη, μπορεί να χρειαστούν φάρμακα για τον έλεγχο του σακχάρου.
• Επεμβατική αντιμετώπισηΜπορεί να χρειαστεί επέμβαση για να βελτιωθεί η ροή του αίματος. Το είδος της εξαρτάται από τις αρτηρίες που έχουν επηρεαστεί.
• Καρδιακή αποκατάστασηΜπορεί να ενταχθεί στο πλάνο σου μετά από ορισμένες επιπλοκές της αθηροσκλήρωσης.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Προτίμησε υγιεινή διατροφή και περιόρισε τα κορεσμένα λιπαρά και τη ζάχαρη.
• Κινήσου τακτικά, αφού συζητήσεις με τον γιατρό σου ποιο επίπεδο άσκησης είναι κατάλληλο για σένα.
• Επιδίωξε ένα υγιές βάρος.
• Αν καπνίζεις, προσπάθησε να διακόψεις το κάπνισμα.
• Περιόρισε το αλκοόλ.
• Παίρνε τα φάρμακα που σου έχουν συνταγογραφηθεί για τις άλλες παθήσεις σου σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.
• Αν έχεις διαβήτη, διατήρησε το σάκχαρό σου υπό έλεγχο.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Οι συνήθειες που προστατεύουν την καρδιά μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη ή στην καθυστέρηση της αθηροσκλήρωσης.

• Βάλε στη διατροφή σου φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης.
• Περιόρισε τα κορεσμένα λιπαρά, το αλάτι και τα πρόσθετα σάκχαρα.
• Ασκήσου τακτικά, με επίπεδο δραστηριότητας κατάλληλο για σένα κατόπιν συζήτησης με τον γιατρό σου.
• Επιδίωξε υγιές βάρος.
• Απόφυγε το κάπνισμα και την έκθεση στον καπνό άλλων.
• Περιόρισε την κατανάλωση αλκοόλ.
• Φρόντισε τη διαχείριση του στρες.
• Εξασφάλισε αρκετό και καλής ποιότητας ύπνο.

Επιπλοκές αθηροσκλήρωσης

• Σχηματισμός θρόμβου που μπορεί να φράξει μια αρτηρία ή να μετακινηθεί σε άλλο σημείο.
• Έμφραγμα.
• Εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, δηλαδή προσωρινή διακοπή της αιμάτωσης σε περιοχή του εγκεφάλου.
• Περιφερική αρτηριακή νόσος.
• Αγγειακή άνοια.
• Καρδιακή ανεπάρκεια.
• Στυτική δυσλειτουργία.
• Απώλεια άκρου.
• Αναπηρία ή θάνατος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις πόνο στο στήθος που έρχεται και φεύγει.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν νιώθεις δύσπνοια.
• Μίλησε άμεσα με γιατρό αν πονάνε τα χέρια ή τα πόδια σου στο περπάτημα ή στην άσκηση.
• Ζήτησε ιατρική εκτίμηση για οποιοδήποτε άλλο σύμπτωμα σε ανησυχεί.

Ποιος γιατρός: Καρδιολόγος, Αγγειοχειρουργός. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την αθηροσκλήρωση