Ηπατίτιδα Α: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η ηπατίτιδα Α

Η ηπατίτιδα Α είναι μια ιογενής λοίμωξη που προσβάλλει το ήπαρ, δηλαδή το συκώτι. Ο ιός της ηπατίτιδας Α, γνωστός ως HAV, προκαλεί φλεγμονή (πρήξιμο του ιστού), η οποία μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του ήπατος. Μεταδίδεται κυρίως όταν καταπιείς τρόφιμα ή νερό που έχουν μολυνθεί με κόπρανα ατόμου με τη λοίμωξη. Μπορεί επίσης να μεταδοθεί με στενή προσωπική επαφή. Δεν εμφανίζουν όλοι συμπτώματα, ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά, αλλά η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει τη μετάδοση.

Πρόκειται για οξεία λοίμωξη, δηλαδή δεν γίνεται χρόνια. Οι περισσότεροι αναρρώνουν πλήρως χωρίς ειδική θεραπεία, μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, και συνήθως δεν μένει μόνιμη βλάβη στο ήπαρ. Σπάνια, όμως, μπορεί να προκληθεί σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια, κυρίως σε μεγαλύτερους ανθρώπους ή σε άτομα με άλλη ηπατική νόσο. Η φροντίδα βασίζεται στην ξεκούραση, στα υγρά και στη σωστή διατροφή. Μετά την ανάρρωση αποκτάς προστασία από νέα λοίμωξη με τον ίδιο ιό. Ο εμβολιασμός είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι περισσότεροι αναρρώνουν πλήρως μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, χωρίς μόνιμη βλάβη στο ήπαρ. Σε ορισμένους τα συμπτώματα διαρκούν έως 6 μήνες. Μερικές φορές εμφανίζεται υποτροπή, δηλαδή νέα περίοδος συμπτωμάτων μετά από αρχική βελτίωση, η οποία συνήθως ακολουθείται από ανάρρωση. Η ηπατίτιδα Α δεν γίνεται χρόνια και μετά την ανάρρωση αποκτάς ισόβια ανοσία στον ίδιο ιό.

Συμπτώματα ηπατίτιδας Α

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή πιο έντονα. Οι ενήλικες εμφανίζουν συμπτώματα συχνότερα από τα παιδιά.

• Πυρετός
• Κόπωση Αίσθημα κούρασης και αδιαθεσίας.
• Πόνοι Μπορεί να έχεις πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους ή πόνο στις αρθρώσεις.
• Απώλεια όρεξης
• Ναυτία ή έμετοι
• Πόνος στην κοιλιά Μπορεί να εντοπίζεται στο πάνω μέρος της κοιλιάς.
• Αλλαγές στις κενώσεις Διάρροια ή δυσκοιλιότητα.
• Ανοιχτόχρωμα κόπρανα Τα κόπρανα μπορεί να είναι ωχρά κίτρινα, γκρι ή στο χρώμα του πηλού.
• Σκούρα ούρα
• Φαγούρα Μπορεί να συνοδεύεται από υπερυψωμένο εξάνθημα.
• Ίκτερος Κιτρίνισμα του δέρματος και του λευκού των ματιών, που μπορεί να διακρίνεται δυσκολότερα σε σκούρο δέρμα.

Τα συμπτώματα συνήθως διαρκούν λιγότερο από 2 μήνες, αλλά σε ορισμένους μπορεί να επιμείνουν έως 6 μήνες. Πολλά παιδιά κάτω των 6 ετών δεν έχουν εμφανή συμπτώματα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ηπατίτιδας Α και παράγοντες κινδύνου

Η ηπατίτιδα Α προκαλείται από τον ιό HAV. Ο ιός αποβάλλεται στα κόπρανα και μπορεί να φτάσει στο στόμα μέσω μολυσμένων χεριών, τροφίμων, νερού ή αντικειμένων. Ακόμη και πολύ μικρή ποσότητα του ιού μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη. Η έλλειψη ασφαλούς πόσιμου νερού, η ανεπαρκής αποχέτευση και η κακή υγιεινή ευνοούν τη μετάδοση. Αν έχεις χρόνια ηπατική νόσο ή HIV, υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος σοβαρής νόσησης.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ταξίδι σε περιοχή όπου η ηπατίτιδα Α είναι συχνή, χωρίς προηγούμενο εμβολιασμό.
• Συγκατοίκηση ή φροντίδα ατόμου με ηπατίτιδα Α.
• Σεξουαλική επαφή με άτομο που έχει τη λοίμωξη.
• Σεξ μεταξύ ανδρών.
• Χρήση ναρκωτικών, ενέσιμων ή μη.
• Αστεγία.
• Περιορισμένη πρόσβαση σε καθαρό νερό και ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής.
• Επαγγελματική έκθεση, όπως εργασία σε αποχέτευση ή σε εργαστήριο με τον ιό.
• Στενή επαφή με παιδί που υιοθετήθηκε πρόσφατα από χώρα όπου η λοίμωξη είναι συχνή.

Πώς μεταδίδεται η ηπατίτιδα Α

Η μετάδοση γίνεται κυρίως με την κοπρανοστοματική οδό: μικροσκοπικές ποσότητες κοπράνων που περιέχουν τον ιό φτάνουν στο στόμα. Αυτό μπορεί να συμβεί μέσω τροφίμων, νερού ή στενής προσωπικής επαφής, ακόμη και αν το άτομο με τη λοίμωξη δεν έχει συμπτώματα.

• Κατανάλωση μολυσμένου νερού ή τροφίμων που πλύθηκαν ή καλλιεργήθηκαν με μολυσμένο νερό.
• Κατανάλωση φαγητού που χειρίστηκε άτομο με τη λοίμωξη χωρίς σωστό πλύσιμο χεριών μετά την τουαλέτα.
• Τοποθέτηση στο στόμα δαχτύλων ή αντικειμένων που έχουν μολυνθεί με κόπρανα.
• Στενή επαφή κατά τη φροντίδα ασθενούς ή σεξουαλική επαφή, ιδιαίτερα στοματοπρωκτική.
• Κοινή χρήση βελονών ή άλλου εξοπλισμού χρήσης ναρκωτικών.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Μπορείς να μεταδώσεις τον ιό έως 2 εβδομάδες πριν εμφανιστούν συμπτώματα και έως 3 εβδομάδες μετά την εμφάνισή τους. Τα παιδιά μπορεί να παραμένουν μεταδοτικά περισσότερο από τους ενήλικες.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου εξετάζει τα συμπτώματα, το ιστορικό πιθανής έκθεσης και σε εξετάζει κλινικά. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με εξέταση αίματος για ειδικά αντισώματα, επειδή τα συμπτώματα από μόνα τους δεν ξεχωρίζουν την ηπατίτιδα Α από άλλες οξείες ιογενείς ηπατίτιδες.

• Εξέταση αίματος για αντισώματα κατά του ιού της ηπατίτιδας Α.
• Μοριακή εξέταση RT-PCR για ανίχνευση του γενετικού υλικού του ιού, όταν χρειάζεται.
• Αιματολογικός έλεγχος της λειτουργίας του ήπατος.

Θεραπεία ηπατίτιδας Α

Δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία για την ηπατίτιδα Α. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική: στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στην επαρκή πρόσληψη υγρών και τροφής. Πριν πάρεις οποιοδήποτε φάρμακο, βιταμίνη, συμπλήρωμα ή εναλλακτικό σκεύασμα, συζήτησέ το με τον γιατρό σου, γιατί ορισμένα μπορεί να βλάψουν το ήπαρ. Σε σοβαρή νόσο μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία.

• Υποστηρικτική φροντίδαΞεκούραση, επαρκή υγρά και ισορροπημένη διατροφή. Χρειάζεται αναπλήρωση των υγρών που χάνονται από εμετούς ή διάρροια.
• Ανακούφιση συμπτωμάτωνΟ γιατρός μπορεί να προτείνει φάρμακα για τον πόνο, τη ναυτία ή τη φαγούρα, ανάλογα με την κατάστασή σου.
• Νοσοκομειακή φροντίδαΜπορεί να χρειαστεί σε σοβαρή νόσο ή οξεία ηπατική ανεπάρκεια. Σε σπάνιες, βαριές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί επείγουσα μεταμόσχευση ήπατος.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ξεκουράσου και πίνε αρκετά υγρά.
• Επίλεγε υγιεινά τρόφιμα και ισορροπημένη διατροφή.
• Απόφυγε το αλκοόλ μέχρι ο γιατρός σου να επιβεβαιώσει ότι έχεις αναρρώσει πλήρως.
• Αν έχεις φαγούρα, αέριζε το δωμάτιο, φόρα χαλαρά ρούχα και απόφυγε τα καυτά μπάνια και ντους.
• Πλένε καλά τα χέρια σου με σαπούνι και νερό μετά την τουαλέτα.
• Όσο είσαι άρρωστος, απόφυγε τη στενή επαφή και μην ετοιμάζεις ή σερβίρεις τρόφιμα και ποτά σε άλλους.
• Μη μοιράζεσαι βελόνες.
• Ενημέρωσε τον γιατρό, τον οδοντίατρο και τους άλλους επαγγελματίες υγείας που σε φροντίζουν ότι έχεις ηπατίτιδα Α.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ο εμβολιασμός είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης. Συζήτησε με τον γιατρό σου αν χρειάζεσαι εμβολιασμό, ιδιαίτερα πριν από ταξίδι ή αν έχεις αυξημένο κίνδυνο έκθεσης ή σοβαρής νόσησης. Μετά από πιθανή έκθεση, ο γιατρός μπορεί να επιλέξει εμβόλιο, ανοσοσφαιρίνη (έτοιμα προστατευτικά αντισώματα) ή και τα δύο, μέσα σε 2 εβδομάδες.

• Πλένε σχολαστικά τα χέρια σου με σαπούνι και νερό μετά την τουαλέτα, την αλλαγή πάνας ή τη φροντίδα ασθενούς και πριν ετοιμάσεις ή φας φαγητό.
• Πριν ταξιδέψεις σε περιοχή όπου η ηπατίτιδα Α είναι συχνή, συζήτησε με τον γιατρό σου για την προστασία σου.
• Σε ταξίδι σε τέτοια περιοχή, προτίμησε εμφιαλωμένο νερό και απόφυγε οστρακοειδή και ωμά φρούτα και λαχανικά.
• Χρησιμοποίησε προφυλακτικό ή στοματικό φράγμα κατά τη σεξουαλική επαφή και φρόντισε την υγιεινή σου.
• Μη μοιράζεσαι βελόνες ή εξοπλισμό ενέσιμης χρήσης ναρκωτικών.

Επιπλοκές ηπατίτιδας Α

• Σπάνια, οξεία ηπατική ανεπάρκεια, δηλαδή σοβαρή αδυναμία του ήπατος να λειτουργήσει.
• Σπάνια, θάνατος, κυρίως σε μεγαλύτερους ανθρώπους ή άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως χρόνια ηπατική νόσο.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Επικοινώνησε αμέσως με τον γιατρό σου αν πιστεύεις ότι εκτέθηκες στον ιό, ακόμη και χωρίς συμπτώματα.
• Ζήτησε άμεσα ιατρική εκτίμηση αν υποψιάζεσαι ηπατίτιδα Α και είσαι έγκυος, είσαι άνω των 60 ετών ή έχεις πάθηση του ήπατος.
• Δες τον γιατρό σου αν έχεις σχετικά συμπτώματα, ιδιαίτερα μετά από ταξίδι σε περιοχή όπου η λοίμωξη είναι συχνή ή στενή επαφή με ασθενή.
• Επανεξετάσου αν τα συμπτώματα συνεχίζονται μετά από 6 μήνες.

Ποιος γιατρός: Παθολόγος, Ηπατολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την ηπατίτιδα Α