ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

Η λύσσα είναι λοίμωξη από ιό που μεταδίδεται από μολυσμένα θηλαστικά και προσβάλλει τον εγκέφαλο και τα νεύρα.

Μεταδοτική;: Υπό προϋποθέσεις Με σάλιο μολυσμένου ζώου, κυρίως μέσω δαγκώματος ή γρατζουνιάς.
Πόσο συχνή: Είναι συχνότερη σε περιοχές της Ασίας, της Αφρικής και της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.
Ποιους αφορά: Μεγαλύτερο κίνδυνο έκθεσης έχουν όσοι εργάζονται με ζώα ή τον ιό και όσοι ταξιδεύουν ή κάνουν υπαίθριες δραστηριότητες σε περιοχές με λύσσα.
Τι την προκαλεί: Ιός της λύσσας
Ποιος γιατρός: Λοιμωξιολόγος
Ομάδα: Λοιμώξεις

Τι είναι η λύσσα

Η λύσσα είναι σοβαρή λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της λύσσας. Προσβάλλει θηλαστικά, όπως σκύλους, γάτες, νυχτερίδες και άλλα άγρια ζώα. Στον άνθρωπο μεταδίδεται κυρίως όταν το σάλιο μολυσμένου ζώου μπει στον οργανισμό με δάγκωμα ή γρατζουνιά. Έκθεση μπορεί επίσης να υπάρξει αν το σάλιο έρθει σε επαφή με ανοιχτή πληγή, τα μάτια ή το στόμα. Ένα μολυσμένο ζώο δεν έχει πάντα εμφανή συμπτώματα.

Μετά την έκθεση, ο ιός χρειάζεται χρόνο για να φτάσει στον εγκέφαλο και να προκαλέσει συμπτώματα. Καθώς προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, προκαλεί προοδευτική φλεγμονή. Πριν εμφανιστούν συμπτώματα, η άμεση φροντίδα της πληγής, ο εμβολιασμός και, όταν χρειάζεται, ειδικά αντισώματα μπορούν να εμποδίσουν την εκδήλωση της νόσου. Αν όμως εμφανιστούν συμπτώματα, η λύσσα είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα. Γι’ αυτό, αν υποψιάζεσαι έκθεση, μην περιμένεις να αισθανθείς άρρωστος για να ζητήσεις βοήθεια.

Μορφές και τύποι

Μανιώδης μορφήΠροκαλεί υπερδραστηριότητα, έντονη διέγερση, ψευδαισθήσεις και δυσκολία στον συντονισμό των κινήσεων. Μπορεί να εμφανιστεί φόβος για το νερό ή τα ρεύματα αέρα.
Παραλυτική μορφήΟι μύες παραλύουν σταδιακά, αρχίζοντας από το σημείο της πληγής. Η πορεία είναι συνήθως πιο αργή από τη μανιώδη μορφή και μπορεί να εξελιχθεί σε κώμα και θάνατο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η έγκαιρη προφύλαξη μετά από έκθεση είναι πολύ αποτελεσματική στην πρόληψη της λύσσας. Μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων, όμως, η νόσος είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα. Η μανιώδης μορφή μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ η παραλυτική μορφή έχει συνήθως μεγαλύτερη διάρκεια.

Συμπτώματα λύσσας

Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με αυτά μιας γριπώδους νόσου. Αργότερα εμφανίζονται σοβαρές διαταραχές του νευρικού συστήματος.

Πυρετός
Πονοκέφαλος
Αδυναμία και κόπωση Μπορεί να υπάρχει γενική αδιαθεσία.
Ενοχλήσεις στην πληγή Πόνος, φαγούρα, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή κάψιμο στο σημείο του δαγκώματος.
Άγχος και διέγερση Μπορεί να υπάρχει υπερδραστηριότητα ή επιθετική συμπεριφορά.
Σύγχυση
Ψευδαισθήσεις Μπορεί να βλέπεις πράγματα που δεν υπάρχουν.
Δυσκολία στην κατάποση Μπορεί επίσης να εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή.
Φόβος για το νερό Μπορεί να υπάρχει έντονη δίψα αλλά πανικός μπροστά στα υγρά.
Πολύ σάλιο
Παράλυση Αδυναμία κίνησης, που στην παραλυτική μορφή επιδεινώνεται σταδιακά.

Τα συμπτώματα μπορεί να καθυστερήσουν εβδομάδες ή μήνες μετά την έκθεση. Συνήθως η σοβαρή νόσος εμφανίζεται μέσα σε 2 εβδομάδες από τα πρώτα συμπτώματα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες λύσσας και παράγοντες κινδύνου

Αιτία είναι ο ιός της λύσσας, ο οποίος μεταδίδεται μέσω του σάλιου μολυσμένων θηλαστικών. Οι σκύλοι αποτελούν την κύρια πηγή μετάδοσης στον άνθρωπο παγκοσμίως. Ο ιός μπορεί επίσης να υπάρχει σε γάτες, ζώα εκτροφής, νυχτερίδες, αλεπούδες και άλλα άγρια θηλαστικά.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Ταξίδι σε περιοχή όπου η λύσσα είναι συχνή, ιδιαίτερα όταν η άμεση ιατρική βοήθεια είναι δύσκολα προσβάσιμη.
Εργασία με ζώα, όπως στην κτηνιατρική ή στη διαχείριση άγριας ζωής.
Εργασία σε εργαστήριο με τον ιό της λύσσας.
Χειρισμός άγριων νυχτερίδων.
Υπαίθριες δραστηριότητες που μπορεί να οδηγήσουν σε επαφή με άγρια ζώα, όπως εξερεύνηση σπηλαίων, κατασκήνωση και κυνήγι.

Πώς μεταδίδεται η λύσσα

Η λύσσα μεταδίδεται κυρίως όταν σάλιο μολυσμένου ζώου εισέλθει στον οργανισμό από τραυματισμένο δέρμα ή βλεννογόνους, όπως τα μάτια και το στόμα. Το γλείψιμο σε άθικτο δέρμα δεν θεωρείται έκθεση.

Δάγκωμα από μολυσμένο ζώο.
Γρατζουνιά από μολυσμένο ζώο.
Σάλιο μολυσμένου ζώου σε ανοιχτή πληγή.
Σάλιο μολυσμένου ζώου στα μάτια, στη μύτη ή στο στόμα.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Η περίοδος επώασης, δηλαδή ο χρόνος μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα, μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες. Επηρεάζεται από το σημείο εισόδου του ιού και την ποσότητά του.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Μετά από πιθανή έκθεση, ο γιατρός αξιολογεί το είδος της επαφής και του ζώου για να αποφασίσει αν χρειάζεσαι προληπτική αγωγή. Η κλινική διάγνωση είναι δύσκολη χωρίς αξιόπιστο ιστορικό επαφής ή χαρακτηριστικά συμπτώματα. Όπου είναι δυνατό, εξετάζεται και το ζώο που δάγκωσε.

Αξιολόγηση της πληγής και του ιστορικού επαφής με το ζώο.
Έλεγχος του ζώου που δάγκωσε, όπου είναι δυνατό.
Μετά θάνατον εργαστηριακή επιβεβαίωση με ανίχνευση του ιού, αντιγόνων ή γενετικού υλικού σε μολυσμένους ιστούς ή σάλιο.

Θεραπεία λύσσας

Η φροντίδα μετά από πιθανή έκθεση λέγεται προφύλαξη μετά την έκθεση. Στόχος της είναι να εμποδίσει τον ιό να φτάσει στο κεντρικό νευρικό σύστημα και να προκαλέσει νόσο. Πρέπει να δοθεί όσο το δυνατόν συντομότερα και ο γιατρός αποφασίζει τι χρειάζεσαι. Αν εμφανιστούν συμπτώματα, η λύσσα είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα. Η φροντίδα τότε επικεντρώνεται στην ανακούφιση και στην υποστήριξη του ασθενούς.

Φροντίδα πληγήςΠεριλαμβάνει σχολαστικό καθαρισμό της πληγής με σαπούνι και νερό.
Εμβόλιο λύσσαςΧρησιμοποιείται μετά από πιθανή έκθεση για να προλάβει την εμφάνιση της νόσου. Προηγούμενος εμβολιασμός δεν καταργεί την ανάγκη για άμεση αξιολόγηση.
Ειδικά αντισώματαΌταν ενδείκνυται, χορηγούνται αντιλυσσική ανοσοσφαιρίνη ή μονοκλωνικά αντισώματα στην πληγή.
Ανακουφιστική φροντίδαΜετά την εμφάνιση συμπτωμάτων παρέχεται φροντίδα για την ανακούφιση και την υποστήριξη του ασθενούς.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

Πλύνε αμέσως κάθε δάγκωμα ή γρατζουνιά με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 15 λεπτά και ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια.
Πες στον γιατρό τι ζώο ήταν και αν παρατήρησες ασυνήθιστη συμπεριφορά.
Αν το ζώο είναι κατοικίδιο, ζήτησε από τον ιδιοκτήτη αποδεικτικό του εμβολιασμού του κατά της λύσσας.
Αν η έκθεση έγινε σε ταξίδι, μην περιμένεις να επιστρέψεις για να ζητήσεις φροντίδα.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η πρόληψη βασίζεται στην αποφυγή επικίνδυνων επαφών με ζώα, στον εμβολιασμό των κατοικιδίων και στον εμβολιασμό ανθρώπων με αυξημένο κίνδυνο. Πριν από ταξίδι, συζήτησε με τον γιατρό σου αν χρειάζεσαι εμβόλιο.

Μην πλησιάζεις ή αγγίζεις άγρια και αδέσποτα ζώα, ακόμη κι αν φαίνονται υγιή.
Μην ταΐζεις ζώα, ακόμη και σε ζωολογικούς κήπους ή καταφύγια.
Φρόντισε τα κατοικίδιά σου να είναι εμβολιασμένα κατά της λύσσας.
Μην αφήνεις τα κατοικίδια να περιφέρονται ελεύθερα και κράτησέ τα μακριά από άγρια ζώα.
Ζήτησε ταξιδιωτική ιατρική συμβουλή τουλάχιστον 8 εβδομάδες πριν φύγεις.
Μάθε πού μπορείς να βρεις επείγουσα ιατρική φροντίδα στον προορισμό σου.
Συζήτησε τον προληπτικό εμβολιασμό αν η εργασία ή οι δραστηριότητές σου αυξάνουν την πιθανότητα έκθεσης.

Επιπλοκές λύσσας

Προοδευτική φλεγμονή του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.
Κώμα.
Καρδιοαναπνευστική ανακοπή.
Σοβαρά νευρολογικά ελλείμματα στις πολύ σπάνιες περιπτώσεις επιβίωσης.
Θάνατος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Κάλεσε το 166 ή το 112, ή πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ), αν:

Ζήτησε αμέσως ιατρική φροντίδα αν υποψιάζεσαι έκθεση στη λύσσα· αν δεν μπορείς να αξιολογηθείς άμεσα αλλού, πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ) του νοσοκομείου.
Χρειάζεσαι άμεση αξιολόγηση μετά από δάγκωμα ή γρατζουνιά ζώου που μπορεί να έχει λύσσα, επαφή του σάλιου του με πληγή, μάτια, μύτη ή στόμα, ή άμεση επαφή με νυχτερίδα.
Μην περιμένεις συμπτώματα και μην παραλείψεις την αξιολόγηση επειδή έχεις ήδη εμβολιαστεί.

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

Πριν από ταξίδι σε περιοχή με λύσσα, συζήτησε εγκαίρως την ανάγκη εμβολιασμού.
Αν έλαβες φροντίδα για πιθανή έκθεση στη διάρκεια ταξιδιού, επικοινώνησε με τον γιατρό σου όταν επιστρέψεις για να ελέγξει αν χρειάζεσαι επιπλέον αγωγή.

Ποιος γιατρός: Λοιμωξιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη λύσσα

Μπορεί η λύσσα να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Η μετάδοση μέσω δαγκώματος ή σάλιου ανθρώπου θεωρείται θεωρητικά δυνατή, αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί. Η μετάδοση μέσω μεταμόσχευσης οργάνων είναι εξαιρετικά σπάνια.

Μπορεί να γίνει εμβόλιο λύσσας στην εγκυμοσύνη ή στον θηλασμό;

Οι περισσότεροι άνθρωποι που το χρειάζονται μπορούν να κάνουν το εμβόλιο, ακόμη και στην εγκυμοσύνη ή στον θηλασμό. Ο γιατρός αξιολογεί την ανάγκη και τυχόν ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης.

Τι παρενέργειες μπορεί να έχει το εμβόλιο της λύσσας;

Οι περισσότερες είναι ήπιες και σύντομες, όπως πόνος ή πρήξιμο στο σημείο της ένεσης, πονοκέφαλος, πυρετός, έμετος ή κνησμώδες εξάνθημα. Σοβαρή αλλεργική αντίδραση είναι πολύ σπάνια.

Η σελίδα είναι απλοποιημένη, δική μας σύνοψη επίσημων ιατρικών κειμένων δημόσιων φορέων υγείας για τη λύσσα και δεν αντικαθιστά τον γιατρό σου. Δεν κάνει διάγνωση: για τα δικά σου συμπτώματα και τη θεραπεία συζήτησε με γιατρό.

Σε επείγον κάλεσε το 166 ή το 112.

Τελευταίος έλεγχος: 10/11/2026