Νευρική ανορεξία: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η νευρική ανορεξία

Η νευρική ανορεξία είναι διατροφική διαταραχή και σοβαρή πάθηση ψυχικής υγείας. Δεν αποτελεί επιλογή τρόπου ζωής. Χαρακτηρίζεται από πολύ περιορισμένη πρόσληψη τροφής και έντονο φόβο αύξησης βάρους. Αν την αντιμετωπίζεις, μπορεί να βλέπεις το σώμα σου ως υπέρβαρο ακόμη κι όταν το βάρος σου είναι επικίνδυνα χαμηλό. Μπορεί επίσης να δυσκολεύεσαι να αναγνωρίσεις πόσο σοβαρή είναι η απώλεια βάρους.

Ο περιορισμός της τροφής στερεί από τον οργανισμό την ενέργεια και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται. Μερικοί άνθρωποι καταφεύγουν επίσης σε υπερβολική άσκηση, προκαλούν εμετό ή χρησιμοποιούν καθαρτικά για να αποφύγουν την αύξηση βάρους. Με τον χρόνο μπορεί να επηρεαστούν τα οστά, οι μύες, η καρδιά, τα νεφρά και ο εγκέφαλος. Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να καθυστερήσουν η ανάπτυξη και η εφηβεία.

Η ανάρρωση είναι εφικτή, αλλά χρειάζεται χρόνο και διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η θεραπεία συνδυάζει συνήθως ψυχοθεραπεία, διατροφική υποστήριξη και αποκατάσταση του βάρους με ιατρική παρακολούθηση. Η έγκαιρη βοήθεια αυξάνει τις πιθανότητες ανάρρωσης και περιορίζει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Μπορείς να αναρρώσεις από τη νευρική ανορεξία, αλλά η πορεία και ο χρόνος ανάρρωσης διαφέρουν. Πολλά προβλήματα που σχετίζονται με τον υποσιτισμό συνήθως αρχίζουν να βελτιώνονται όταν βελτιώνεται η πρόσληψη τροφής. Χρειάζεται συνεχιζόμενη υποστήριξη και μετά τη θεραπεία, με έλεγχο του βάρους και της σωματικής και ψυχικής υγείας τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.

Συμπτώματα νευρικής ανορεξίας

Τα σημάδια αφορούν τόσο τη σχέση με το φαγητό και το σώμα όσο και τη σωματική υγεία. Δεν χρειάζεται να είσαι βέβαιος για το τι συμβαίνει πριν ζητήσεις βοήθεια.

• Πολύ χαμηλό βάρος Σημαντική απώλεια βάρους ή διατήρηση βάρους πολύ χαμηλότερου από το υγιές για την ηλικία και το ύψος σου.
• Περιορισμός τροφής Παραλείπεις γεύματα, τρως ελάχιστα ή αποφεύγεις τροφές που θεωρείς παχυντικές.
• Φόβος αύξησης βάρους Ο φόβος ότι θα πάρεις βάρος μπορεί να είναι πολύ έντονος.
• Διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος Μπορεί να θεωρείς ότι είσαι υπέρβαρος, ακόμη κι όταν έχεις υγιές ή πολύ χαμηλό βάρος.
• Εμμονή με το φαγητό Σκέφτεσαι συνεχώς το φαγητό, ακολουθείς αυστηρά τελετουργικά στο φαγητό ή ζυγίζεσαι συχνά.
• Απόκρυψη διατροφικών συνηθειών Αποφεύγεις να τρως με άλλους ή κρύβεις πόσο και πότε έφαγες.
• Υπερβολική άσκηση Μπορεί επίσης να προκαλείς εμετό ή να χρησιμοποιείς καθαρτικά, διουρητικά ή κατασταλτικά της όρεξης για να αποφύγεις την αύξηση βάρους.
• Διαταραχές περιόδου Η περίοδος μπορεί να σταματήσει πριν από την εμμηνόπαυση ή να μην ξεκινήσει σε κορίτσια και νεαρές γυναίκες.
• Ζάλη και κόπωση Μπορεί να νιώθεις αδυναμία, έντονη κούραση ή διαρκώς κρύο.
• Πεπτικές ενοχλήσεις Φούσκωμα, δυσκοιλιότητα και πόνος στην κοιλιά.
• Αλλαγές δέρματος και τριχών Ξηρό δέρμα, τριχόπτωση στο κεφάλι ή ανάπτυξη λεπτού χνουδιού στο σώμα.
• Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία

Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να καθυστερήσουν η εφηβεία και η απότομη ανάπτυξη που τη συνοδεύει. Μπορεί να παίρνουν λιγότερο βάρος από το αναμενόμενο και να είναι μικρόσωμα σε σύγκριση με συνομηλίκους τους. Συχνά συνυπάρχουν άγχος ή κατάθλιψη.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες νευρικής ανορεξίας και παράγοντες κινδύνου

Δεν είναι γνωστό ακριβώς τι προκαλεί τη νευρική ανορεξία. Οι διατροφικές διαταραχές συνδέονται με σύνθετη αλληλεπίδραση γενετικών, βιολογικών, συμπεριφορικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό διατροφικών διαταραχών, κατάθλιψης ή εξάρτησης από αλκοόλ ή ουσίες.
• Κριτική για τις διατροφικές συνήθειες, το σχήμα του σώματος ή το βάρος.
• Έντονη ανησυχία για το αδύνατο σώμα και κοινωνική ή επαγγελματική πίεση, όπως στον χορό, το μόντελινγκ ή τον αθλητισμό.
• Άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, εμμονικά χαρακτηριστικά ή τελειομανία.
• Συναισθηματική, σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τη διατροφή, την άσκηση, τα συμπτώματα και το πώς νιώθεις. Μπορεί να ελέγξει το βάρος, τους σφυγμούς, την πίεση και τη θερμοκρασία σου. Αν υποψιάζεται διατροφική διαταραχή, θα σε παραπέμψει σε ειδικό ή εξειδικευμένη ομάδα.

• Ιατρικό ιστορικό και σωματική εξέταση.
• Εξετάσεις αίματος ή ούρων για αποκλεισμό άλλων αιτιών των συμπτωμάτων.
• Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας.
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα για έλεγχο της καρδιάς.
• Μέτρηση οστικής πυκνότητας, αν χρειάζεται έλεγχος της υγείας των οστών.

Θεραπεία νευρικής ανορεξίας

Η θεραπεία προσαρμόζεται στις ανάγκες σου και συνήθως συνδυάζει ψυχοθεραπεία με αύξηση του βάρους υπό επίβλεψη. Χρειάζεται επίσης αντιμετώπιση τυχόν κατάθλιψης, άγχους και σωματικών επιπλοκών. Οι περισσότεροι μπορούν να παραμένουν στο σπίτι κατά τη θεραπεία, με τακτικά ραντεβού. Αν η κατάσταση είναι σοβαρή, μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία και στενότερη παρακολούθηση της διατροφής και της υγείας σου.

• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπείαΣε βοηθά να κατανοήσεις και να αλλάξεις σκέψεις και συμπεριφορές γύρω από το φαγητό. Μαθαίνεις να διαχειρίζεσαι δύσκολα συναισθήματα και να κάνεις υγιεινές διατροφικές επιλογές.
• Εξειδικευμένες ψυχοθεραπείες ενηλίκωνΠεριλαμβάνουν εξειδικευμένη θεραπεία για ενήλικες με ανορεξία και υποστηρικτική κλινική διαχείριση. Η εστιακή ψυχοδυναμική θεραπεία μπορεί να προταθεί όταν άλλες προσεγγίσεις δεν σου ταιριάζουν ή δεν βοηθούν.
• Οικογενειακή θεραπείαΣυνήθως προτείνεται σε παιδιά και νέους. Βοηθά την οικογένεια να κατανοήσει την ανορεξία και να σε υποστηρίξει στην ανάρρωση.
• Ψυχοθεραπεία εστιασμένη στον έφηβοΒοηθά στη διαχείριση του φόβου αύξησης βάρους, στην κατανόηση της διατροφής και στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης.
• Διατροφική υποστήριξηΠεριλαμβάνει εξειδικευμένες συμβουλές και πρόγραμμα γευμάτων για σταδιακή επίτευξη υγιούς βάρους. Δεν αρκεί μόνη της χωρίς ψυχοθεραπεία.
• Ιατρική φροντίδαΠεριλαμβάνει τακτική παρακολούθηση και φροντίδα των επιπλοκών. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει συμπληρώματα βιταμινών και μετάλλων ή αγωγή για την προστασία των οστών.
• Αντιμετώπιση συνυπαρχόντων προβλημάτωνΤα αντικαταθλιπτικά δεν θεραπεύουν την ίδια την ανορεξία. Μπορεί να προταθεί φλουοξετίνη μαζί με ψυχοθεραπεία για συνυπάρχον άγχος, κατάθλιψη ή κοινωνική φοβία.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν δυσκολεύεσαι να ζητήσεις βοήθεια, πήγαινε στο ραντεβού με έναν φίλο ή αγαπημένο σου πρόσωπο.
• Εξασκήσου στις τεχνικές που σου δείχνει ο θεραπευτής σου για δύσκολα συναισθήματα και καταστάσεις.
• Συζήτησε με τους γιατρούς σου αν η ψυχοθεραπεία δεν σου ταιριάζει ή δεν σε βοηθά.
• Μια ομάδα αλληλοϋποστήριξης για ανθρώπους με ανορεξία μπορεί επίσης να βοηθήσει.

Επιπλοκές νευρικής ανορεξίας

• Υποσιτισμός, δηλαδή ανεπαρκής πρόσληψη των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.
• Μυϊκή απώλεια και αδυναμία.
• Οστεοπενία ή οστεοπόρωση, δηλαδή εξασθένηση των οστών.
• Καθυστέρηση ανάπτυξης και εφηβείας.
• Προβλήματα γονιμότητας.
• Χαμηλή πίεση, κακή κυκλοφορία, ακανόνιστοι παλμοί και καρδιακή ανεπάρκεια.
• Επιβράδυνση της αναπνοής και των σφυγμών.
• Δυσκολίες συγκέντρωσης και μνήμης, εγκεφαλική βλάβη ή, σπανιότερα, επιληπτικές κρίσεις.
• Προβλήματα στα νεφρά ή στο έντερο.
• Αναιμία και εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
• Ανεπάρκεια πολλών οργάνων.
• Θάνατος από επιπλοκές της ασιτίας ή αυτοκτονία.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε βοήθεια το συντομότερο αν πιστεύεις ότι μπορεί να έχεις ανορεξία, ακόμη κι αν δεν είσαι σίγουρος.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν έχεις πολύ χαμηλό βάρος και συνεχίζεις να χάνεις βάρος· μπορεί να χρειάζεσαι νοσηλεία.
• Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας, ζήτησε αμέσως υποστήριξη από επαγγελματία υγείας.
• Αν ανησυχείς για σημαντική απώλεια βάρους ή διατροφικές συμπεριφορές ενός αγαπημένου σου προσώπου, ενθάρρυνέ το να δει γιατρό.

Ποιος γιατρός: Ψυχίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη νευρική ανορεξία