Lyme: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η νόσος Lyme

Η νόσος Lyme, γνωστή και ως μπορρελίωση, είναι λοίμωξη από βακτήρια που περνούν στον άνθρωπο με το τσίμπημα μολυσμένου τσιμπουριού. Στις ΗΠΑ προκαλείται συνήθως από το Borrelia burgdorferi και σπάνια από το Borrelia mayonii. Το τσίμπημα δεν είναι πάντα επώδυνο, γι’ αυτό μπορεί να μην το αντιληφθείς. Στην αρχή μπορεί να εμφανιστούν εξάνθημα που μεγαλώνει, πυρετός, πονοκέφαλος και κόπωση. Ωστόσο, η απουσία εξανθήματος δεν αποκλείει τη λοίμωξη.

Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η λοίμωξη μπορεί να εξαπλωθεί στις αρθρώσεις, στην καρδιά και στο νευρικό σύστημα. Η θεραπεία γίνεται με αντιβιοτικά και έχει καλύτερα αποτελέσματα όταν αρχίζει νωρίς. Οι περισσότεροι αναρρώνουν μετά τη θεραπεία, αν και σε ορισμένους η βελτίωση χρειάζεται μήνες. Μερικοί συνεχίζουν να έχουν κόπωση, πόνους ή δυσκολία στη σκέψη για μεγάλο διάστημα. Δεν είναι γνωστό γιατί συμβαίνει αυτό και δεν υπάρχει αποδεδειγμένη θεραπεία για αυτό το σύνδρομο.

Μορφές και τύποι

• Πρώιμη λοίμωξηΜπορεί να εμφανιστούν εξάνθημα που επεκτείνεται, πυρετός, πονοκέφαλος, κόπωση και πόνοι στους μυς ή στις αρθρώσεις.
• Όψιμες εκδηλώσειςΧωρίς έγκαιρη θεραπεία, μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα στις αρθρώσεις, στην καρδιά και στο νευρικό σύστημα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η έγκαιρη αντιβιοτική θεραπεία συνήθως οδηγεί σε γρήγορη και πλήρη ανάρρωση. Οι περισσότεροι ανταποκρίνονται καλά ακόμη και όταν η θεραπεία αρχίζει αργότερα, αλλά μπορεί να έχουν ήδη προκληθεί μακροχρόνιες βλάβες. Σε ορισμένους η βελτίωση χρειάζεται μήνες. Μερικοί έχουν συμπτώματα που επιμένουν για χρόνια, χωρίς να είναι γνωστή η αιτία. Η προηγούμενη λοίμωξη δεν σε προστατεύει αξιόπιστα από νέα μόλυνση.

Συμπτώματα νόσου Lyme

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο της λοίμωξης. Μπορεί να έχεις γενικά συμπτώματα ακόμη και χωρίς εμφανές εξάνθημα.

• Εξάνθημα που μεγαλώνει Το μεταναστευτικό ερύθημα είναι κυκλικό ή ωοειδές εξάνθημα που επεκτείνεται σταδιακά. Δεν μοιάζει πάντα με στόχο και συνήθως δεν πονά ούτε προκαλεί φαγούρα.
• Πυρετός και ρίγη Μπορεί να νιώθεις ζέστη, κρύο ή τρέμουλο.
• Πονοκέφαλος Σε μεταγενέστερη φάση μπορεί να είναι έντονος και να συνοδεύεται από δυσκαμψία στον αυχένα.
• Κόπωση Κούραση και έλλειψη ενέργειας.
• Μυϊκοί και αρθρικοί πόνοι Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν έντονος πόνος και πρήξιμο, ιδιαίτερα στα γόνατα και σε άλλες μεγάλες αρθρώσεις.
• Πρησμένοι λεμφαδένες Διόγκωση των μικρών αδένων που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού.
• Αδυναμία στο πρόσωπο Μπορεί να πέφτει η μία ή και οι δύο πλευρές του προσώπου λόγω αδυναμίας των μυών.
• Αίσθημα παλμών Μπορεί να νιώθεις την καρδιά να χτυπά έντονα, γρήγορα ή ακανόνιστα.
• Ζάλη ή δύσπνοια Μπορεί να εμφανίζονται σε επεισόδια.
• Μούδιασμα και μυρμήγκιασμα Μπορεί να συνοδεύονται από νευρικό πόνο ή διαξιφιστικούς πόνους στα χέρια και στα πόδια.
• Δυσκολία συγκέντρωσης Μπορεί να υπάρχουν και προβλήματα μνήμης.

Τα πρώιμα συμπτώματα μπορεί να αρχίσουν 3 έως 30 ημέρες μετά το τσίμπημα. Το εξάνθημα συνήθως εμφανίζεται μέσα σε 1 έως 4 εβδομάδες, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί έως και 3 μήνες μετά και να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες. Σε καστανό ή μαύρο δέρμα μπορεί να διακρίνεται δυσκολότερα και να μοιάζει με μελανιά. Σοβαρότερες εκδηλώσεις μπορεί να εμφανιστούν αργότερα, ιδίως αν καθυστερήσει η θεραπεία.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες νόσου Lyme και παράγοντες κινδύνου

Η νόσος προκαλείται από βακτήρια που μεταφέρονται με μολυσμένα τσιμπούρια. Στις ΗΠΑ πρόκειται κυρίως για το Borrelia burgdorferi και σπάνια για το Borrelia mayonii. Τα τσιμπούρια δεν πετούν και δεν πηδούν. Προσκολλώνται στο δέρμα όταν περνάς κοντά τους και τρέφονται με αίμα. Μπορούν να βρίσκονται σε δάση, ψηλά χόρτα, πάρκα και κήπους.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Παραμονή σε εξωτερικούς χώρους περιοχών όπου εμφανίζεται η νόσος.
• Επαφή με ψηλά χόρτα, θάμνους και δασικές εκτάσεις.
• Καθυστερημένη αφαίρεση προσκολλημένου τσιμπουριού.
• Κατοικίδια που μεταφέρουν τσιμπούρια στο σπίτι ή στην αυλή.

Πώς μεταδίδεται η νόσος Lyme

Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι το τσίμπημα μολυσμένου τσιμπουριού. Δεν υπάρχουν αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία για μετάδοση με άγγιγμα, φιλί ή σεξουαλική επαφή, ούτε μέσω αέρα, τροφής ή νερού. Οι σκύλοι και οι γάτες δεν έχει αποδειχθεί ότι μεταδίδουν άμεσα τη λοίμωξη, αλλά μπορούν να μεταφέρουν μολυσμένα τσιμπούρια.

• Τσίμπημα μολυσμένου τσιμπουριού.
• Εξαιρετικά σπάνια, μετάδοση από τη μητέρα στο έμβρυο όταν η λοίμωξη στην εγκυμοσύνη παραμένει χωρίς θεραπεία.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Τα πρώιμα συμπτώματα εμφανίζονται 3 έως 30 ημέρες μετά το τσίμπημα. Συνήθως το μολυσμένο τσιμπούρι πρέπει να παραμείνει προσκολλημένο για περισσότερο από 24 ώρες για να μεταδώσει το βακτήριο· η γρήγορη αφαίρεσή του μειώνει τον κίνδυνο.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου αξιολογεί τα συμπτώματα, το εξάνθημα, πιθανό τσίμπημα και την παραμονή σου σε περιοχές με μολυσμένα τσιμπούρια. Εξετάζει επίσης άλλες παθήσεις που μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα. Οι εξετάσεις αίματος ανιχνεύουν αντισώματα κατά των βακτηρίων. Τις πρώτες εβδομάδες μπορεί να είναι αρνητικές παρότι υπάρχει λοίμωξη, επειδή τα αντισώματα χρειάζονται χρόνο για να αναπτυχθούν. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, μπορεί να χρειαστεί επανάληψη. Ο εργαστηριακός έλεγχος ακολουθεί διαδικασία δύο βημάτων.

• Κλινική εξέταση και αξιολόγηση του ιστορικού έκθεσης σε τσιμπούρια.
• Εξετάσεις αίματος για αντισώματα κατά των βακτηρίων της νόσου Lyme.
• Επανάληψη του ελέγχου όταν ενδείκνυται.

Θεραπεία νόσου Lyme

Η νόσος Lyme αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά που συνταγογραφεί ο γιατρός σου ανάλογα με τα συμπτώματα. Η έγκαιρη θεραπεία αυξάνει την πιθανότητα γρήγορης και πλήρους ανάρρωσης. Ακολούθησε και ολοκλήρωσε την αγωγή όπως σου έχει δοθεί, ακόμη κι αν νιώσεις καλύτερα. Αν έχεις επίμονα συμπτώματα μετά τη θεραπεία, χρειάζεται επανεκτίμηση και ενδεχομένως παραπομπή σε ειδικό. Δεν υπάρχει αποδεδειγμένη θεραπεία για το σύνδρομο μετά τη θεραπεία της νόσου Lyme και δεν έχει αποδειχθεί ότι τα μακροχρόνια αντιβιοτικά βοηθούν.

• ΑντιβιοτικάΑποτελούν τη βασική θεραπεία της λοίμωξης. Η επιλογή τους εξαρτάται από τις εκδηλώσεις της νόσου.
• Ενδοφλέβια θεραπείαΣε σοβαρά συμπτώματα μπορεί να χρειαστεί νοσοκομειακή αξιολόγηση και χορήγηση αντιβιοτικών απευθείας σε φλέβα.
• Υποστήριξη επίμονων συμπτωμάτωνΟ γιατρός σου μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των συμπτωμάτων και να υποστηρίξει τη σταδιακή επιστροφή στις δραστηριότητές σου.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ενημέρωσε τον γιατρό σου αν τα συμπτώματα επιστρέφουν ή δεν βελτιώνονται μετά τη θεραπεία.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου πριν αγοράσεις εξετάσεις ή θεραπείες μέσω διαδικτύου, επειδή ορισμένες δεν υποστηρίζονται από επιστημονικά στοιχεία.
• Αν θηλάζεις, ενημέρωσε τον γιατρό σου ώστε να επιλέξει κατάλληλο αντιβιοτικό.
• Μην δίνεις αίμα όσο λαμβάνεις αντιβιοτική θεραπεία για τη νόσο Lyme.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η βασική προστασία είναι να αποφεύγεις τα τσιμπήματα και να αφαιρείς γρήγορα τα τσιμπούρια. Σε ορισμένες περιπτώσεις μετά από τσίμπημα, ο γιατρός σου μπορεί να κρίνει ότι ενδείκνυται προληπτική αντιβίωση με δοξυκυκλίνη.

• Φόρα μακριά μανίκια και παντελόνι, με τα μπατζάκια μέσα στις κάλτσες.
• Προτίμησε ανοιχτόχρωμα ρούχα για να εντοπίζεις ευκολότερα τα τσιμπούρια.
• Περπάτα στο κέντρο των μονοπατιών και απόφυγε ψηλά χόρτα και θάμνους.
• Χρησιμοποίησε εντομοαπωθητικό, όπως προϊόν με DEET, ακολουθώντας τις οδηγίες της ετικέτας.
• Έλεγχε το σώμα, τα ρούχα, τα παιδιά και τα κατοικίδια μετά την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους, ακόμη και στην αυλή σου.
• Κάνε ντους σύντομα μετά την επιστροφή σου και πλύνε και στέγνωσε τα ρούχα σε υψηλή θερμοκρασία.
• Αφαίρεσε αμέσως το τσιμπούρι με λεπτό τσιμπιδάκι ή ειδικό εργαλείο. Πιάσε το όσο πιο κοντά γίνεται στο δέρμα και τράβηξε αργά προς τα πάνω, χωρίς να το πιέσεις ή να το συνθλίψεις.
• Καθάρισε το σημείο με αντισηπτικό ή σαπούνι και νερό.
• Συζήτησε με τον κτηνίατρο για την προστασία του κατοικιδίου σου από τσιμπούρια.
• Κράτα το γρασίδι κουρεμένο και απομάκρυνε πεσμένα φύλλα, ψηλά χόρτα και θάμνους από την αυλή.

Επιπλοκές νόσου Lyme

• Αρθρίτιδα με έντονο πόνο και πρήξιμο, ιδιαίτερα στα γόνατα και σε άλλες μεγάλες αρθρώσεις.
• Καρδιακή προσβολή από τη λοίμωξη, με διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
• Παράλυση των μυών του προσώπου.
• Φλεγμονή του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.
• Μακροχρόνιες βλάβες στο νευρικό σύστημα ή στις αρθρώσεις.
• Σύνδρομο μετά τη θεραπεία της νόσου Lyme, με επίμονο πόνο, κόπωση ή δυσκολία στη σκέψη.
• Λοίμωξη του πλακούντα σε εγκυμοσύνη χωρίς θεραπεία και εξαιρετικά σπάνια μετάδοση στο έμβρυο.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε επείγουσα ιατρική αξιολόγηση αν έχεις κυκλικό ή ωοειδές εξάνθημα ή συμπτώματα σαν γρίπη και έχεις δεχτεί τσίμπημα ή επισκεφτεί περιοχή με πιθανά μολυσμένα τσιμπούρια τους τελευταίους 3 μήνες.
• Ζήτησε ιατρική αξιολόγηση αν εμφανίσεις αδυναμία στο πρόσωπο, έντονο πονοκέφαλο με δυσκαμψία αυχένα, πρήξιμο αρθρώσεων, ακανόνιστους παλμούς, ζάλη ή δύσπνοια μετά από πιθανή έκθεση σε τσιμπούρια.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν ή επιστρέφουν μετά την αντιβιοτική θεραπεία.

Ποιος γιατρός: Λοιμωξιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη νόσο Lyme