Πνευμονική υπέρταση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η πνευμονική υπέρταση

Η πνευμονική υπέρταση αφορά την πίεση μέσα στα αγγεία που μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά στους πνεύμονες. Εκεί το αίμα παίρνει οξυγόνο, πριν επιστρέψει στην καρδιά και σταλεί στο υπόλοιπο σώμα. Όταν οι πνευμονικές αρτηρίες στενεύουν, φράζουν ή τα τοιχώματά τους γίνονται παχιά και άκαμπτα, το αίμα δυσκολεύεται να περάσει και η πίεση αυξάνεται.

Για να προωθήσει το αίμα μέσα από αυτά τα αγγεία, η δεξιά πλευρά της καρδιάς χρειάζεται να δουλεύει περισσότερο. Με τον καιρό μπορεί να εξασθενήσει και να εμφανιστεί καρδιακή ανεπάρκεια, δηλαδή αδυναμία της καρδιάς να αντλεί αποτελεσματικά το αίμα. Πρόκειται για σοβαρή πάθηση που μπορεί να περιορίσει τις καθημερινές σου δραστηριότητες.

Υπάρχουν διαφορετικές μορφές, ανάλογα με την αιτία. Η θεραπεία μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα και να βοηθήσει στον έλεγχο της κατάστασης, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει οριστική ίαση. Αν εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα η αιτία, μπορεί να αποτραπεί μόνιμη βλάβη στις πνευμονικές αρτηρίες.

Μορφές και τύποι

• Πνευμονική αρτηριακή υπέρτασηΑφορά αλλαγές στους μικρότερους κλάδους των πνευμονικών αρτηριών. Μπορεί να συνδέεται με άλλες παθήσεις, να μην έχει γνωστή αιτία ή, πολύ σπάνια, να είναι κληρονομική.
• Λόγω πάθησης της αριστερής καρδιάςΠροβλήματα στην αριστερή πλευρά της καρδιάς αναγκάζουν τη δεξιά πλευρά να δουλεύει περισσότερο και αυξάνουν την πίεση στις πνευμονικές αρτηρίες.
• Λόγω πνευμονοπάθειας ή έλλειψης οξυγόνουΣυνδέεται με παθήσεις των πνευμόνων ή υποξία, δηλαδή έλλειψη οξυγόνου. Τα χαμηλά επίπεδα οξυγόνου μπορούν να προκαλέσουν στένωση των πνευμονικών αρτηριών.
• Λόγω απόφραξης των πνευμονικών αρτηριώνΠεριλαμβάνει τη χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση, στην οποία ουλές από παλιούς θρόμβους στενεύουν ή φράζουν τα αγγεία.
• Με άγνωστες ή πολλαπλές αιτίεςΠεριλαμβάνει περιπτώσεις στις οποίες η αιτία δεν είναι σαφής ή συμμετέχουν περισσότεροι παράγοντες.
• Εμμένουσα πνευμονική υπέρταση του νεογνούΣπάνια, τα νεογνά έχουν υψηλή πίεση στα αγγεία των πνευμόνων και η καρδιά δεν μπορεί να στείλει αρκετό οξυγονωμένο αίμα στο σώμα. Μπορεί να χρειαστεί θεραπεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πνευμονική υπέρταση συνήθως επιδεινώνεται με τον χρόνο, αλλά η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επιβραδύνει την εξέλιξη. Η πορεία εξαρτάται από την αιτία, το πόσο γρήγορα γίνεται η διάγνωση, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τις άλλες παθήσεις που συνυπάρχουν. Ο ειδικός γιατρός σου μπορεί να σου δώσει πιο συγκεκριμένη εικόνα για τη δική σου περίπτωση.

Συμπτώματα πνευμονικής υπέρτασης

Τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα πολλών άλλων καρδιακών ή πνευμονικών παθήσεων. Δεν αρκούν από μόνα τους για να γίνει διάγνωση.

• Δύσπνοια Δυσκολία στην αναπνοή, που συχνά γίνεται εντονότερη κατά την άσκηση.
• Κόπωση Αίσθημα κούρασης που μπορεί να περιορίζει τις δραστηριότητές σου.
• Ζάλη Μπορεί να συνοδεύεται από τάση λιποθυμίας ή να οδηγήσει σε λιποθυμία.
• Πόνος στο στήθος Μπορεί να αισθάνεσαι πόνο ή πίεση.
• Αίσθημα παλμών Αίσθηση ότι η καρδιά χτυπά δυνατά ή πολύ γρήγορα.
• Πρήξιμο Μπορεί να εμφανιστεί στα πόδια, στους αστραγάλους, στα πέλματα ή στην κοιλιά.

Τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται με τη σωματική προσπάθεια. Στην πνευμονική αρτηριακή υπέρταση μπορεί να μην εμφανιστούν μέχρι η πάθηση να έχει προχωρήσει αρκετά.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες πνευμονικής υπέρτασης και παράγοντες κινδύνου

Η πνευμονική υπέρταση προκαλείται από αλλαγές στα αγγεία των πνευμόνων. Μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα της αριστερής καρδιάς ή των βαλβίδων, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, ουλές στον πνευμονικό ιστό, υπνική άπνοια ή παλιούς θρόμβους στις πνευμονικές αρτηρίες. Άλλες πιθανές αιτίες είναι νοσήματα του συνδετικού ιστού, όπως το σκληρόδερμα, καρδιοπάθειες που υπάρχουν από τη γέννηση, ηπατικές παθήσεις και HIV. Σπανιότερα σχετίζεται με φλεγμονώδεις παθήσεις, διαταραχές του θυρεοειδούς, παθήσεις του αίματος, χρόνια νεφρική νόσο ή πίεση των αγγείων από έναν όγκο. Ορισμένα φάρμακα και ναρκωτικές ουσίες μπορούν επίσης να εμπλέκονται. Μερικές φορές δεν εντοπίζεται αιτία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Γυναικείο φύλο.
• Υπάρχουσα καρδιοπάθεια ή πνευμονοπάθεια.
• Οικογενειακό ιστορικό πνευμονικής αρτηριακής υπέρτασης ή θρόμβων.
• Ορισμένες γενετικές διαταραχές, όπως το σύνδρομο Down και η νόσος Gaucher.
• Έκθεση σε αμίαντο.
• Ορισμένες παρασιτικές λοιμώξεις.
• Κάπνισμα και χρήση παράνομων ναρκωτικών ουσιών.
• Ορισμένα φάρμακα, μεταξύ αυτών κάποια που χρησιμοποιούνται για τον καρκίνο και την κατάθλιψη.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα συζητήσει τα συμπτώματα, το οικογενειακό και ιατρικό ιστορικό σου και τα φάρμακα που παίρνεις. Θα εξετάσει την καρδιά και τους πνεύμονες και θα ελέγξει για πρήξιμο στα πόδια. Η διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει, επειδή τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα άλλων παθήσεων. Οι βασικές εξετάσεις είναι το υπερηχοκαρδιογράφημα και ο δεξιός καρδιακός καθετηριασμός. Με το πρώτο εκτιμάται η πίεση στις πνευμονικές αρτηρίες και η λειτουργία της καρδιάς. Με τον καθετηριασμό μετριέται άμεσα η πίεση στη δεξιά καρδιά και στις πνευμονικές αρτηρίες, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση.

• Υπερηχοκαρδιογράφημα, δηλαδή απεικόνιση της καρδιάς με υπερήχους.
• Δεξιός καρδιακός καθετηριασμός, με λεπτό εύκαμπτο σωλήνα που περνά από φλέβα προς την καρδιά και την πνευμονική αρτηρία.
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα για τον ρυθμό και την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς.
• Ακτινογραφία θώρακος.
• Μαγνητική τομογραφία καρδιάς.
• Δοκιμασίες λειτουργίας των πνευμόνων.
• Δοκιμασίες άσκησης με παρακολούθηση σφυγμών, αρτηριακής πίεσης και οξυγόνου.
• Σπινθηρογράφημα αερισμού και αιμάτωσης για αναζήτηση θρόμβων στους πνεύμονες.
• Εξετάσεις αίματος για αναιμία, θρόμβους, επιβάρυνση της καρδιάς ή άλλες παθήσεις, όπως παθήσεις του θυρεοειδούς και του ήπατος.
• Έλεγχος του οξυγόνου στο αίμα.

Θεραπεία πνευμονικής υπέρτασης

Η θεραπεία επιλέγεται από τον ειδικό γιατρό ανάλογα με τη μορφή της πνευμονικής υπέρτασης, την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Αν υπάρχει υποκείμενη καρδιοπάθεια, πνευμονοπάθεια ή άλλη αιτία, η αντιμετώπισή της αποτελεί βασικό μέρος της φροντίδας. Οι θεραπείες μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα και ορισμένες μπορεί να επιβραδύνουν την εξέλιξη. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρειάζονται επεμβάσεις. Τα φάρμακα και οι συνδυασμοί τους καθορίζονται από τον γιατρό σου.

• ΑντιπηκτικάΜειώνουν την πιθανότητα σχηματισμού θρόμβων. Στις επιλογές περιλαμβάνεται η βαρφαρίνη.
• ΔιουρητικάΒοηθούν στην απομάκρυνση του επιπλέον υγρού που συσσωρεύεται λόγω καρδιακής ανεπάρκειας.
• ΟξυγονοθεραπείαΜπορεί να συνταγογραφηθεί οξυγόνο στο σπίτι όταν το οξυγόνο στο αίμα είναι χαμηλό.
• ΔιγοξίνηΜπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα ενισχύοντας τις συσπάσεις της καρδιάς και επιβραδύνοντας τον καρδιακό ρυθμό.
• Εξειδικευμένα αγγειοδιασταλτικάΧαλαρώνουν τις αρτηρίες των πνευμόνων και μειώνουν την πίεση. Περιλαμβάνουν ανταγωνιστές υποδοχέων ενδοθηλίνης, αναστολείς φωσφοδιεστεράσης 5, προσταγλανδίνες, διεγέρτες διαλυτής γουανυλικής κυκλάσης και αναστολείς διαύλων ασβεστίου.
• Βιολογικές θεραπείεςΣε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και βιολογικές θεραπείες.
• Πνευμονική ενδαρτηρεκτομήΕπέμβαση αφαίρεσης παλιών θρόμβων από τις πνευμονικές αρτηρίες σε χρόνια θρομβοεμβολική πνευμονική υπέρταση.
• Πνευμονική αγγειοπλαστικήΈνα μικρό μπαλόνι ανοίγει το στενωμένο αγγείο για να βελτιωθεί η ροή του αίματος. Μπορεί να εξεταστεί όταν η ενδαρτηρεκτομή δεν είναι κατάλληλη.
• Κολπική διαφραγματοστομίαΔημιουργείται μικρό άνοιγμα ανάμεσα στους κόλπους, τις επάνω κοιλότητες της καρδιάς, ώστε να μειωθεί η πίεση στη δεξιά πλευρά.
• ΜεταμόσχευσηΣε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μεταμόσχευση πνευμόνων ή καρδιάς και πνευμόνων.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ακολούθησε υγιεινή διατροφή με λιγότερο αλάτι.
• Ενσωμάτωσε τακτική σωματική δραστηριότητα στο θεραπευτικό πλάνο που θα διαμορφώσεις με τον γιατρό σου, ενδεχομένως μέσω πνευμονικής αποκατάστασης.

Επιπλοκές πνευμονικής υπέρτασης

• Καρδιακή ανεπάρκεια, που μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή.
• Αναιμία.
• Αρρυθμίες, δηλαδή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
• Θρόμβοι στις πνευμονικές αρτηρίες.
• Αιμορραγία στους πνεύμονες.
• Βλάβη στο ήπαρ.
• Περικαρδιακή συλλογή, δηλαδή συσσώρευση υγρού γύρω από την καρδιά.
• Σοβαρές επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν έχεις δύσπνοια, επίμονη κούραση, ζάλη, πόνο στο στήθος, αίσθημα παλμών ή πρήξιμο στα πόδια ή στην κοιλιά.

Ποιος γιατρός: Πνευμονολόγος, Καρδιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την πνευμονική υπέρταση