Στις δύσκολες συζητήσεις, οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι αξιοποιούν δύο βασικές στρατηγικές για να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις συγκρούσεις. Πριν ξεκινήσει η επικοινωνία, είναι σημαντικό να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους, καθώς η σωματική αντίδραση υπό πίεση μπορεί να δυσκολέψει τη λογική σκέψη.
Επίσης, έχει σημασία να ξεχωρίζουμε την περιγραφή των δικών μας συναισθημάτων από την επίρριψη ευθυνών. Οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι επιλέγουν έναν τρόπο έκφρασης που περιορίζει την αίσθηση απειλής και βοηθά τη συζήτηση να γίνει εποικοδομητική. Εφαρμόζοντας αυτές τις στρατηγικές, μπορούν να διατηρούν τη σύνδεση και την ικανοποίηση στις σχέσεις τους, ακόμη και όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
Στις σύγχρονες σχέσεις, η επικοινωνία δεν είναι πάντα εύκολη. Ωστόσο, όταν δύο άνθρωποι φτάνουν να αντιμετωπίζουν μια δύσκολη συζήτηση, αυτό δείχνει ότι η σχέση έχει ουσία και ότι ενδιαφέρει και τους δύο. Πώς εξελίσσονται τα πράγματα τότε; Μπορεί να προκύψουν απογοήτευση, πληγωμένα συναισθήματα, ζητήματα ορίων, δύναμης, αλλαγής ή απώλειας. Όσο δύσκολο κι αν είναι το θέμα, υπάρχουν ζητήματα που δεν γίνεται να παραμερίζονται· αποτελούν, με έναν τρόπο, μέρος κάθε σχέσης.
Οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι δεν διακρίνονται επειδή αποφεύγουν τις δύσκολες συζητήσεις ή επιδιώκουν να «κερδίσουν». Η διαφορά βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τον εαυτό τους, τόσο μέσα τους όσο και στη συμπεριφορά τους προς τα έξω.
Επικοινωνία και λειτουργία του νευρικού συστήματος
Το νευρικό σύστημα, η ερμηνεία των γεγονότων και οι τρόποι επικοινωνίας τους λειτουργούν συνδυαστικά. Έτσι περιορίζεται η αίσθηση απειλής, ενισχύεται η διαύγεια και προστατεύεται η σύνδεση, ακόμη και στις πιο δύσκολες συζητήσεις.
Η συναισθηματική ασφάλεια σχετίζεται στενά με τον ασφαλή δεσμό, την αποτελεσματική ρύθμιση των συναισθημάτων και μια σταθερή αίσθηση του εαυτού, η οποία δεν στηρίζεται στην αδιάκοπη εξωτερική επιβεβαίωση.
Οι άνθρωποι αυτοί αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τις διαπροσωπικές συγκρούσεις, έχουν μικρότερη σωματική αντίδραση στο στρες και διατηρούν μεγαλύτερη ικανοποίηση στις σχέσεις τους όσο περνά ο καιρός. Ακολουθούν δύο συμπεριφορές που εφαρμόζουν συστηματικά οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι σε απαιτητικές συζητήσεις.
Πρώτα ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους και μετά τη σχέση
Όταν μια συζήτηση αποκτά έντονο συναισθηματικό φορτίο, η αμυγδαλή, δηλαδή το σύστημα του εγκεφάλου που εντοπίζει απειλές, ενεργοποιείται. Το σώμα μπαίνει σε ετοιμότητα για μάχη, φυγή, πάγωμα ή υποταγή: ο καρδιακός ρυθμός ανεβαίνει, οι μύες τεντώνονται και η προσοχή στενεύει.
Παράλληλα, μειώνεται η δραστηριότητα στην περιοχή του εγκεφάλου που υποστηρίζει τη λογική σκέψη, την κατανόηση της οπτικής του άλλου και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Με άλλα λόγια, είναι δύσκολο να επικοινωνήσουμε αποτελεσματικά όταν το σώμα αντιλαμβάνεται απειλή. Γι’ αυτό οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι φροντίζουν πρώτα τη σωματική τους ρύθμιση και έπειτα επιλέγουν τι θα πουν. Προσέχουν:
- το σφίξιμο στο στήθος
- την επιφανειακή αναπνοή
- την παρόρμηση να διακόψουν τον συνομιλητή ή να απομακρυνθούν
Αντί να προχωρούν βιαστικά, λοιπόν, μειώνουν τον ρυθμό.
Μερικές απλές πρακτικές κινήσεις είναι:
- Πάρτε μια βαθιά αναπνοή και κρατήστε την για λίγο.
- Περιμένετε λίγο πριν απαντήσετε.
- Αφήστε τους ώμους και το σώμα σας να χαλαρώσουν.
- Μιλήστε με πιο χαμηλό τόνο φωνής.
Δεν πρόκειται απλώς για «τεχνικές ηρεμίας», αλλά για παρεμβάσεις που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα. Η ρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος ενισχύει την ενσυναίσθηση, περιορίζει την αμυντικότητα και κάνει πιο πιθανή την εξεύρεση μιας λύσης που ικανοποιεί και τις δύο πλευρές. Με απλά λόγια, όσοι νιώθουν συναισθηματική ασφάλεια δεν επιχειρούν να λύσουν ένα πρόβλημα ενώ βρίσκονται σε εσωτερική κατάσταση συναγερμού. Πρώτα ρυθμίζουν τον εαυτό τους, ώστε να μπορέσουν να συνδεθούν καλύτερα.
Επικοινωνία μέσα από την προσωπική οπτική
Οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι αναγνωρίζουν καθαρά τη διαφορά ανάμεσα στο να εκφράζουν πώς τους επηρέασε κάτι και στο να αποδίδουν ευθύνες. Σε τρόπους επικοινωνίας που συνδέονται με ανασφάλεια συναντάμε συχνά φράσεις όπως:
- «Πάντα…»
- «Ποτέ…»
- «Με κάνεις να νιώθω…»
Αυτές οι φράσεις μπορεί να ακούγονται ειλικρινείς, ωστόσο συχνά στρέφονται ενάντια στον χαρακτήρα του άλλου. Έτσι προκαλούν άμυνα και μεταφέρουν τη συζήτηση σε ένα παιχνίδι «κερδίζω-χάνεις». Αντίθετα, άνθρωποι που επικοινωνούν με ασφάλεια αναφέρουν τι παρατήρησαν, πώς το κατάλαβαν και πώς επηρεάστηκαν, χωρίς να βάζουν ταμπέλα στον συνομιλητή τους.
Για παράδειγμα:
- «Όταν πήρες εκείνη την απόφαση χωρίς να με ρωτήσεις, ένιωσα ότι αποκλείστηκα.»
- «Μετά από εκείνη τη συζήτηση απομακρύνθηκα, γιατί ένιωσα ότι δεν εισακούστηκα.»
- «Δυσκολεύομαι με αυτή την αλλαγή και χρειάζομαι περισσότερη σαφήνεια για να νιώσω άνετα.»
Μηνύματα που αποτυπώνουν την προσωπική μας οπτική περιορίζουν την αίσθηση απειλής και μειώνουν την πιθανότητα να αντιδράσει κάποιος αμυντικά. Όταν αναγνωρίζουμε τη δική μας εμπειρία, αλλά και το πώς μπορεί να βλέπει την κατάσταση ο άλλος, δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για μια εποικοδομητική συζήτηση.
Συνοπτικά
- Δύο στρατηγικές που εφαρμόζουν οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση συγκρούσεων και δύσκολων συζητήσεων.
- Πριν από μια συζήτηση, έχει σημασία η ρύθμιση των συναισθημάτων, αφού οι σωματικές αντιδράσεις ενδέχεται να επηρεάσουν τη δυνατότητα λογικής σκέψης.
- Εκφράζοντας τα δικά τους συναισθήματα χωρίς να επιρρίπτουν ευθύνες, οι συναισθηματικά ασφαλείς άνθρωποι περιορίζουν το αίσθημα απειλής και διευκολύνουν τον εποικοδομητικό διάλογο.
- Για να επικοινωνεί κανείς αποτελεσματικά, είναι σημαντικό να ρυθμίζει το σώμα του και να αναγνωρίζει τις σωματικές αντιδράσεις.
- Η αναφορά σε προσωπικές παρατηρήσεις και συναισθήματα στη διάρκεια μιας συζήτησης συμβάλλει στον περιορισμό της αμυντικότητας και στην ενίσχυση της σύνδεσης ανάμεσα στους συμμετέχοντες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/epikoinonia-oi-2-stratigikes-gia-dyskoles-syzitiseis/21173
