Οι αριστερόχειρες έρχονται αντιμέτωποι τόσο με πρακτικές δυσκολίες στην καθημερινότητα, επειδή πολλά εργαλεία δεν είναι φτιαγμένα για αυτούς, όσο και με πιθανούς κινδύνους για την ψυχική και νευροαναπτυξιακή υγεία τους. Νέα μελέτη αναφέρει ότι έχουν 3,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν διαταραχές, όπως ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ, λόγω διαφορών στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση, όχι όμως ότι οι διαφορές προκαλούν τις συγκεκριμένες καταστάσεις· άλλωστε, οι περισσότεροι αριστερόχειρες δεν έχουν ψυχικές διαταραχές. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για ενδεχόμενη σύνδεση της αριστεροχειρίας με καρδιοαγγειακά προβλήματα και μικρότερη διάρκεια ζωής, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία αμφισβητούνται.
Η ζωή με κυρίαρχο το αριστερό χέρι συνοδεύεται από αρκετές δυσκολίες… Ψαλίδια, είδη γραφείου, ποντίκια και πληκτρολόγια, ακόμη και ορισμένες συσκευές κουζίνας, συνήθως κατασκευάζονται για δεξιόχειρες και γι’ αυτό μπορεί να είναι άβολα ή δύσχρηστα για τους αριστερόχειρες. Οι επιστήμονες επισημαίνουν, ωστόσο, ότι πέρα από τα καθημερινά πρακτικά εμπόδια ενδέχεται να υπάρχει και σημαντικός κίνδυνος για την ψυχική υγεία τους.
Ευρήματα νέας μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε στο Psychological Bulletin, δείχνουν ότι οι αριστερόχειρες ενδέχεται να έχουν 3,5 φορές συχνότερα νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο αυτισμός, η ΔΕΠΥ (διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας) και η σχιζοφρένια.
Πώς διαφέρει ο εγκέφαλος
Κατά τους ερευνητές, η πιθανή συσχέτιση ίσως εξηγείται από τις διαφορές στην ανατομική και λειτουργική οργάνωση του εγκεφάλου των αριστερόχειρων. Στους περισσότερους δεξιόχειρες, το αριστερό ημισφαίριο είναι κυρίαρχο και σχετίζεται με τη γλώσσα. Στους αριστερόχειρες, αντίθετα, κυρίαρχο μπορεί να είναι το δεξί ημισφαίριο ή η κυριαρχία να κατανέμεται και στα δύο. Η διαφορά αυτή ενδέχεται να επηρεάζει την επεξεργασία της γλώσσας, της κίνησης και άλλων γνωστικών λειτουργιών. Η θεωρία των Geschwind–Galaburda αναφέρει ότι υψηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης στην εμβρυϊκή ανάπτυξη είναι δυνατό να επηρεάσουν την ανάπτυξη του αριστερού εγκεφαλικού ημισφαιρίου, οδηγώντας σε διαφορές που σχετίζονται με διαταραχές, όπως η δυσλεξία και άλλες δυσκολίες στη γλώσσα.
Χρειάζεται, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η ύπαρξη συσχέτισης στα ερευνητικά δεδομένα δεν ισοδυναμεί κατ’ ανάγκη με αιτιότητα. Η αριστεροχειρία, επομένως, δεν σημαίνει ότι κάποιος θα αναπτύξει οπωσδήποτε ψυχική ή νευρολογική διαταραχή.
«Οι διαταραχές αυτές δεν επηρεάζουν όλους τους αριστερόχειρες και ότι οι διαφορές στον εγκέφαλο είναι μέρος της φυσικής ποικιλομορφίας του ανθρώπινου είδους», σημειώνει η ερευνητική ομάδα.
Η συσχέτιση ενδέχεται να έχει σύνθετες εξηγήσεις, στις οποίες μπορεί να συμβάλλουν γενετικοί, περιβαλλοντικοί ή άλλοι παράγοντες που δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Οι περισσότεροι αριστερόχειρες δεν παρουσιάζουν ψυχικές ή νευρολογικές διαταραχές. Παρ’ όλα αυτά, οι συγγραφείς της μελέτης εκτιμούν ότι η καλύτερη κατανόηση των διαφορών θα μπορούσε να ενισχύσει τη διάγνωση και τη φροντίδα των αριστερόχειρων, ιδίως όταν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες που απαιτούν ειδική αντιμετώπιση.
Υπάρχει διαφορά στο προσδόκιμο ζωής αριστερόχειρων και δεξιόχειρων;
Ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει πιθανή αύξηση του κινδύνου καρδιοαγγειακών προβλημάτων στους αριστερόχειρες. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν συμφωνούν μεταξύ τους και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα. Μία από τις θεωρίες αποδίδει την ενδεχόμενη διαφορά σε διαφορετική ανατομία του εγκεφάλου και του καρδιοαγγειακού συστήματος, η οποία ίσως επηρεάζει την υγεία τους.
Σε μελέτη του 2007 διατυπώθηκε η εκτίμηση ότι οι αριστερόχειρες ενδέχεται να έχουν μικρότερη διάρκεια ζωής από τους δεξιόχειρες, πιθανώς εξαιτίας υψηλότερου κινδύνου ατυχημάτων και τραυματισμών. Τα συμπεράσματα προκάλεσαν έντονη αντιπαράθεση: άλλες έρευνες αμφισβήτησαν τα αποτελέσματα και υποστήριξαν πως τα ποσοστά θνησιμότητας των αριστερόχειρων δεν είναι υψηλότερα από εκείνα των δεξιόχειρων.
Με λίγα λόγια
- Οι αριστερόχειρες δυσκολεύονται στην καθημερινότητα, καθώς λείπουν εργαλεία σχεδιασμένα για αυτούς, ενώ ενδέχεται να αντιμετωπίζουν και ψυχικές ή νευροαναπτυξιακές απειλές.
- Σύμφωνα με μελέτη, η πιθανότητα εμφάνισης διαταραχών όπως ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ είναι 3,5 φορές υψηλότερη στους αριστερόχειρες, λόγω διαφορών στη λειτουργία του εγκεφάλου τους.
- Οι διαφορές στον εγκέφαλό τους αφορούν τη λειτουργία των ημισφαιρίων και μπορεί να επηρεάζουν τις γλωσσικές και γνωστικές ικανότητες.
- Παρότι έχει καταγραφεί σύνδεση με ψυχικές διαταραχές, δεν τεκμηριώνεται αιτιότητα, ενώ οι περισσότεροι αριστερόχειρες δεν έχουν διαταραχές.
- Υπάρχουν ενδείξεις για πιθανώς αυξημένο καρδιοαγγειακό κίνδυνο στους αριστερόχειρες, όμως απαιτούνται περισσότερες μελέτες.
- Η καλύτερη γνώση των διαφορών στον εγκέφαλο των αριστερόχειρων θα μπορούσε να συμβάλει στη διάγνωση και τη φροντίδα τους.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/psychiki-ygeia-poies-apeiles-antimetopizoyn-oi-aristerocheires/5930
