Νέα μελέτη του University of Hong Kong δείχνει ότι η επιστροφή στις εργασιακές υποχρεώσεις τη Δευτέρα ενδέχεται να συνδέεται με υψηλότερο άγχος και κορτιζόλη, καθώς και με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
Σε έρευνα με 3.511 ενήλικες ηλικίας 50 ετών και άνω, όσοι δήλωσαν ότι ένιωθαν άγχος τη Δευτέρα εμφάνιζαν επίπεδα κορτιζόλης κατά 23% υψηλότερα από τους υπόλοιπους.
Το παρατεταμένο άγχος μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία του οργανισμού και να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, ακόμη και σε συνταξιούχους. Αυτό υποδηλώνει ότι η Δευτέρα μπορεί να δρα ως «πολιτισμικός ενισχυτής στρες».
Για πολλούς, η Δευτέρα συνοδεύεται από έντονη πίεση. Νέα μελέτη υποστηρίζει ότι μπορεί να επηρεάσει την καρδιά και το στρες, ακόμη και να οδηγήσει σε θάνατο. Ποια εξήγηση δίνουν οι επιστήμονες;
Μπορεί η Δευτέρα να επηρεάσει αρνητικά την υγεία; Τα ευρήματα νέας μελέτης
Αν η Δευτέρα σάς προκαλεί δυσφορία, ενδέχεται να είστε περισσότερο επιρρεπείς σε προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το στρες, ανάμεσά τους οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Η πίεση της σύγχρονης καθημερινότητας στην αρχή της εργάσιμης εβδομάδας έχει καταστήσει τη Δευτέρα την πιο αντιπαθή ημέρα, αφού φέρνει την απότομη επάνοδο στις υποχρεώσεις μετά το σύντομο σαββατοκύριακο. Μελέτη του University of Hong Kong (HKU) διαπίστωσε σύνδεση ανάμεσα στο άγχος της Δευτέρας και στα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες. Η σχέση αυτή καταγράφεται και στους συνταξιούχους.
Η μελέτη του 2022 με τίτλο «Unwinding on the Weekend from Work‑Related Stress: Moderating Effect of Weekday Psychological Stress on the Relationship between Increased Recovery Experience and Reduction of Psychological Stress on the Weekend» κατέληξε ότι περισσότερη χαλάρωση το σαββατοκύριακο συνδέεται με εντονότερη υποχώρηση του ψυχολογικού στρες, αλλά μόνο για όσους είχαν αναφέρει υψηλό στρες πριν από το σαββατοκύριακο. Για άλλες πλευρές της αποκατάστασης, όπως η αποστασιοποίηση, ο έλεγχος και οι δεξιότητες, δεν παρατηρήθηκε ανάλογη επίδραση με βάση το προϋπάρχον στρες.
Οι επιπτώσεις του στρες στην καρδιακή υγεία
Η επίδραση του στρες δεν περιορίζεται στην ψυχική κατάσταση, αλλά αφορά και την καρδιά. Μετα-ανάλυση μεγάλης κλίμακας, που συμπεριέλαβε 33 μελέτες και περισσότερα από 43.000 άτομα, κατέγραψε ότι τα υψηλά επίπεδα της ορμόνης του στρες συνδέονται με περίπου 60% μεγαλύτερο συνολικό κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων (αναλογία κινδύνου 1,63). Άλλες μελέτες περιγράφουν τους πιθανούς μηχανισμούς της βλάβης:
- Ορμόνες και αρτηριακή πίεση: Όταν το στρες είναι χρόνιο, ανεβαίνουν η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Παράλληλα, ενισχύονται η αρτηριακή πίεση, οι καρδιακοί παλμοί και η φλεγμονή.
- Φλεγμονή και αγγειακή βλάβη: Η αντίδραση του οργανισμού στο στρες ενεργοποιεί ουσίες του ανοσοποιητικού, οι οποίες μπορούν να τραυματίσουν τις αρτηρίες και να επιταχύνουν τη δημιουργία πλάκας.
- Η αντίδραση στο στρες ως ένδειξη: Όσοι παρουσιάζουν έντονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης ή μεταβολή της αγγειακής λειτουργίας σε δοκιμασία ψυχικού στρες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρδιακά επεισόδια στο μέλλον.
Το φαινόμενο της Δευτέρας και οι πιθανές επιπτώσεις στην υγεία
Η σύνδεση δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει αιτιώδης σχέση, ωστόσο τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης συνδέονται στενά με τον κίνδυνο ασθενειών. Το εύρημα αυτό ενδέχεται να συμβάλλει στην ερμηνεία μετα-ανάλυσης του 2005, η οποία κατέγραψε έως και 19% περισσότερα καρδιαγγειακά επεισόδια τη Δευτέρα από ό,τι τις υπόλοιπες ημέρες. Στη νεότερη μελέτη εξετάστηκε αν υπάρχει πιθανή σχέση ανάμεσα στο άγχος για τη Δευτέρα και τη σωματική υγεία.
Στην έρευνα συμμετείχαν 3.511 άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω, τα οποία λάμβαναν μέρος στη μελέτη English Longitudinal Study of Aging (ELSA). Κατέγραψαν το άγχος τους για καθεμία από τις ημέρες της εβδομάδας, ενώ οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα μαλλιών για να μετρήσουν τα επίπεδα κορτιζόλης. Όσοι ανέφεραν περισσότερο άγχος τη Δευτέρα είχαν περίπου 23% υψηλότερη κορτιζόλη από τους συμμετέχοντες που ένιωθαν άγχος σε άλλες ημέρες.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι το άγχος της Δευτέρας ενδέχεται να επηρεάζει τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA), ο οποίος αποτελεί το βασικό σύστημα ρύθμισης του στρες στον οργανισμό. Η παρατεταμένη έκθεση σε στρες, όμως, μπορεί να προκαλέσει υπερδιέγερση του άξονα HPA και να συνδεθεί με δυσλειτουργίες του ανοσοποιητικού, μεταβολικές ασθένειες όπως ο καρκίνος και ο διαβήτης, αλλά και καρδιαγγειακές παθήσεις.
Τα νέα ευρήματα ίσως εξηγούνται από αυτόν τον βιολογικό μηχανισμό, ο οποίος, σύμφωνα με τους ερευνητές, συνδέεται με την αύξηση των καρδιαγγειακών επεισοδίων τις Δευτέρες. Παρότι θα μπορούσε να θεωρηθεί τυπικός κίνδυνος που σχετίζεται με την εργασία, η μελέτη κατέγραψε παραδόξως υψηλότερα επίπεδα στρες τις Δευτέρες και στους συνταξιούχους, με αντίστοιχες συνέπειες για την υγεία.
«Οι Δευτέρες λειτουργούν σαν πολιτισμικός “ενισχυτής στρες”», αναφέρει ο Tarani Chandola, κοινωνιολόγος στο HKU, όπως μεταδίδει το ScienceAlert. «Για ορισμένους ηλικιωμένους, η μετάβαση της εβδομάδας ενεργοποιεί μια βιολογική αλυσίδα που διαρκεί για μήνες. Δεν πρόκειται για εργασία – αλλά για το πόσο βαθιά είναι ενσωματωμένη η Δευτέρα στη φυσιολογία του στρες μας, ακόμη και μετά το τέλος της καριέρας».
Σύνοψη
- Έρευνα του University of Hong Kong δείχνει ότι οι Δευτέρες προκαλούν υψηλότερα επίπεδα άγχους και κορτιζόλης, τα οποία συνδέονται με καρδιαγγειακούς κινδύνους.
- Στη μελέτη έλαβαν μέρος 3.511 ενήλικες άνω των 50 ετών. Σε όσους ανέφεραν άγχος τις Δευτέρες, η κορτιζόλη ήταν αυξημένη κατά 23%.
- Το χρόνιο άγχος ενδέχεται να επιβαρύνει σημαντικά την υγεία, ακόμη και μετά τη συνταξιοδότηση, ενώ η Δευτέρα φαίνεται να λειτουργεί ως «πολιτισμικός ενισχυτής στρες».
- Τις Δευτέρες, τα καρδιαγγειακά επεισόδια αυξάνονται έως και 19% σε σχέση με τις υπόλοιπες ημέρες.
- Το άγχος της Δευτέρας φαίνεται πως ενεργοποιεί τον άξονα HPA, με ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία μακροπρόθεσμα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/mporoyn-oi-deyteres-na-mas-skotosoyn-ti-apokalyptei-sygklonistiki-ereyna-gia-stres-kai-kardia/15547
