Μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια, γνωστά ως μικροπλαστικά, έχουν εντοπιστεί να συγκεντρώνονται στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Οι ειδικοί, ωστόσο, τονίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να διαπιστωθεί αν προκαλούν βλάβη.
Από τις κορυφές των βουνών έως τα βάθη των ωκεανών, αυτά τα κατά κανόνα αόρατα σωματίδια βρίσκονται παντού, ενώ υπάρχουν και στον αέρα και στα τρόφιμα. Έχουν εντοπιστεί επίσης σε διάφορα σημεία του ανθρώπινου σώματος, όπως στους πνεύμονες, στην καρδιά και στον πλακούντα, αλλά και να περνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.
Η εξάπλωση των μικροπλαστικών αποτελεί πλέον κεντρικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις για την πρώτη παγκόσμια συνθήκη κατά της πλαστικής ρύπανσης. Ο επόμενος γύρος συνομιλιών του ΟΗΕ είναι προγραμματισμένος να γίνει στη Γενεύη την επόμενη εβδομάδα.
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως πώς επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία τα μικροπλαστικά και τα ακόμη μικρότερα νανοπλαστικά. Παράλληλα, η έρευνα συνεχίζεται σε αυτό το σχετικά καινούργιο επιστημονικό πεδίο.
Μελέτη για τα μικροπλαστικά στον ανθρώπινο εγκέφαλο
Τον Φεβρουάριο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Medicine η σημαντικότερη μέχρι σήμερα μελέτη για τα μικροπλαστικά στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές ανέλυσαν εγκεφαλικό ιστό από 28 ανθρώπους που πέθαναν το 2016 και από 24 που κατέληξαν πέρυσι στην πολιτεία του Νέου Μεξικού, στις ΗΠΑ. Τα ευρήματα έδειξαν αύξηση της ποσότητας μικροπλαστικών στα δείγματα με την πάροδο του χρόνου.
Η μελέτη έγινε πρωτοσέλιδο μετά τη δήλωση του επικεφαλής ερευνητή, του Αμερικανού τοξικολόγου Matthew Campen, στα μέσα ενημέρωσης ότι εντόπισαν στους εγκεφάλους ποσότητα μικροπλαστικών αντίστοιχη με ένα πλαστικό κουτάλι. Μιλώντας επίσης στο Nature, ο Campen εκτίμησε ότι οι ερευνητές μπορούσαν να απομονώσουν περίπου 10 γραμμάρια πλαστικού από έναν ανθρώπινο εγκέφαλο.
Άλλοι επιστήμονες, ωστόσο, έχουν ζητήσει έκτοτε επιφυλακτικότητα απέναντι στη μικρής κλίμακας μελέτη. «Ενώ πρόκειται για ένα ενδιαφέρον εύρημα, θα πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή εν αναμονή ανεξάρτητης επαλήθευσης», δήλωσε ο Theodore Henry, τοξικολόγος στο Πανεπιστήμιο Heriot-Watt της Σκωτίας. «Προς το παρόν, οι εικασίες σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις των πλαστικών σωματιδίων στην υγεία ξεπερνούν κατά πολύ τα στοιχεία», πρόσθεσε.
Ο Oliver Jones, καθηγητής χημείας στο αυστραλιανό Πανεπιστήμιο RMIT, είπε ότι «δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την εμφάνιση μικροπλαστικών στο Νέο Μεξικό, πόσο μάλλον παγκοσμίως». Έκρινε ακόμη «μάλλον απίθανο» να υπάρχουν στον εγκέφαλο περισσότερα μικροπλαστικά από όσα είχαν εντοπιστεί στα ακατέργαστα λύματα, όπως είχαν υπολογίσει οι ερευνητές. Ο Jones σημείωσε πως οι συμμετέχοντες ήταν απολύτως υγιείς πριν από τον θάνατό τους και ότι οι ίδιοι οι ερευνητές παραδέχθηκαν πως τα στοιχεία δεν επαρκούσαν για να αποδειχθεί βλάβη από τα μικροπλαστικά. «Εάν υπάρχουν μικροπλαστικά στους εγκεφάλους μας, δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία βλάβης», πρόσθεσε.
Τι δείχνουν οι μελέτες για τις επιπτώσεις στην υγεία
Οι περισσότερες μελέτες για τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην υγεία είναι παρατηρητικές. Επομένως, δεν μπορούν να αποδείξουν ότι υπάρχει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Πέρυσι, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine κατέληξε ότι η συγκέντρωση μικροπλαστικών στα αιμοφόρα αγγεία συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου. Η συσχέτιση αφορούσε ασθενείς με πάθηση που προκαλεί απόφραξη των αρτηριών.
Έχουν γίνει επίσης μελέτες σε ποντίκια. Σε μία από αυτές, που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο στο Science Advances, οι ερευνητές εντόπισαν μικροπλαστικά στον εγκέφαλό τους. Οι επιστήμονες από την Κίνα ανέφεραν ότι τα σωματίδια μπορούν να προκαλέσουν σπάνιους θρόμβους αίματος στον εγκέφαλο των ποντικών, παρεμποδίζοντας τα κύτταρα. Τόνισαν, πάντως, ότι τα μικρά θηλαστικά διαφέρουν σημαντικά από τους ανθρώπους.
Κίνδυνοι από τα μικροπλαστικά και αρχή της προφύλαξης
Σύμφωνα με ανασκόπηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 2022, «τα στοιχεία δεν επαρκούν για τον προσδιορισμό των κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία» από τα μικροπλαστικά. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί ειδικοί στον χώρο της υγείας επικαλούνται την αρχή της προφύλαξης και υποστηρίζουν ότι απαιτείται δράση απέναντι στην πιθανή απειλή των μικροπλαστικών.
Έκθεση για τους κινδύνους των μικροπλαστικών στην υγεία, η οποία δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα, υπογράμμισε ότι «οι πολιτικές αποφάσεις δεν μπορούν να περιμένουν πλήρη δεδομένα». «Ενεργώντας τώρα για τον περιορισμό της έκθεσης, τη βελτίωση των μεθοδολογιών αξιολόγησης κινδύνου και την ιεράρχηση των ευάλωτων πληθυσμών, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το πιεστικό ζήτημα πριν κλιμακωθεί σε μια ευρύτερη κρίση δημόσιας υγείας», πρόσθεσε.
Από το 2000, η παγκόσμια παραγωγή πλαστικού έχει διπλασιαστεί. Οι προβλέψεις αναφέρουν ότι έως το 2060 θα έχει τριπλασιαστεί σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ti-kanoyn-ola-ayta-ta-mikroplastika-ston-egkefalo-mas/16672
