Νέα μελέτη αμφισβητεί όσα θεωρούσαμε δεδομένα για τον ύπνο και δείχνει ότι οι άνθρωποι δυσκολεύονται να υπολογίσουν πόσο κοιμούνται και πόσο καλός είναι ο ύπνος τους. Σε έρευνα με σχεδόν 90.000 ενήλικες, σχεδόν το 22% όσων ανέφεραν ότι κοιμούνται πάνω από 8 ώρες στην πραγματικότητα κοιμόταν λιγότερο από 6.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Health Data Science, δείχνουν ακόμη ότι η σταθερότητα και ο ρυθμός του ύπνου έχουν μεγαλύτερη σημασία από τη διάρκειά του. Ο διαταραγμένος ύπνος συνδέθηκε με σοβαρές ασθένειες, όπως ο
διαβήτης
και η
ΧΑΠ
. Οι βιολογικοί δείκτες που καταγράφηκαν ενδέχεται να βοηθήσουν στην εξήγηση της σχέσης ανάμεσα στον κακό ύπνο και στα χρόνια προβλήματα υγείας.
Επί δεκαετίες, οι ειδικοί στον ύπνο επισήμαιναν τους πιθανούς κινδύνους του «πολύ ύπνου», ο οποίος έχει συσχετιστεί με καρδιοπάθειες,
κατάθλιψη
ακόμη και με πρόωρο θάνατο. Ωστόσο, πόσο αξιόπιστη είναι η δική μας εκτίμηση για τις ώρες που κοιμόμαστε και για την ποιότητα του ύπνου μας; Απάντηση επιχειρεί να δώσει μια νέα μελέτη μεγάλης κλίμακας, σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι δεν αξιολογούν με ακρίβεια ούτε τη διάρκεια ούτε την ποιότητα του ύπνου τους.
Οι ερευνητές, στο πλαίσιο της μελέτης, τοποθέτησαν
fitness
trackers σε σχεδόν 90.000 ενήλικες για μία εβδομάδα και παρακολούθησαν την υγεία τους για περίπου επτά χρόνια. Από όσους δήλωναν ότι κοιμούνταν πάνω από 8 ώρες κάθε βράδυ, σχεδόν το 22% στην πραγματικότητα κοιμόταν κάτω από 6 ώρες, σύμφωνα με τις καταγραφές των συσκευών. Η ανακριβής αυτή εικόνα συνέβαλε σε παραπλανητικά συμπεράσματα για τους κινδύνους του υπερβολικού ύπνου, επηρεάζοντας στατιστικά στοιχεία ερευνών που στηρίζονταν σε αυτοαναφορές.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Health Data Science και κατέγραψε μεγάλη απόσταση ανάμεσα στον ύπνο που ανέφεραν οι συμμετέχοντες και σε εκείνον που μετρήθηκε αντικειμενικά. Η απόκλιση αυτή είχε επηρεάσει συμπεράσματα δεκαετιών. Όταν οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε όσους δήλωναν αλλά και πράγματι εμφάνιζαν παρατεταμένο ύπνο, οι υποτιθέμενοι
κίνδυνοι
κίνδυνοι για την υγεία σχεδόν εξαφανίστηκαν.
Τι δείχνουν τα δεδομένα για τον ύπνο
Οι ερευνητές ανέλυσαν διεξοδικά δεδομένα από μια εκτενή βάση υγείας, η οποία περιλαμβάνει πληροφορίες για εκατοντάδες χιλιάδες Βρετανούς, προκειμένου να αποτυπώσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την εικόνα. Αντί να βασιστούν σε ερωτηματολόγια, χρησιμοποίησαν ειδικούς αισθητήρες ενσωματωμένους σε ρολόγια χειρός, ώστε να μετρήσουν αντικειμενικά τον ύπνο των συμμετεχόντων.
Οι συσκευές κατέγραψαν, πέρα από τις ώρες ύπνου, και τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
- Το πρόγραμμα και τη συνέπεια των ωρών ύπνου
- Τον βαθμό στον οποίο διακοπτόταν ο ύπνος
- Πόσο σταθερός ήταν ο βιολογικός ρυθμός
Οι παράμετροι που μετρήθηκαν ταξινομήθηκαν σε τρεις κύριες ομάδες:
- Τη διάρκεια και την ώρα του ύπνου
- Τη σταθερότητα και την «ανθεκτικότητα» του ρυθμού του ύπνου
- Τον κατακερματισμό του ύπνου, όπως την αποτελεσματικότητα και τις νυχτερινές αφυπνίσεις
Στη μελέτη καταγράφηκαν συσχετίσεις ανάμεσα στα προβλήματα ύπνου και σε 172 διαφορετικές ασθένειες. Μερικές από τις συνδέσεις που ξεχώρισαν ήταν οι εξής:
- Στα άτομα με σοβαρά διαταραγμένο ρυθμό ύπνου, ο κίνδυνος σωματικής εξασθένισης λόγω ηλικίας ήταν τριπλάσιος, ενώ εκείνος της γάγγραινας διπλάσιος.
- Έως και το 37% του κινδύνου για Πάρκινσον και το 36% για διαβήτη τύπου 2 θα μπορούσε να αποδοθεί σε διαταραχές του ρυθμού ύπνου.
- Σε 92 ασθένειες, πάνω από το 20% του κινδύνου συνδέθηκε με κακό ύπνο.
Πώς συνδέονται ο ρυθμός και η διάρκεια του ύπνου
Το βασικότερο εύρημα ήταν πως ο ρυθμός του ύπνου —το πότε κοιμάται κάποιος και πόσο σταθερό είναι το πρόγραμμά του— φάνηκε σημαντικότερος από τη διάρκειά του. Προβλήματα στον ρυθμό συσχετίστηκαν με 83 ασθένειες ανεξάρτητα από τις ώρες ύπνου, μεταξύ των οποίων:
- Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
- Νεφρική ανεπάρκεια
- Σακχαρώδης διαβήτης
Ενδεικτικά, η
ΧΑΠ
, μία από τις βασικές αιτίες θανάτου σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν είχε έως τώρα συνδεθεί με τον ρυθμό του ύπνου. Οι μετρήσεις κατέδειξαν σαφή συσχέτιση: ο κίνδυνος αυξανόταν όσο χειρότερος ήταν ο ρυθμός ύπνου.
Οι πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί
Η έρευνα κατέγραψε επίσης βιολογικούς δείκτες που ενδέχεται να εξηγούν τη σύνδεση του κακού ύπνου με τις ασθένειες. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν:
- Λευκά αιμοσφαίρια
- Ηωσινόφιλα
- C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP)
Τέλος, ο διαταραγμένος ύπνος φαίνεται να προκαλεί συστηματική
φλεγμονή
, η οποία στη συνέχεια μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια προβλήματα υγείας.
Συνοπτικά
- Τα ευρήματα νέας μελέτης αμφισβητούν όσα γνωρίζαμε για τον ύπνο: οι άνθρωποι φαίνεται να υπολογίζουν λανθασμένα τόσο τη διάρκειά του όσο και την ποιότητά του.
- Σχεδόν 90.000 ενήλικες έλαβαν μέρος στην έρευνα. Από όσους ανέφεραν ότι κοιμούνται περισσότερες από 8 ώρες, το 22% στην πραγματικότητα κοιμόταν λιγότερο από 6.
- Μεγαλύτερη σημασία από τις ώρες ύπνου φάνηκε να έχουν η ποιότητά του, ο ρυθμός και η σταθερότητά του. Οι διαταραχές του συνδέθηκαν με σοβαρές ασθένειες, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης και η ΧΑΠ.
- Για να μετρήσουν τον ύπνο αντικειμενικά, οι ερευνητές αξιοποίησαν ειδικές συσκευές και όχι στοιχεία που βασίζονταν στις αναφορές των συμμετεχόντων.
- Στη μελέτη καταγράφηκαν βιολογικοί δείκτες που ενδέχεται να εξηγούν τη σχέση ανάμεσα στον κακό ύπνο και τις χρόνιες παθήσεις, όπως τα λευκά αιμοσφαίρια και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη.
- Όταν ο ύπνος διαταράσσεται, μπορεί να εκδηλωθούν φλεγμονές, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών ασθενειών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ypnos-pisteyeis-oti-xekoyrazesai-sosta-ti-apokalyptei-prosfati-meleti/16851
