Μια νέα μελέτη του University of Virginia School of Medicine εξηγεί πώς η κετογονική δίαιτα ενδέχεται να προστατεύει από επιληπτικές κρίσεις, αλλά και από νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Alzheimer και η νόσος Parkinson.
Σύμφωνα με την έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Annals of Neurology, ο υποδοχέας HCAR2 επιτρέπει στο β-υδροξυβουτυρικό οξύ να επηρεάζει τη λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων και να περιορίζει τις κρίσεις.
Οι επιστήμονες διερευνούν την ανάπτυξη φαρμάκων που θα προσφέρουν τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας χωρίς τους αυστηρούς περιορισμούς της. Η νιασίνη έχει ήδη δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Ερευνητές της University of Virginia School of Medicine (UVA) περιέγραψαν πώς η δημοφιλής κετογονική δίαιτα, η οποία είναι χαμηλή σε υδατάνθρακες, μπορεί να αποτρέπει τις επιληπτικές κρίσεις και ενδεχομένως νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Alzheimer και η νόσος Parkinson.
Από τη δεκαετία του 1920, η κετογονική δίαιτα εφαρμόζεται για να περιορίζει τις κρίσεις σε ανθρώπους με επιληψία που δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα. Παρότι οι γιατροί έχουν αναγνωρίσει πιθανά οφέλη της και για άλλες εγκεφαλικές διαταραχές, ο ακριβής μηχανισμός δράσης της παρέμενε ασαφής.
Ο Jaideep Kapur, MBBS, Ph.D., συνδιευθυντής του Brain Institute του UVA, ηγήθηκε της ομάδας που εντόπισε τις απαντήσεις σε μελέτη στο περιοδικό Annals of Neurology. Το εύρημα ενδέχεται να δώσει στους ασθενείς τη δυνατότητα να έχουν οφέλη από την κετογονική δίαιτα, χωρίς να ακολουθούν την εξαιρετικά περιοριστική διατροφή που απαιτείται για να βρίσκονται «σε κέτο» —με ελάχιστα γλυκά και «άνετους» υδατάνθρακες.
«Το σώμα μετατρέπει την κετογονική δίαιτα σε μια κετονική ουσία που ονομάζεται β-υδροξυβουτυρικό οξύ. Ανακαλύψαμε ότι το HCAR2 βοηθά το β-υδροξυβουτυρικό να μειώνει τις κρίσεις ρυθμίζοντας τη δραστηριότητα και την επικοινωνία των εγκεφαλικών κυττάρων», δήλωσε ο Kapur, επιληπτολόγος στο UVA Health και στο Τμήμα Νευρολογίας και Νευροεπιστημών της Σχολής Ιατρικής.
«Πολλά άτομα δεν μπορούν να αντέξουν την κετογονική δίαιτα λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε λίπος και των παρενεργειών. Αυτή η ανακάλυψη βοηθά στην εύρεση φαρμάκων που έχουν τα ωφέλιμα αποτελέσματα της κετογονικής δίαιτας. Η νιασίνη, ένα εγκεκριμένο από τον FDA φάρμακο για τη μείωση των λιπιδίων, λειτουργεί επίσης στο HCAR2».
Πώς η κετογονική δίαιτα επηρεάζει τον εγκέφαλο
Με την κετογονική δίαιτα, το σώμα καλείται να χρησιμοποιεί λίπος αντί για υδατάνθρακες ως καύσιμο. Η επιλογή αυτή μπορεί να αποφέρει ορατά οφέλη σε όσους επιδιώκουν απώλεια βάρους, αλλά συνοδεύεται και από αλλαγές που δεν είναι άμεσα εμφανείς· επιπλέον, αρκετοί δυσκολεύονται να ανεχθούν μια δίαιτα με τόσο υψηλά λιπαρά. Κατά την εφαρμογή της, το ήπαρ παράγει κετόνες και το σώμα περνά σε κέτωση. Τα μόρια αυτά αντικαθιστούν τους υδατάνθρακες, που καίγονται εύκολα, ως πηγή ενέργειας για τα εγκεφαλικά κύτταρα.
Σε πειράματα με ποντίκια, ο Kapur, η ερευνήτρια Soudabeh Naderi και οι συνεργάτες τους παρατήρησαν ότι το β-υδροξυβουτυρικό, μία από τις συχνότερες κετόνες, συνδέεται με έναν συγκεκριμένο κυτταρικό υποδοχέα και περιορίζει τις κρίσεις. Οι επιστήμονες αποδίδουν την επίδραση στην καταπράυνση των νευρικών κυττάρων, δηλαδή των νευρώνων. Η υπερβολική δραστηριότητά τους μπορεί να οδηγήσει σε κρίσεις, ενώ υπερδραστήριοι νευρώνες εντοπίζονται επίσης στα αρχικά στάδια της νόσου Alzheimer και σε άλλες καταστάσεις, όπως ο αυτισμός.
Η ομάδα του Kapur χαρτογράφησε τον υποδοχέα στον ιππόκαμπο, περιοχή του εγκεφάλου όπου συχνά αρχίζουν οι κρίσεις. Έτσι διαπίστωσε ότι ο hydroxycarboxylic acid receptor 2 βρίσκεται σε υψηλή συγκέντρωση σε έναν συγκεκριμένο τύπο κυττάρου που έχει ήδη συνδεθεί με τις κρίσεις. Ο υποδοχέας εντοπίστηκε επίσης συχνά σε μικρογλοία, δηλαδή ανοσοκύτταρα που περιπολούν στον εγκέφαλο και τον προστατεύουν.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ενδέχεται να δημιουργηθούν φάρμακα που θα προσφέρουν στον εγκέφαλο τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας, χωρίς να απαιτείται η ιδιαίτερα περιοριστική διατροφή. Η διατροφή αυτή μπορεί να έχει ανεπιθύμητες επιδράσεις, μεταξύ των οποίων γαστρεντερικές διαταραχές. Ενδεικτικά, προκαταρκτικές δοκιμές σε εργαστηριακά ποντίκια υποδεικνύουν ότι η νιασίνη —βιταμίνη B3— ίσως προσφέρει κάποιο όφελος. Χρειάζεται, ωστόσο, επιπλέον έρευνα για να διαπιστωθεί αν ισχύει το ίδιο και στους ανθρώπους.
«Διερευνούμε τώρα πώς αυτός ο υποδοχέας ρυθμίζει τις εγκεφαλικές ανοσολογικές αποκρίσεις μέσω των μικρογλοίων», δήλωσε ο Kapur. «Αυτές οι μελέτες θα μας επιτρέψουν να αναπτύξουμε νέες θεραπείες για επιληψία ανθεκτική στα φάρμακα και ενδεχομένως για άλλες διαταραχές όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας και η νόσος Alzheimer».
Περισσότερα στοιχεία: Soudabeh Naderi et al., «Hydroxycarboxylic Acid Receptor 2 Mediates β‐hydroxybutyrate’s Antiseizure Effect in Mice», Annals of Neurology (2025). DOI: 10.1002/ana.78098.
Βασικά σημεία για την κετογονική δίαιτα και τις κρίσεις
- Έρευνα του University of Virginia αναφέρει ότι η κετογονική δίαιτα ενδέχεται να προφυλάσσει από επιληπτικές κρίσεις και νευροεκφυλιστικές νόσους, μεταξύ των οποίων η νόσος Alzheimer και η νόσος Parkinson.
- Στη μελέτη αναγνωρίστηκε ο HCAR2, υποδοχέας που μέσω του β-υδροξυβουτυρικού οξέος ελέγχει τη δραστηριότητα των εγκεφαλικών κυττάρων και περιορίζει τις κρίσεις.
- Οι ερευνητές διερευνούν την ανάπτυξη φαρμάκων που θα παρέχουν τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας χωρίς τους περιορισμούς της· η νιασίνη έχει παρουσιάσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
- Με την κετογονική δίαιτα, ο οργανισμός χρησιμοποιεί ως καύσιμο το λίπος αντί για υδατάνθρακες, κάτι που μπορεί να ωφελήσει την απώλεια βάρους και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
- Οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως ο HCAR2 εντοπίζεται σε ορισμένα εγκεφαλικά κύτταρα, τα οποία συνδέονται τόσο με τις κρίσεις όσο και με την ανοσολογική προστασία του εγκεφάλου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/pos-i-ketogoniki-diaita-thorakizei-ton-organismo-apo-epiliptikes-kriseis/17133
