Ο Ματ Ντέιμον δήλωσε ότι η απώλεια βάρους του για την ταινία «Οδύσσεια» προήλθε από την αποφυγή γλουτένης, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη διατροφή χωρίς γλουτένη. Ο ειδικός Guy Guppy εξηγεί ότι η γλουτένη δεν δημιουργεί πρόβλημα στους περισσότερους, αλλά η αποφυγή της είναι απαραίτητη για όσους έχουν κοιλιοκάκη.
Η απομάκρυνση τροφίμων που περιέχουν γλουτένη ενδέχεται να συμβάλει σε απώλεια βάρους, κυρίως επειδή μειώνονται οι θερμίδες και οι υδατάνθρακες, ωστόσο μπορεί να ενθαρρύνει και μη υγιεινές διατροφικές πρακτικές. Η γλουτένη ενδέχεται να προσφέρει οφέλη στην υγεία, ενώ τα υποκατάστατα χωρίς γλουτένη συχνά έχουν λιγότερη πρωτεΐνη και περισσότερα κορεσμένα λιπαρά, επιβαρύνοντας τη διατροφή.
Ο Ματ Ντέιμον αποκάλυψε πρόσφατα ότι έχασε σημαντικό βάρος ενόψει της ταινίας «Οδύσσεια», αποδίδοντας την αλλαγή στο ότι «έκοψε» τη γλουτένη. Η δήλωσή του έφερε και πάλι στο επίκεντρο αυτή τη διατροφική επιλογή, η οποία στο παρελθόν είχε προκαλέσει διχογνωμία.
Όπως αναφέρει ο Guy Guppy, Λέκτορας Διατροφής και Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Kingston, σε άρθρο του στο The Conversation, η γλουτένη δεν προκαλεί προβλήματα υγείας στους περισσότερους ανθρώπους.
Για όσους, ωστόσο, έχουν κοιλιοκάκη —περίπου το 1% του πληθυσμού— η αποφυγή της γλουτένης είναι αναγκαία. Η αυτοάνοση νόσος προκαλεί ανοσολογική αντίδραση στη γλουτένη, η οποία βλάπτει τον βλεννογόνο του λεπτού εντέρου και επηρεάζει την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.
Η δυσανεξία στη γλουτένη, γνωστή και ως ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη, αποτελεί επίσης μια κατάσταση που συνδέεται με συμπτώματα όπως φούσκωμα και γαστρεντερική παλινδρόμηση. Συχνά εμφανίζονται και ενοχλήσεις εκτός του πεπτικού, όπως πονοκέφαλοι και δερματικά εξανθήματα.
Παρότι ολοένα περισσότεροι άνθρωποι αναφέρουν παρόμοια συμπτώματα, η δυσανεξία στη γλουτένη εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης ως προς τα αίτια και την αντιμετώπισή της. Μέχρι στιγμής, η μόνη προσέγγιση που συνιστάται είναι η υιοθέτηση διατροφής χωρίς γλουτένη.
Για όσους δεν έχουν κοιλιοκάκη ούτε δυσανεξία στη γλουτένη, η αποφυγή των σχετικών τροφίμων μπορεί να μην έχει ουσιαστικό λόγο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται ακόμη και να βλάψει την υγεία.
Τρόφιμα όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά, που είναι πλούσια σε γλουτένη, προσφέρουν όχι μόνο υδατάνθρακες, αλλά και σημαντικές ποσότητες φυτικών ινών και βιταμινών Β.
Σε πρόσφατη μελέτη στο Nutrients, η σύγκριση διατροφής χωρίς γλουτένη με διατροφή πλούσια σε προϊόντα που περιέχουν γλουτένη δεν έδειξε σημαντικές διαφορές στο σωματικό λίπος ή στο βάρος υγιών ενηλίκων.
Τι εξηγεί την απώλεια βάρους από τη διατροφή χωρίς γλουτένη;
Όπως επισημαίνει ο ειδικός, η απώλεια βάρους που παρατηρείται συχνά σε όσους ακολουθούν δίαιτα χωρίς γλουτένη έχει συνήθως απλές εξηγήσεις και όχι κάποια «μαγεία». «Επειδή το συστατικό αυτό βρίσκεται σε πολλά τρόφιμα με υψηλή ενεργειακή πυκνότητα και βάση τους υδατάνθρακες, όσοι την αποφεύγουν συνήθως κόβουν τρόφιμα όπως η πίτσα, το fast food και τα ζυμαρικά», αναφέρει, περιγράφοντας τον πραγματικό μηχανισμό.
«Αυτός ο περιορισμός των υδατανθράκων οδηγεί σε μείωση του γλυκογόνου – της αποθηκευμένης μορφής υδατανθράκων στο ανθρώπινο σώμα. Όταν αποθηκεύεται γλυκογόνο, αποθηκεύεται παράλληλα και νερό.
Έτσι, όταν τα επίπεδα γλυκογόνου μειώνονται, ακολουθεί η αύξηση του βάρους του νερού, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση της γρήγορης απώλειας λίπους. Αυτό το φαινόμενο εξηγεί γιατί οι άνθρωποι συχνά βλέπουν θεαματικά αποτελέσματα την πρώτη ή δύο εβδομάδες οποιασδήποτε νέας δίαιτας ή προγράμματος άσκησης», τονίζει.
Εκτός από τη μείωση των υδατανθράκων, όσοι επιλέγουν διατροφή χωρίς γλουτένη συχνά καταναλώνουν περισσότερα προϊόντα ολικής άλεσης. Μια τέτοια αλλαγή συχνά έχει ως αποτέλεσμα τη συνολικά χαμηλότερη πρόσληψη θερμίδων.
Μικρής κλίμακας προκαταρκτική έρευνα, δημοσιευμένη στο Frontiers of Sports and Active Living, κατέγραψε ότι η εφαρμογή δίαιτας χωρίς γλουτένη επί έξι εβδομάδες συνδέθηκε με σημαντική μείωση του σωματικού βάρους σε σχέση με άλλη δίαιτα. Η μεταβολή, όμως, πιθανότατα οφειλόταν στο θερμιδικό έλλειμμα και στην απώλεια υγρών, όχι σε κάποιο μεταβολικό όφελος από την αφαίρεση της γλουτένης.
Σημασία έχει και ένας ακόμη παράγοντας: οι υδατάνθρακες από το σιτάρι περιλαμβάνουν σάκχαρα, τις φρουκτάνες, τις οποίες διασπούν βακτήρια στο παχύ έντερο.
Το φούσκωμα, ο πόνος και οι αλλαγές στις κενώσεις μπορεί να οφείλονται σε αυτά τα συγκεκριμένα σάκχαρα. Με την απομάκρυνση των σχετικών τροφών τα συμπτώματα υποχωρούν και το στομάχι ενδέχεται να δείχνει πιο επίπεδο. Η αισθητική αυτή μεταβολή μπορεί να εκληφθεί λανθασμένα ως απώλεια λίπους.
Η κατανάλωση γλουτένης ενδέχεται να προσφέρει οφέλη στην υγεία
Ο ειδικός επισημαίνει ότι μια δίαιτα χωρίς γλουτένη, όταν δεν υπάρχει ιατρική ανάγκη, ενδέχεται στην πραγματικότητα να αυξήσει τους κινδύνους για την υγεία. Μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ κατέγραψε συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη πρόσληψη γλουτένης και στον χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
Παράλληλα, άλλη έρευνα εντόπισε σύνδεση της χαμηλής πρόσληψης γλουτένης με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Πιθανός «ένοχος» για αυτές τις ανησυχητικές συσχετίσεις είναι τα προϊόντα χωρίς γλουτένη που βρίσκονται στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Η απουσία της γλουτένης μεταβάλλει την υφή και τη γεύση των τροφίμων, γι’ αυτό οι κατασκευαστές προσθέτουν άλλα συστατικά, ώστε να βελτιώσουν τη γεύση και την υφή.
Τι προκύπτει από αυτό; Έχει διαπιστωθεί ότι τα προϊόντα χωρίς γλουτένη περιέχουν σημαντικά λιγότερη πρωτεΐνη, περισσότερα κορεσμένα λιπαρά, λιγότερες φυτικές ίνες και περισσότερη ζάχαρη από τα αντίστοιχα συμβατικά προϊόντα. Σε βάθος χρόνου, αυτή η διατροφική σύνθεση μπορεί να συμβάλει σε κακή διατροφή και, κατά συνέπεια, σε επιβαρυμένη υγεία.
Επομένως, παρότι κάποιοι θεωρούν ότι η αποχή από τη γλουτένη οδηγεί σε απώλεια βάρους, στην πράξη συνήθως τα πράγματα δεν είναι έτσι.
Φωτογραφία: iStock
Συνοπτικά
- Ο Ματ Ντέιμον ανέφερε ότι έχασε βάρος για την ταινία «Οδύσσεια» αποφεύγοντας τη γλουτένη, γεγονός που έφερε ξανά στο προσκήνιο τη σχετική συζήτηση.
- Για τους περισσότερους ανθρώπους η γλουτένη δεν προκαλεί προβλήματα υγείας, όμως είναι απαραίτητη για όσους πάσχουν από κοιλιοκάκη.
- Η αποχή από τη γλουτένη μπορεί να συνδεθεί με απώλεια βάρους, κυρίως επειδή μειώνονται οι θερμίδες και οι υδατάνθρακες, αλλά ενδέχεται να ενισχύσει ανθυγιεινές διατροφικές επιλογές.
- Τα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη προσφέρουν φυτικές ίνες και βιταμίνες Β, σημαντικά στοιχεία για τη διατροφή.
- Η αποφυγή της γλουτένης ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις, μεταξύ άλλων να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2.
- Συχνά, τα προϊόντα χωρίς γλουτένη έχουν λιγότερη πρωτεΐνη και περισσότερα κορεσμένα λιπαρά, κάτι που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη διατροφή.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/gloyteni-apokalyptetai-an-tha-adynatisoyme-kovontas-tin-apo-ti-diatrofi-mas-eidikos-xekatharizei/17587
