Μια νέα έρευνα αναδεικνύει γενετικούς δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους και τα Golden Retrievers, καθώς και κοινά στοιχεία στη συμπεριφορά και στις ψυχολογικές λειτουργίες τους. Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι η αλληλεπίδραση των δύο ειδών ενισχύει την παραγωγή ωκυτοκίνης, ορμόνης που σχετίζεται με τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών.
Αναλύοντας τον γενετικό κώδικα 1.300 Golden Retrievers, οι ερευνητές βρήκαν γονίδια που συνδέονται με συναισθήματα και συμπεριφορές. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι άνθρωποι και σκύλοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν παρόμοιες ψυχικές δυσκολίες, όπως το άγχος. Τα ευρήματα δημιουργούν νέες προοπτικές για την έρευνα της ψυχικής υγείας και της σχέσης ανθρώπων και σκύλων.
Απρόσμενα γενετικά κοινά στοιχεία ανάμεσα στους ανθρώπους και τα Golden Retrievers φέρνει στο προσκήνιο νέα μελέτη. Τα αποτελέσματα προκαλούν έκπληξη και διευρύνουν τη συζήτηση για όσα έχουν κοινά οι άνθρωποι με τους αγαπημένους τους σκύλους.
Τι κοινό έχουν οι άνθρωποι με τα αγαπημένα τους Golden Retrievers;
Η περιγραφή του σκύλου ως «καλύτερου φίλου του ανθρώπου» δεν αποτελεί απλώς ένα πολιτισμικό κλισέ: ο δεσμός μας συνδέεται με βιολογικές διεργασίες που μπορούν να μετρηθούν. Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Science, οι Nagasawa και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι, σε μια σύντομη αλληλεπίδραση, τα επίπεδα της ωκυτοκίνης —ορμόνης που σχετίζεται με την κοινωνική σύνδεση— αυξάνονται τόσο στους ανθρώπους όσο και στους σκύλους, όταν οι σκύλοι κοιτούν επίμονα τους κηδεμόνες τους. Η ανταπόκριση αυτή σχηματίζει έναν «θετικό βρόχο», ο οποίος ενισχύει την τρυφερή συμπεριφορά και την αμοιβαία προσκόλληση. Το ίδιο φαινόμενο δεν καταγράφηκε με τον ίδιο τρόπο σε εξημερωμένους λύκους στο αντίστοιχο πρωτόκολλο, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημασία της εξημέρωσης για τη σχέση ανθρώπου–σκύλου.
Οι άνθρωποι πιθανότατα συμβιώνουν με σκύλους στα σπίτια τους από την εποχή που εγκαταστάθηκαν σε αυτά για πρώτη φορά. Με αυτή την έννοια, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η «ανθρώπινη κοινωνία» δεν νοείται χωρίς τα ζώα να αποτελούν μέρος της.
Η μακρά κοινή πορεία ανθρώπων και σκύλων έχει χαρακτηριστεί ακόμη και ως μορφή συνεξέλιξης.
Νέα έρευνα, την οποία δημοσίευσε ο Daniel Mills, Καθηγητής Κτηνιατρικής Συμπεριφορικής Ιατρικής στο University of Lincoln, με συναδέλφους του από το Cambridge, δείχνει πως τα golden retrievers και οι άνθρωποι ενδέχεται να έχουν κοινή γενετική βάση για τουλάχιστον ορισμένες συμπεριφορές.
Πολλές προσαρμογές των σκύλων ενδέχεται να διευκολύνουν τη συμβίωση και τη συνεργασία τους με τους ανθρώπους. Μάλιστα, οι αρχαίοι άνθρωποι ίσως επέλεξαν τους προγόνους των σκύλων επειδή μπορούσαν να τρώνε τροφή πιο κοντά στην «ανθρώπινη» διατροφή απ’ ό,τι οι λύκοι.
Σε ψυχολογικό επίπεδο, χαρακτηριστικά που διευκολύνουν την επικοινωνία των δύο ειδών περιλαμβάνουν την ικανότητα των σκύλων να κατανοούν και να ακολουθούν ανθρώπινες χειρονομίες, όπως το δείξιμο προς ένα αντικείμενο. Η ικανότητα αυτή ξεπερνά ακόμη και εκείνη των χιμπαντζήδων, των πλησιέστερων συγγενών μας.
Επιπλέον, οι σκύλοι δείχνουν εξαιρετική ικανότητα να αντιδρούν κατάλληλα στα ανθρώπινα συναισθήματα.
Η κατανόηση, ωστόσο, δεν λειτουργεί μόνο προς τη μία κατεύθυνση. Φαίνεται ότι και οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται διαισθητικά τη φύση των φωνητικών εκφράσεων των σκύλων.
Ποια χαρακτηριστικά συμπεριφοράς των σκύλων θυμίζουν τους ανθρώπους
Η σημερινή συμβίωση σημαίνει ότι μοιραζόμαστε και την ένταση και τη φασαρία της σύγχρονης ζωής. Έτσι, δεν προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι στους σκύλους καταγράφονται με εξαιρετικά μεγάλη συχνότητα προβλήματα που σχετίζονται με το άγχος.
Το εύρημα αυτό έκανε τους ερευνητές να εξετάσουν σε ποιον βαθμό άνθρωποι και σκύλοι ενδέχεται να έχουν κοινά προβλήματα ψυχικής υγείας. Πρόσφατα, διατυπώθηκαν αρκετοί ισχυρισμοί για το ενδεχόμενο να υπάρχει στους σκύλους ένα σύνδρομο που μοιάζει με τον αυτισμό. Τον Μάρτιο του 2025 εντοπίστηκε ένας παρόμοιος γενετικός δείκτης, ο οποίος σχετίζεται με ορισμένα κοινωνικά προβλήματα που συνδέονται με τον αυτισμό.
Η έρευνα προχώρησε περαιτέρω τη γενετική διερεύνηση. Η ομάδα του ειδικού εξέτασε τον γενετικό κώδικα και τη συμπεριφορά 1.300 golden retrievers, με στόχο να εντοπίσει γονίδια που σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά συμπεριφοράς τους. Κατόπιν, αναζήτησε τα «αντίστοιχα» γονίδια στους ανθρώπους, τα οποία έχουν κληρονομηθεί από τον ίδιο εξελικτικό πρόγονο.
Παράλληλα, οι ερευνητές διερεύνησαν πώς σχετίζονται αυτά τα γονίδια με διάφορες ανθρώπινες λειτουργίες, ανάμεσά τους η νοημοσύνη, η ψυχική υγεία και οι συναισθηματικές διεργασίες.
«Εντοπίσαμε 12 γονίδια όπου φάνηκε να υπάρχει σύνδεση μεταξύ σκύλων και ανθρώπων, που σχετίζεται με παρόμοια ψυχολογική λειτουργία», δήλωσε ο Daniel Mills.
Ορισμένα γονίδια ήταν στενά συνδεδεμένα με παρόμοιες συναισθηματικές αντιδράσεις, όπως εκείνες που σχετίζονται με μη κοινωνικό άγχος. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, η συσχέτιση δεν ήταν τόσο προφανής.
«Αλλά διαμορφώσαμε υποθέσεις που ίσως εξηγούν αυτή τη συσχέτιση. Όταν το κάναμε αυτό, βρήκαμε λογικούς λόγους για να υποστηρίξουμε τις ομοιότητες που παρατηρήσαμε στις γενετικές συνδέσεις μεταξύ ανθρώπων και golden retrievers», πρόσθεσε.
Για παράδειγμα, στους σκύλους το γονίδιο ADD2 συσχετίστηκε με τον φόβο προς ξένους, ενώ στους ανθρώπους έχει σχέση με την κατάθλιψη. Καθώς η κοινωνική απόσυρση αποτελεί κεντρικό γνώρισμα της κατάθλιψης στους ανθρώπους, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρχει κοινή γενετική σύνδεση. Στους σκύλους, που είναι συνήθως ιδιαίτερα κοινωνικοί, αυτή μπορεί να εκφράζεται ως άγχος μπροστά σε αγνώστους.
Ορισμένες ακόμη πιθανές συσχετίσεις αφορούσαν ανθρώπινες καταστάσεις που βασίζονται σε σύνθετες γνωστικές λειτουργίες, όπως η αυτοαντανάκλαση, οι οποίες δεν αποδίδονται στους σκύλους. Παρ’ όλα αυτά, εξετάζοντας ευρύτερα τις ανθρώπινες συσχετίσεις, οι ερευνητές κατάφεραν να προτείνουν πιθανούς λόγους και για κάποιες από αυτές.
Στους σκύλους, για παράδειγμα, η εκπαίδευση σχετίστηκε με ανθρώπινα γονίδια που συνδέονται τόσο με τη νοημοσύνη όσο και με την ευαισθησία στο ενδεχόμενο να κάνουν λάθος.
Με βάση όσα γνωρίζουμε, οι σκύλοι δεν έχουν την ικανότητα να αναπαριστούν αφηρημένα τον εαυτό τους και τις συνθήκες τους, όπως κάνουν οι άνθρωποι. Ωστόσο, τα ζώα διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το πόσο ευαίσθητα είναι σε δυσάρεστες εμπειρίες. Αυτό ενδέχεται, επομένως, να αποτελεί την κοινή γενετική αφετηρία των δύο ειδών.
Οι σκύλοι μπορεί να έχουν δυσκολίες ψυχικής υγείας
Τα ευρήματα προσφέρουν ένα ιδιαίτερα ισχυρό σημείο εκκίνησης για μελλοντικές έρευνες στη συγκριτική και εξελικτική ψυχιατρική.
Η Eleanor Raffan, κτηνίατρος και αναπληρώτρια καθηγήτρια φυσιολογίας, η οποία συντόνισε τη συμμετοχή του Cambridge στην έρευνα, δήλωσε:
«Τα ευρήματα είναι πραγματικά εντυπωσιακά – παρέχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι άνθρωποι και τα golden retrievers έχουν κοινές γενετικές ρίζες στη συμπεριφορά τους. Τα γονίδια που εντοπίσαμε επηρεάζουν συχνά τις συναισθηματικές καταστάσεις και τη συμπεριφορά και στα δύο είδη».
Οι άνθρωποι και οι σκύλοι, βέβαια, δεν βιώνουν με τον ίδιο τρόπο τα συναισθήματά τους. Πολλά ανθρώπινα συναισθήματα συνδέονται με σύνθετες νοητικές διεργασίες. Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί τη βαρύτητα καταστάσεων που συνδέονται και ενδέχεται να αντανακλούν θέματα ψυχικής υγείας ή ταλαιπωρίας.
Ο Enoch Alex, πρώτος συγγραφέας της μελέτης και υποψήφιος διδάκτορας στο τμήμα φυσιολογίας, ανάπτυξης και νευροεπιστήμης, συνόψισε τα ευρήματα:
«Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η γενετική καθορίζει τη συμπεριφορά, κάνοντας ορισμένους σκύλους πιο επιρρεπείς στο να βρίσκουν τον κόσμο αγχωτικό. Αν οι εμπειρίες ζωής τους εντείνουν αυτό το γεγονός, τότε μπορεί να ενεργούν με τρόπους που εμείς ερμηνεύουμε ως κακή συμπεριφορά, ενώ στην πραγματικότητα είναι απλώς σε κατάσταση δυσφορίας».
Η ακαδημαϊκή εργασία για τους σκύλους μπορεί κάποιες φορές να φαίνεται επιπόλαιη. Ωστόσο, η συγκεκριμένη έρευνα αναδεικνύει έναν σημαντικό νέο ρόλο τους στη σύγχρονη κοινωνία: μπορούν να αποτελέσουν φυσικά μοντέλα για τη μελέτη ζητημάτων ψυχικής υγείας.
Με λίγα λόγια
- Η νέα έρευνα αναδεικνύει γενετική σύνδεση ανάμεσα στους ανθρώπους και τα Golden Retrievers, με κοινά στοιχεία στη συμπεριφορά και στις ψυχολογικές λειτουργίες.
- Η επαφή ανάμεσα σε ανθρώπους και σκύλους ενισχύει την παραγωγή ωκυτοκίνης, μιας ορμόνης που σχετίζεται με την κοινωνική σύνδεση.
- Οι ερευνητές εντόπισαν 12 γονίδια που συνδέονται με παρόμοιες ψυχικές καταστάσεις και συμπεριφορές στα δύο είδη.
- Οι σκύλοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν ζητήματα ψυχικής υγείας, όπως άγχος, τα οποία μπορεί να σχετίζονται με ανθρώπινες καταστάσεις.
- Η μελέτη διευρύνει τις προοπτικές της συγκριτικής ψυχιατρικής και δείχνει ότι οι σκύλοι ίσως μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μοντέλα για ζητήματα ψυχικής υγείας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ti-koino-kryvoyn-oi-anthropoi-me-ta-golden-retrievers-nea-meleti-apokalyptei-tin-apisteyti-syndesi/19272
