Νέα μελέτη από τη Γιούτα διερευνά τη σύνδεση των τατουάζ με τον καρκίνο του δέρματος και δείχνει ότι όσοι έχουν πολλά τατουάζ ενδέχεται να διατρέχουν μικρότερο κίνδυνο μελανώματος. Οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν πως τα ευρήματα μπορεί να δίνουν παραπλανητική εικόνα, επειδή δεν υπάρχουν στοιχεία για σημαντικούς παράγοντες κινδύνου και για τις συνήθειες έκθεσης στον ήλιο.
Η ένδειξη αυτή δεν αλλάζει τις βασικές οδηγίες προστασίας από το μελάνωμα: οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα τατουάζ δεν αποτελούν μέθοδο πρόληψης του καρκίνου. Παράλληλα, ζητούν περισσότερη έρευνα, ώστε να αποσαφηνιστούν οι σύνθετοι παράγοντες που διαμορφώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
Μπορεί τα τατουάζ να λειτουργούν ως «μυστικό όπλο» απέναντι στον καρκίνο του δέρματος; Η ιδέα μοιάζει αρχικά εξαιρετικά απίθανη, αλλά νέα έρευνα αφήνει να εννοηθεί ότι το μελάνι τους ίσως συνδέεται με περισσότερα απ’ όσα βλέπει κανείς, ειδικά όσον αφορά τον κίνδυνο μελανώματος.
Οι πιθανές επιπτώσεις των τατουάζ στην υγεία προκαλούν ανησυχία εδώ και χρόνια. Ωστόσο, νεότερα δεδομένα παρουσιάζουν μια απρόσμενη εικόνα: τα περιστατικά μελανώματος φαίνεται να είναι λιγότερα σε όσους έχουν πολλά τατουάζ, όχι περισσότερα. Αυτό δεν σημαίνει πως κάποιος πρέπει να επισκεφθεί βιαστικά ένα στούντιο τατουάζ για την πρόληψη του καρκίνου. Χρειάζεται πρώτα προσεκτική αξιολόγηση των στοιχείων, καθώς κάθε μελέτη έχει περιορισμούς, όπως και η συγκεκριμένη.
Στη Γιούτα, την πολιτεία των ΗΠΑ όπου καταγράφονται τα υψηλότερα ποσοστά μελανώματος, η ερευνητική ομάδα εξέτασε πάνω από 1.000 ανθρώπους. Οι ερευνητές αντιπαρέβαλαν ασθενείς με μελάνωμα με υγιείς συμμετέχοντες, αναζητώντας αν τα τατουάζ —και ιδιαίτερα όσα καλύπτουν μεγαλύτερη έκταση— σχετίζονται με τον κίνδυνο καρκίνου.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα άτομα με περισσότερες συνεδρίες τατουάζ ή με αρκετά μεγάλα σχέδια εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο μελανώματος. Η μείωση που καταγράφηκε ξεπερνούσε το μισό.
Το αποτέλεσμα προκαλεί έκπληξη, καθώς επί χρόνια υπήρχαν ανησυχίες για τα μελάνια των τατουάζ. Αυτά περιέχουν χημικές ουσίες που μπορεί να είναι βλαβερές ή ακόμη και καρκινογόνες σε άλλα πλαίσια. Οι επιστήμονες είχαν εκφράσει παλαιότερα τον φόβο ότι η εισαγωγή ξένων ουσιών στο δέρμα μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη καρκίνου.
Μεγάλες και πρόσφατες έρευνες έχουν συσχετίσει τα τατουάζ με έναν τύπο καρκίνου, το λέμφωμα. Η μεγάλης κλίμακας πληθυσμιακή μελέτη που εξετάζεται εδώ, όμως, δεν επιβεβαίωσε ανάλογες ανησυχίες για το μελάνωμα.
Οι λόγοι που τα ευρήματα ίσως δίνουν παραπλανητική εικόνα
Τα αποτελέσματα συνοδεύονται από σημαντικές επιφυλάξεις. Κύριος περιορισμός ήταν ότι έλειπαν στοιχεία για βασικούς παράγοντες κινδύνου του μελανώματος, τα οποία είναι απαραίτητα για ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το αν υπάρχει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Για τους υγιείς συμμετέχοντες δεν καταγράφηκαν παράγοντες όπως η έκθεση στον ήλιο στο παρελθόν, η χρήση τεχνητού μαυρίσματος, η ευαισθησία στο ηλιακό έγκαυμα, ο τύπος δέρματος και το οικογενειακό ιστορικό μελανώματος· τα δεδομένα αυτά υπήρχαν μόνο για όσους είχαν καρκίνο. Επομένως, δεν μπορεί να διευκρινιστεί αν η μικρότερη πιθανότητα που καταγράφηκε στους ανθρώπους με τατουάζ σχετίζεται όντως με αυτά ή με άλλες διαφορές στον τρόπο ζωής.
Ένα επιπλέον ζήτημα είναι η πιθανή συμπεριφορική μεροληψία. Τα άτομα με τατουάζ δήλωναν συχνότερα συνήθειες που αυξάνουν την έκθεση στον ήλιο, όπως τα σολάριουμ και τα επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα. Παρ’ όλα αυτά, η φαινομενική «προστασία» που συνδέθηκε με τα πολλαπλά τατουάζ παρέμεινε, ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση του καπνίσματος, της σωματικής δραστηριότητας και ορισμένων άλλων παραγόντων.
Δεν υπήρχαν, ωστόσο, διαθέσιμες πληροφορίες και για τις δύο ομάδες σχετικά με ουσιαστικές πρακτικές πρόληψης του μελανώματος, όπως η χρήση αντηλιακού και η συνολική προστασία από τον ήλιο. Έτσι, δεν αποκλείεται το φαινομενικό όφελος να εξηγείται από διαφορές που δεν καταγράφηκαν. Για παράδειγμα, όσοι έχουν πολλά τατουάζ μπορεί να περιορίζουν την υπερβολική έκθεση στον ήλιο ή να χρησιμοποιούν τακτικά αντηλιακό για να διατηρούν προστατευμένα τα σχέδιά τους.
Επιπλέον, μόνο το 41% των ασθενών με μελάνωμα ανταποκρίθηκε, με αποτέλεσμα η πλειονότητα να μην έχει συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο. Αν και τέτοια ποσοστά είναι συνηθισμένα σε έρευνες που βασίζονται σε ερωτηματολόγια, υπάρχει πιθανότητα μεροληψίας επιλογής: όσοι συμμετείχαν μπορεί να διαφέρουν από όσους δεν απάντησαν.
Δεν καταγράφηκε η ακριβής θέση των τατουάζ στο σώμα, οπότε παραμένει άγνωστο αν βρίσκονταν σε σημεία που εκτίθενται στον ήλιο ή καλύπτονται. Η πληροφορία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία είναι βασικός παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο του δέρματος. Παράλληλα, πρόσφατη έρευνα αναφέρει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να παρέχει κάποια προστασία από το μελάνωμα, καθώς φιλτράρει μέρος της βλαβερής υπεριώδους ακτινοβολίας.
Ένα ακόμη εύρημα ήταν ότι το δέρμα με τατουάζ δεν εμφάνιζε συχνότερα μελάνωμα από το δέρμα χωρίς τατουάζ. Αυτό καθιστά απίθανο το μελάνι να δρα άμεσα ως καρκινογόνο, χωρίς ωστόσο να αποκλείει αυτό το ενδεχόμενο, το οποίο έχουν αφήσει ανοιχτό ορισμένες έρευνες.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν, πάντως, ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Καθώς συγκαταλέγεται στις πρώτες μεγάλες έρευνες για τη σύνδεση των τατουάζ με το μελάνωμα, περισσότερο ανοίγει νέα ερωτήματα για περαιτέρω μελέτη παρά αποδεικνύει κάποια προστατευτική επίδραση των τατουάζ.
Τα δεδομένα από παλαιότερες μελέτες σε άλλες χώρες δεν οδηγούν σε ενιαίο συμπέρασμα. Σε ορισμένες έχουν καταγραφεί καρκίνοι του δέρματος, μεταξύ αυτών και μελανώματα, σε ανθρώπους με τατουάζ ή σε σημεία του σώματος όπου υπάρχει τατουάζ. Ωστόσο, και αυτές οι έρευνες έχουν περιορισμούς: βασίζονται σε μικρά δείγματα, δεν διαθέτουν στοιχεία για σημαντικούς παράγοντες κινδύνου και καταγράφουν μεγάλες διαφορές στις συνήθειες έκθεσης στον ήλιο από χώρα σε χώρα.
Πώς μεταφράζονται πρακτικά αυτά τα ευρήματα; Δεν δικαιολογούν σε καμία περίπτωση την επιλογή τατουάζ με στόχο την προστασία από το μελάνωμα. Εφόσον λείπουν αναλυτικά στοιχεία για τη βιολογία και τις συμπεριφορές των συμμετεχόντων, τα αποτελέσματα που παρατηρήθηκαν ενδέχεται απλώς να σχετίζονται με διαφορετικό τρόπο ζωής ή με συνήθειες των ατόμων με τατουάζ που δεν καταγράφηκαν.
Οι συστάσεις για την πρόληψη του μελανώματος δεν αλλάζουν προς το παρόν: χρειάζεται να περιορίζεται η έκθεση στον ήλιο, να χρησιμοποιείται αντηλιακό και να ελέγχεται τακτικά το δέρμα, είτε υπάρχουν τατουάζ είτε όχι.
Για όσους έχουν ήδη πολλά τατουάζ, τα μέχρι τώρα δεδομένα είναι καθησυχαστικά ως προς τον κίνδυνο μελανώματος, καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα τατουάζ τον αυξάνουν. Η πιθανή σύνδεση με μικρότερο κίνδυνο, ωστόσο, μάλλον αντανακλά την επίδραση άλλων παραγόντων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι απαιτείται επιστημονική επιφύλαξη. Ευρήματα αυτού του τύπου χρειάζεται να εξεταστούν περαιτέρω σε μεγαλύτερες μελέτες με καλύτερο έλεγχο, οι οποίες θα συνεκτιμούν την πολυπλοκότητα του κινδύνου καρκίνου και της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Ως τότε, το τατουάζ αποτελεί προσωπική επιλογή και όχι επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδο πρόληψης του καρκίνου του δέρματος.
Συμπεράσματα για τα τατουάζ και το μελάνωμα
- Έρευνα από τη Γιούτα διαπίστωσε ότι τα άτομα με πολλά τατουάζ μπορεί να έχουν μικρότερο κίνδυνο μελανώματος, ωστόσο τα ευρήματα ενδέχεται να είναι παραπλανητικά.
- Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι τα τατουάζ δεν αποτελούν μέθοδο πρόληψης του καρκίνου. Οι συστάσεις προστασίας από το μελάνωμα εξακολουθούν να ισχύουν.
- Στη μελέτη εξετάστηκαν πάνω από 1.000 άνθρωποι: ασθενείς με μελάνωμα συγκρίθηκαν με υγιείς και οι συμμετέχοντες με τατουάζ είχαν λιγότερα περιστατικά καρκίνου του δέρματος.
- Η απουσία στοιχείων για κρίσιμους παράγοντες κινδύνου και για τις συνήθειες έκθεσης στον ήλιο δυσκολεύει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
- Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η πιθανή συσχέτιση των τατουάζ με χαμηλότερο κίνδυνο μπορεί να εξηγείται από άλλους παράγοντες, όπως διαφορετικές συνήθειες στους ανθρώπους με τατουάζ.
- Χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων και περισσότερη έρευνα για να διευκρινιστούν οι σύνθετοι παράγοντες που συνδέονται με τον κίνδυνο καρκίνου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/thorakizoyn-ta-tatoyaz-apo-ton-karkino-toy-dermatos-symfona-me-sygklonistiki-ereyna/19345
