Νεότερη έρευνα εξετάζει το ενδεχόμενο το ψυχικό βάρος, όπως το άγχος και η κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη, να συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα αυτισμού ή αυτιστικών χαρακτηριστικών στα παιδιά, με διαφορετικό αντίκτυπο στα αγόρια και στα κορίτσια. Σε πειράματα με ζωικά μοντέλα, οι επιστήμονες είδαν ότι το στρες των μητέρων συνδέεται με αλλαγές στη συμπεριφορά των νεογνών και χαμηλότερα επίπεδα ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο.
Παρότι οι μελέτες καταγράφουν συσχέτιση ανάμεσα στην ψυχική υγεία της μητέρας και τον αυτισμό, δεν τεκμηριώνουν ότι υπάρχει άμεση αιτιώδης σχέση. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν πόσο σημαντική είναι η υποστήριξη της ψυχικής υγείας των εγκύων, αλλά και η περαιτέρω διερεύνηση των διαφορών μεταξύ των φύλων στην εκδήλωση του αυτισμού.
Σύμφωνα με νέα έρευνα, το στρες, το άγχος και η κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη ενδέχεται να σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα αυτισμού ή αυτιστικών χαρακτηριστικών στα παιδιά. Ορισμένες από τις επιδράσεις, ωστόσο, φαίνεται να διαφέρουν στα αγόρια και τα κορίτσια.
Το περιγεννητικό στρες ενδέχεται να επηρεάζει την ανάπτυξη του παιδιού, αναφέρει νέα μελέτη
Οι ερευνητές διεξήγαγαν πειράματα σε ζωικά μοντέλα για να εξετάσουν τους πιθανούς λόγους πίσω από αυτή τη συσχέτιση. Τα ευρήματα έδειξαν ότι το στρες στην εγκυμοσύνη επέδρασε στη μητρική συμπεριφορά, περιόρισε τα επίπεδα ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο και συνδέθηκε με την εμφάνιση συμπεριφορών παρόμοιων με τον αυτισμό στα θηλυκά νεογνά.
Ποια είναι η σχέση της κατάθλιψης και του άγχους στην εγκυμοσύνη με τον αυτισμό στα παιδιά;
Μελέτη του 2025, με τίτλο “Associations of maternal perinatal depressive disorders with autism spectrum disorder in offspring: Findings from a data-linkage cohort study”, κατέληξε ότι τα παιδιά μητέρων με καταθλιπτικές διαταραχές πριν από τον τοκετό, μετά από αυτόν ή συνολικά στην περιγεννητική περίοδο είχαν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο διάγνωσης διαταραχής αυτιστικού φάσματος. Οι προσαρμοσμένοι λόγοι κινδύνου ήταν από 1,61 έως 1,85, σε σχέση με τα παιδιά που δεν είχαν εκτεθεί.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ο πρόωρος τοκετός και οι χαμηλές βαθμολογίες Apgar αντιστοιχούσαν σε μόλις περίπου 1,3% της συσχέτισης. Αυτό υποδηλώνει ότι οι συγκεκριμένοι περιγεννητικοί παράγοντες εξηγούν μόνο ένα μικρό ποσοστό του αυξημένου κινδύνου.
Ευρήματα και άλλων ερευνών συνδέουν το μητρικό άγχος ή την κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη με περισσότερες πιθανότητες αυτισμού ή αυτιστικών χαρακτηριστικών στα παιδιά, χωρίς όμως να αποδεικνύουν άμεση αιτιότητα. Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες καταγράφουν σταθερά αυτή τη συσχέτιση, επισημαίνοντας παράλληλα τη συμβολή γενετικών και οικογενειακών παραγόντων.
- Μετα-ανάλυση του 2025, η οποία περιέλαβε πάνω από 1,6 εκατομμύρια ζεύγη μητέρας-παιδιού, κατέγραψε μέτρια αύξηση του κινδύνου αυτισμού στα παιδιά που είχαν εκτεθεί σε μητρική κατάθλιψη πριν από την εγκυμοσύνη ή κατά τη διάρκειά της.
- Σε μελέτη κοόρτης το 2023, η προγεννητική κατάθλιψη συσχετίστηκε με περισσότερα αυτιστικά χαρακτηριστικά, ακόμη και όταν δεν υπήρχε επίσημη διάγνωση.
- Δανέζικη μελέτη του 2025 κατέληξε ότι κοινοί γενετικοί ή οικογενειακοί παράγοντες ενδέχεται να ευθύνονται εν μέρει για τη συσχέτιση.
Η ψυχική υγεία της μητέρας και το φύλο στις μελέτες για τον αυτισμό
Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Molecular Psychiatry. «Οι αναπτυξιακές καθυστερήσεις φαίνεται να είναι πιο συχνές στα κορίτσια με διαταραχή αυτιστικού φάσματος». «Αυτές οι προκαταρκτικές παρατηρήσεις υπογραμμίζουν τη σημασία του ελέγχου και της υποστήριξης της ψυχικής υγείας της μητέρας», ανέφεραν οι ερευνητές, σύμφωνα με την Daily Mail.
Οι ερευνητές σημείωσαν, πάντως, και περιορισμούς της μελέτης, μεταξύ των οποίων το σχετικά μικρό μέγεθος του δείγματος, που δεν επέτρεψε να συνυπολογιστούν πολιτισμικές διαφορές. Σύνδεση ανάμεσα στη λήψη αντικαταθλιπτικών στην εγκυμοσύνη και τον αυτισμό έχει επισημάνει και προηγούμενη ερευνητική εργασία, η οποία δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal.
Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν περισσότερες από 140.000 έγκυες, διαπίστωσε ότι η λήψη αντικαταθλιπτικών δισκίων για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης στο δεύτερο και στο τρίτο τρίμηνο σχεδόν διπλασιάζει τον κίνδυνο να εμφανίσουν τα παιδιά ΔΑΦ. Το NHS αναφέρει ότι κάποιες μεταβολές στη διάθεση είναι συνηθισμένες στην εγκυμοσύνη, ενώ η προγεννητική κατάθλιψη δεν είναι σπάνια. Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται η θλίψη ή το συχνό κλάμα, η ευερεθιστότητα, οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, οι αρνητικές σκέψεις για το μωρό και η δυσκολία στη συγκέντρωση ή στη λήψη αποφάσεων.
Το θέμα αναδεικνύεται καθώς νέα έρευνα διαπίστωσε αυτή την εβδομάδα ότι τα κορίτσια μπορεί να έχουν εξίσου πιθανό να εμφανίσουν τη διαταραχή με τα αγόρια, αλλά είναι λιγότερο πιθανό να διαγνωστούν κατά την παιδική ηλικία. «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η διαφορά φύλου στον επιπολασμό του αυτισμού είναι πολύ μικρότερη από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως, λόγω του ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια υποδιαγιγνώσκονται ή διαγιγνώσκονται αργά», ανέφερε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Βρετανίδα ερευνήτρια Dr Caroline Fyfe. Ειδικοί χαρακτήρισαν τα ευρήματα «έγκαιρα» και «σημαντικά», θεωρώντας ότι ενισχύουν την άποψη πως ο αυτισμός εξακολουθεί να μην αναγνωρίζεται σε πολλές γυναίκες.
Συνοπτικά
- Σύμφωνα με νέα έρευνα, η ψυχική επιβάρυνση της μητέρας στην εγκυμοσύνη, όπως η ανησυχία και η κατάθλιψη, ενδέχεται να αυξάνει την πιθανότητα αυτισμού στα παιδιά, με επιδράσεις που διαφέρουν ανάμεσα σε αγόρια και κορίτσια.
- Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το στρες μεταβάλλει τη συμπεριφορά των νεογέννητων και περιορίζει τα επίπεδα ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο.
- Παρότι φαίνεται να υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στην ψυχική υγεία της μητέρας και τον αυτισμό, άμεση σχέση αιτίου και αποτελέσματος δεν έχει τεκμηριωθεί.
- Έρευνες συσχετίζουν τις προγεννητικές καταθλιπτικές διαταραχές με μεγαλύτερο κίνδυνο διαταραχής του αυτιστικού φάσματος, ενώ παράλληλα συμβάλλουν γενετικοί και οικογενειακοί παράγοντες.
- Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη υποστήριξης της ψυχικής υγείας των εγκύων και περαιτέρω μελέτης των διαφορών μεταξύ των φύλων στον αυτισμό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/to-psychiko-varos-stin-egkymosyni-syndeetai-me-ayximeno-kindyno-aytismoy-sta-paidia-ti-apokalyptoyn-nees-ereynes/19763
