Μια νέα μελέτη στις ΗΠΑ, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 65.000 φοιτητές, δείχνει ότι η έντονη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ενδέχεται να επιβαρύνει την ψυχική υγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο ψυχολογικής δυσφορίας και μοναξιάς. Η πιθανότητα να αναφέρουν μοναξιά είναι μεγαλύτερη για όσους περνούν πάνω από 16 ώρες την εβδομάδα στα social media και αυξάνεται κατά 38% όταν η χρήση ξεπερνά τις 30 ώρες.
Η μοναξιά έχει συσχετιστεί με σοβαρές ασθένειες και υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, ενώ φαίνεται πως αλληλεπιδρά με την υπερβολική χρήση των social media σε έναν φαύλο κύκλο. Οι νεαροί ενήλικες είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, αλλά συχνά δεν αντιλαμβάνονται πόσο χρόνο περνούν στο διαδίκτυο, κάτι που δυσχεραίνει περαιτέρω τη φροντίδα της ψυχικής τους υγείας.
Σχεδόν 65.000 φοιτητές συμμετείχαν σε εκτεταμένη έρευνα στις ΗΠΑ, η οποία δείχνει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να λειτουργούν ως «δίκοπο μαχαίρι» για την ψυχική υγεία: διευκολύνουν την επικοινωνία, αλλά μπορεί επίσης να συνδέονται με περισσότερο αίσθημα μοναξιάς και ψυχολογική επιβάρυνση. Η ανάλυση δεδομένων αφορούσε άτομα 18 έως 24 ετών από περισσότερα από 120 κολέγια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περίπου 16 ώρες εβδομαδιαίας χρήσης αρκούν για να αυξηθεί η πιθανότητα να αισθανθεί κάποιος μοναξιά. Στους φοιτητές που ξεπερνούσαν τις 30 ώρες, η πιθανότητα να δηλώσουν μοναξιά ήταν υψηλότερη κατά 38%.
Η σημασία των ευρημάτων γίνεται σαφέστερη αν ληφθεί υπόψη ότι, όπως καταγράφει το Pew Research Center, σχεδόν όλοι οι νεαροί ενήλικες χρησιμοποιούν καθημερινά κάποια πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης.
Γιατί η μοναξιά αποτελεί σοβαρό ζήτημα υγείας
Η μοναξιά ξεπερνά τα όρια ενός δυσάρεστου συναισθήματος. Σύμφωνα με εκτίμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, συνδέεται παγκοσμίως με περίπου 100 θανάτους ανά ώρα, ενώ παράλληλα σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για πολλές παθήσεις.
Η δρ. Μάντελιν Χιλ, επίκουρη καθηγήτρια στο Ohio University και συν-συγγραφέας της μελέτης, σημειώνει ότι όσοι βιώνουν μοναξιά έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν κατάθλιψη, καθώς και αυξημένο κίνδυνο να πεθάνουν πρόωρα.
Στοιχεία των Centers for Disease Control and Prevention δείχνουν, επίσης, ότι η μοναξιά συνδέεται με καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτη τύπου 2, άγχος, άνοια και άλλες σοβαρές καταστάσεις.
Ο κύκλος που συντηρείται
Κατά τους ερευνητές, η σχέση ανάμεσα στα δύο είναι αμφίδρομη:
- Η υπερβολική ενασχόληση με τα social media ενδέχεται να επιτείνει τη μοναξιά.
- Από την άλλη, η μοναξιά μπορεί να ωθήσει ορισμένους νέους να χρησιμοποιούν ακόμη περισσότερο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πολλοί φοιτητές, επιπλέον, φαίνεται να υπολογίζουν λιγότερο από τον πραγματικό τον χρόνο που βρίσκονται online. Αυτό καθιστά δυσκολότερο να προσδιοριστεί με ακρίβεια πότε η χρήση αρχίζει να έχει επιβαρυντικές συνέπειες.
Πώς τα social media μπορεί να ενισχύουν τη μοναξιά
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν οδηγούν απαραίτητα σε βαθύτερους δεσμούς· αντίθετα, μπορούν να κάνουν εντονότερη τη μοναξιά με διάφορους τρόπους:
- Επιβεβαίωση χωρίς βάθος: Τα «likes» και τα σχόλια μπορεί να ενισχύουν πρόσκαιρα την αυτοεκτίμηση, χωρίς συνήθως να δημιουργούν ουσιαστική αίσθηση ότι κάποιος σε κατανοεί ή σε εκτιμά.
- Συνεχής σύγκριση: Η διαρκής παρακολούθηση της ζωής άλλων ανθρώπων μπορεί να καλλιεργήσει ζήλια και αισθήματα ανεπάρκειας, αλλά και να οδηγήσει σε αποξένωση.
- Πολλές επαφές, όχι απαραίτητα ουσιαστικές: Εκατοντάδες διαδικτυακές γνωριμίες δεν σημαίνουν ότι υπάρχουν έστω λίγοι άνθρωποι στους οποίους μπορεί κάποιος να βασιστεί όταν δυσκολεύεται.
Η μοναξιά στους νεαρούς ενήλικες
Έκθεση της American Psychological Association για το 2025 αναφέρει ότι πάνω από τους μισούς Αμερικανούς λένε πως νιώθουν μοναξιά. Στις ομάδες με υψηλό κίνδυνο περιλαμβάνονται και οι ενήλικες κάτω των 30 ετών.
Παράλληλα, όταν αισθάνονται απομονωμένοι, οι νεότεροι ενήλικες είναι πιθανότερο να καταφύγουν στο αλκοόλ ή σε ουσίες.
Τα βασικά σημεία της έρευνας για τα social media
- Μελέτη σε 65.000 φοιτητές συνδέει την υπερβολική χρήση των social media με υψηλότερο κίνδυνο μοναξιάς και ψυχολογικής επιβάρυνσης.
- Όσοι φοιτητές περνούν πάνω από 16 ώρες την εβδομάδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι πιθανότερο να αναφέρουν μοναξιά. Για χρήση άνω των 30 ωρών, ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 38%.
- Η μοναξιά έχει συνδεθεί με σοβαρές ασθένειες και μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, επηρεάζοντας την ψυχική και σωματική υγεία.
- Η σχέση ανάμεσα στη μοναξιά και την υπερβολική χρήση των social media κινείται και προς τις δύο κατευθύνσεις, καθώς η μοναξιά μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη περισσότερη χρήση.
- Οι επιφανειακές διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις μπορεί να εντείνουν τη σύγκριση και την απομόνωση, αντί να ενισχύουν ουσιαστικά τις ανθρώπινες σχέσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/social-media-2-ores-arkoyn-gia-na-peseis-se-aytin-tin-pagida/20884
