Στοιχεία πρόσφατης έρευνας του National Sleep Foundation δείχνουν ότι περίπου το 55% του πληθυσμού έχει τον χρονότυπο της «αρκούδας», που είναι ο συχνότερος. Οι «αρκούδες» ευθυγραμμίζονται με τον φυσικό κύκλο της ημέρας και αποδίδουν περισσότερο το πρωί και το απόγευμα. Χρειάζονται περίπου οκτώ ώρες ύπνου και η κατάλληλη ώρα να κοιμηθούν είναι γύρω στις 11 μ.μ.
Οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής, ωστόσο, είναι δυνατόν να διαταράξουν τον ύπνο τους και να προκαλέσουν «χρέος ύπνου», με επιπτώσεις στη διάθεση και τη συγκέντρωση. Η έρευνα αναφέρει επίσης άλλους χρονοτύπους, τα «λιοντάρια», τους «λύκους» και τα «δελφίνια», καθένας με διαφορετικά γνωρίσματα και ανάγκες ύπνου.
Αν έχετε προσπαθήσει να εντοπίσετε τον τύπο σας με βάση τις ανάγκες ύπνου, αλλά δεν έχετε καταλήξει σε σαφή απάντηση, υπάρχει μια σχεδόν «ανατρεπτική» διαπίστωση: η κατηγορία στην οποία κατατάσσεται η πλειονότητα είναι η λιγότερο γνωστή «αρκούδα».
Στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το National Sleep Foundation στις ΗΠΑ, διαπιστώθηκε ότι πάνω από τους μισούς ανθρώπους ανήκουν στον χρονότυπο της «αρκούδας».
Χρονότυπος: τι είναι και ποια είναι η σημασία του;
Το εσωτερικό βιολογικό μας ρολόι ονομάζεται χρονότυπος. Μας δείχνει πότε έχουμε περισσότερη ενέργεια και καλύτερη απόδοση, αλλά και πότε το σώμα είναι έτοιμο για ύπνο και αποκατάσταση. Επιστημονικές μελέτες αναφέρουν ότι οι χρονοτύποι καθορίζονται γενετικά και ότι η κατανόησή τους μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη γνώση της προσωπικότητας και των αναγκών ύπνου κάθε ανθρώπου.
Για πολλά χρόνια, η συζήτηση επικεντρωνόταν σε δύο αντίθετους τύπους:
- τα «νυχτοπούλια», που αποδίδουν καλύτερα αργά το βράδυ, και
- τους «πρωινούς τύπους», οι οποίοι σηκώνονται νωρίς με πολλή ενέργεια.
Τα αποτελέσματα της έρευνας, πάντως, δείχνουν ότι ο χρονότυπος της «αρκούδας» είναι πιθανότατα ο πιο διαδεδομένος, καθώς σε αυτόν ανήκει περίπου το 55% των ανθρώπων.
Ο χρονότυπος της «αρκούδας»
Όσοι ανήκουν σε αυτόν τον χρονότυπο συγχρονίζονται με τον φυσικό κύκλο του ήλιου και έχουν καλύτερη απόδοση στη διάρκεια της ημέρας.
- Συνήθως ξυπνούν χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία περίπου στις 7:00 π.μ.
- Η ενέργειά τους είναι αυξημένη από αργά το πρωί μέχρι τις πρώτες απογευματινές ώρες.
- Το βράδυ αρχίζουν να αισθάνονται κόπωση.
- Γύρω στις 11:00 μ.μ. είναι η ιδανική ώρα για να κοιμηθούν.
Για τους περισσότερους ανθρώπους αυτού του χρονότυπου, η καλύτερη απόδοση σημειώνεται από τις 10:00 π.μ. έως τις 2:00 μ.μ. Το UCLA Health προσδιορίζει ένα μεγαλύτερο παραγωγικό διάστημα, από τις 11 π.μ. μέχρι τις 6 μ.μ. Έτσι, οι «αρκούδες» είναι “κυνηγοί” σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, αλλά έχουν αυξημένη ανάγκη για ύπνο και συνήθως κοιμούνται βαθιά.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι:
- Οι απαιτητικές εργασίες είναι προτιμότερο να προγραμματίζονται νωρίς μέσα στην ημέρα.
- Το απόγευμα ενδείκνυται περισσότερο για δραστηριότητες χαμηλότερης έντασης.
- Αργά το βράδυ χρειάζεται χαλάρωση του σώματος και όχι έντονη δραστηριότητα.
Πώς οι σύγχρονες συνήθειες διαταράσσουν συχνά τον χρονότυπο
Οι «αρκούδες», ωστόσο, συχνά δεν διατηρούν σταθερές συνήθειες ύπνου. Εξαιτίας αυξημένων επαγγελματικών απαιτήσεων μπορεί να κοιμούνται λιγότερο τις καθημερινές και να επιχειρούν, εύλογα, να καλύψουν το χαμένο ύπνο το Σαββατοκύριακο. Αυτή η αναπλήρωση, όμως, δεν αρκεί για να καλύψει πλήρως την ξεκούραση που έχει ανάγκη το σώμα τους.
Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως «χρέος ύπνου», έχει επίδραση σε:
- τη δυνατότητα συγκέντρωσης,
- τη διάθεση,
- τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος,
- τα επίπεδα άγχους,
- και το βιολογικό ρολόι, το οποίο απορρυθμίζεται.
Τρεις ακόμη λιγότερο γνωστοί χρονοτύποι
Οι επιστήμονες διακρίνουν επίσης τρεις επιπλέον χρονοτύπους, που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστοί.
Λιοντάρια: Ξυπνούν νωρίς και παρουσιάζουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα στη διάρκεια της ημέρας, κυρίως το πρωί και το απόγευμα. Έχουν μέτριες ανάγκες ύπνου και τηρούν αυστηρό πρόγραμμα ξεκούρασης, ενώ είναι λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν ψυχικές ή σωματικές διαταραχές. Τα λιοντάρια αποτελούν περίπου το 15-20% του γενικού πληθυσμού.
Λύκοι: Είναι πιο δραστήριοι τη νύχτα και δυσκολεύονται με το πρωινό ξύπνημα. Συχνά χαρακτηρίζονται από δημιουργικότητα, αλλά μπορεί να μην προσαρμόζονται εύκολα στα κοινωνικά ωράρια. Όταν δεν κοιμούνται αρκετά, επηρεάζεται η ψυχική και η σωματική τους υγεία. Περίπου το 15-20% του πληθυσμού ανήκει σε αυτόν τον τύπο.
Δελφίνια: Ο ύπνος τους είναι ανήσυχος και συχνά διακόπτεται από αφυπνίσεις μέσα στη νύχτα, ενώ οι ανάγκες τους για ύπνο είναι μειωμένες. Η εγκεφαλική δραστηριότητα παραμένει έντονη τις νυχτερινές ώρες και οι πολλές σκέψεις, γεμάτες άγχος, τείνουν να συνδέονται με αϋπνία. Τα δελφίνια αντιστοιχούν περίπου στο 10% του πληθυσμού.
Συνοπτικά
- Ο χρονοτύπος της «αρκούδας» αφορά περίπου το 55% του πληθυσμού. Τα άτομα αυτά συγχρονίζονται με τον φυσικό κύκλο του ήλιου και αποδίδουν καλύτερα τις πρωινές και απογευματινές ώρες.
- Για τις «αρκούδες», ο ύπνος διαρκεί συνήθως περίπου 8 ώρες, ενώ ως κατάλληλη ώρα για να κοιμηθούν αναφέρονται οι 11 μ.μ. Η υψηλότερη παραγωγικότητά τους καταγράφεται από τις 10:00 π.μ. έως τις 2:00 μ.μ.
- Οι σύγχρονοι τρόποι ζωής ενδέχεται να διαταράξουν την ξεκούρασή τους και να δημιουργήσουν «χρέος ύπνου», με επιπτώσεις στη συγκέντρωση και τη διάθεση.
- Άλλοι τύποι είναι τα «λιοντάρια», που αποτελούν το 15-20% του πληθυσμού και ξυπνούν νωρίς, οι «λύκοι» (15-20%), οι οποίοι είναι δραστήριοι τη νύχτα, καθώς και τα «δελφίνια» (10%), που έχουν ανήσυχο ύπνο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/an-den-eiste-oyte-nychtopoyli-oyte-proinos-typos-mipos-eiste-arkoyda/20973
