Τα δεδομένα από το σώμα μπορεί να βοηθήσουν στην πρόβλεψη μέτριων έως σοβαρών πονοκεφάλων και κόπωσης σε άτομα με επίμονα συμπτώματα μετά από διάσειση, έως και 24 ώρες πριν αυτά εμφανιστούν. Αυτό δείχνει μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Head Trauma Rehabilitation.
Έγκαιρη προειδοποίηση για την επόμενη ημέρα
«Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα συμπτώματα που εμφανίζονται την επόμενη ημέρα δεν προκύπτουν τυχαία σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν επίμονα προβλήματα μετά από διάσειση», λέει ο Antonios Danelakis, ερευνητής στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του NTNU και στο Νορβηγικό Κέντρο Έρευνας για την Κεφαλαλγία (NorHead).
«Τα συμπτώματα μπορεί να ακολουθούν συγκεκριμένα μοτίβα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μάθει αυτά τα μοτίβα, εκπαιδευόμενη με φυσιολογικά δεδομένα που συλλέγονται σε βάθος χρόνου».
Ορισμένοι άνθρωποι συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα, ιδιαίτερα πονοκεφάλους και κόπωση, πολύ μετά την αρχική διάσειση. Στόχος της μελέτης των ερευνητών του NorHead ήταν να προβλέψουν τα συμπτώματα σε αυτή την ομάδα. Μια ειδοποίηση μέσω έξυπνου ρολογιού ή εφαρμογής, που θα προειδοποιεί ότι επίκεινται συμπτώματα, θα μπορούσε να βοηθήσει τους ασθενείς να προετοιμαστούν και να προγραμματίσουν καλύτερα την επόμενη ημέρα τους.
Τέτοια εργαλεία θα μπορούσαν επίσης να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες στους επαγγελματίες υγείας που φροντίζουν αυτούς τους ασθενείς.
Δεδομένα από τον καρδιακό ρυθμό, το δέρμα και τους μυς
Οι ερευνητές συνδύασαν εφαρμογές υγείας και φυσιολογικά δεδομένα με τα λεγόμενα «μοντέλα βάσης» (foundation models) της μηχανικής μάθησης. Πρόκειται για ευέλικτα, μεγάλης κλίμακας μοντέλα που εκπαιδεύονται σε τεράστια σύνολα δεδομένων και μπορούν να προσαρμοστούν σε εξειδικευμένες εργασίες σε διαφορετικά πεδία. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως τα Claude και ChatGPT, βασίζονται σε μοντέλα βάσης.
Στη μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Κλινική Αποκατάστασης (Rehabiliteringsklinikken) του Νοσοκομείου St. Olavs, συμμετείχαν συνολικά 20 άτομα με επίμονα συμπτώματα μετά από διάσειση.
Οι συμμετέχοντες κατέγραφαν καθημερινά τα συμπτώματά τους για 28 ημέρες. Παράλληλα, κάθε ημέρα μετρούσαν τον καρδιακό ρυθμό, τη θερμοκρασία του δέρματος και την τάση στον τραπεζοειδή μυ, ο οποίος συνδέει την ωμοπλάτη, το πίσω μέρος του κεφαλιού και τη σπονδυλική στήλη.
Μέτρια έως αρκετά υψηλή ακρίβεια
Με βάση τα δεδομένα, οι ερευνητές δοκίμασαν ένα μοντέλο βάσης και ένα πιο συμβατικό μοντέλο μηχανικής μάθησης, για να αξιολογήσουν πόσο καλά μπορούσαν να προβλέψουν την εμφάνιση μέτριου έως σοβαρού πονοκεφάλου μέσα στις επόμενες 24 ώρες. Το μοντέλο βάσης είχε τα καλύτερα αποτελέσματα. Στη συνέχεια, οι ερευνητές το χρησιμοποίησαν για να εξετάσουν κατά πόσο είναι εφικτή και η πρόβλεψη ημερών με κόπωση.
Τα συμπτώματα εξελίσσονται με μοτίβα που γίνονται ορατά όταν καταγράφονται σε βάθος χρόνου. Αυτό σημαίνει ότι, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν εργαλεία που προειδοποιούν για επικείμενη κόπωση ή πονοκέφαλο.
Επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή
Δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα ποιο ποσοστό των ανθρώπων που παθαίνουν διάσειση αντιμετωπίζει μακροχρόνιες επιπλοκές. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι περισσότεροι από ένας στους πέντε εξακολουθούν να έχουν συμπτώματα για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών μετά τον τραυματισμό. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή τους ευεξία και τη δυνατότητά τους να συμμετέχουν σε δραστηριότητες, να εργάζονται ή να φοιτούν στο σχολείο.
«Τα δεδομένα μας δείχνουν ότι περισσότεροι από 17.000 άνθρωποι στη Νορβηγία απευθύνονται κάθε χρόνο σε εφημερεύουσα κλινική ή στα επείγοντα νοσοκομείου λόγω ελαφρών τραυματισμών στο κεφάλι. Ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανότατα τουλάχιστον διπλάσιος, αν συνυπολογιστούν οι επισκέψεις σε γενικούς γιατρούς και όσοι δεν αναζητούν άμεσα ιατρική φροντίδα», λέει ο Danelakis.
Χρειάζονται περαιτέρω δοκιμές
Θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να διατεθούν λύσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα μετά από διάσειση. Ο Danelakis σημειώνει ότι πρόκειται για πεδίο που δεν έχει μελετηθεί επαρκώς. Η μελέτη αποτελεί «απόδειξη της μεθοδολογικής σκοπιμότητας» και βασίζεται σε ερευνητικά δεδομένα: εξετάζει μόνο αν η ιδέα μπορεί να εφαρμοστεί.
Στα επόμενα σημαντικά βήματα περιλαμβάνονται εκτενέστερες δοκιμές και νέες μελέτες, στις οποίες οι ασθενείς θα παρακολουθούνται σε βάθος χρόνου. Η τεχνολογία αποστολής ειδοποιήσεων θα πρέπει να ενσωματωθεί σε ψηφιακά εργαλεία, σε συνεργασία με τους χρήστες, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα τη θεωρούν αποτελεσματική. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι νομικοί κανόνες, η ιδιωτικότητα και η ασφάλεια των δεδομένων.
Νέα εφαρμογή και νέα μελέτη
«Όλα αυτά τα επόμενα βήματα θα απαιτήσουν διεπιστημονική συνεργασία. Η δουλειά μας είναι ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση», λέει ο Danelakis.
Οι ερευνητές του NorHead έχουν πλέον αναβαθμίσει την εφαρμογή που χρησιμοποίησαν στη μελέτη. Σχεδιάζουν να ξεκινήσουν νέα μελέτη την άνοιξη του 2027, χρησιμοποιώντας την αναβαθμισμένη έκδοση της εφαρμογής, και σύντομα θα αρχίσουν να αναζητούν συμμετέχοντες. Στόχος είναι να συλλέξουν δεδομένα από τουλάχιστον 200 ασθενείς με επίμονα συμπτώματα μετά από διάσειση.
Antonios Danelakis και συν., «Πρόβλεψη ημερών με πονοκέφαλο σε άτομα με επίμονα συμπτώματα μετά από διάσειση με τη χρήση μοντέλου βάσης», Journal of Head Trauma Rehabilitation (2026). DOI: 10.1097/htr.0000000000001206.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ponokefaloi-meta-apo-diaseisi-ta-dedomena-toy-somatos-mporei-na-proeidopoioyn-24-ores-noritera/24229
