Άλογα στη θεραπεία παιδιών με αυτισμό: Μελέτη δείχνει μικρότερη σωματική αντίδραση στο στρες

Η εργοθεραπεία με τη συμμετοχή αλόγων συνδέεται με μεγαλύτερη μείωση της σωματικής αντίδρασης στο στρες σε παιδιά με αυτισμό, σε σύγκριση με τη θεραπεία σε παραδοσιακό κλινικό περιβάλλον, σύμφωνα με νέα μελέτη του Colorado State University.

«Η δύναμη της αλληλεπίδρασης ανθρώπου και αλόγου για τα παιδιά με αυτισμό έχει συχνά χαρακτηριστεί “μαγική”, όμως αυτή η μελέτη παρέχει εμπειρικά δεδομένα που στηρίζουν και εξηγούν πώς η επαφή με τα άλογα επηρεάζει τη φυσιολογία των παιδιών με αυτισμό», δήλωσε η Caiti Peters, επίκουρη καθηγήτρια στα τμήματα Εργοθεραπείας και Επιστημών Ζώων του πανεπιστημίου. Η Peters διευθύνει ερευνητικές εργασίες στο Temple Grandin Equine Center, στο Ντένβερ και στο Fort Collins, και είναι συν-συγγραφέας της μελέτης.

Προηγούμενες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η θεραπεία με άλογα έχει ευεργετικές επιδράσεις στις συμπεριφορικές δεξιότητες και την κοινωνική επικοινωνία ατόμων με διαταραχή αυτιστικού φάσματος.

Η νέα μελέτη του Colorado State University επεκτείνει αυτά τα ευρήματα, καταγράφοντας τη φυσιολογική αντίδραση των παιδιών στην εργασία με ζώα. Δείχνει, επίσης, ότι η επίδραση είναι μεγαλύτερη όταν συμμετέχουν άλογα, σε σύγκριση με τη θεραπεία σε ένα παραδοσιακό κλινικό περιβάλλον.

Πώς μετρήθηκε η αντίδραση στο στρες κατά τη θεραπεία

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Journal of Autism and Developmental Disorders και εξέτασε τις σωματικές αντιδράσεις παιδιών σε 10 εβδομάδες εργοθεραπείας με άλογα. Τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με εκείνα παιδιών που έλαβαν θεραπεία σε συμβατικό κλινικό περιβάλλον.

Ερευνητές του Temple Grandin Equine Center, στην πανεπιστημιούπολη CSU Spur στο Ντένβερ, συμπεριέλαβαν 72 παιδιά ηλικίας 6 έως 11 ετών. Μέτρησαν στο σάλιο τους δύο βιολογικούς δείκτες: την κορτιζόλη, ορμόνη που συμμετέχει στην αντίδραση του οργανισμού στο στρες, και την άλφα-αμυλάση, ένζυμο που συνδέεται με τη δραστηριότητα του νευρικού συστήματος.

Τα επίπεδα κορτιζόλης μειώθηκαν κατά τη διάρκεια των συνεδριών και στις δύο ομάδες. Η μείωση, ωστόσο, ήταν μεγαλύτερη στα παιδιά που έκαναν θεραπεία με άλογα, εύρημα που, σύμφωνα με τους ερευνητές, δείχνει ότι ένιωθαν πιο ήρεμα και άνετα.

Κορτιζόλη και άλφα-αμυλάση στις συνεδρίες με άλογα

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα επίπεδα άλφα-αμυλάσης αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια των συνεδριών και στις δύο ομάδες και στη συνέχεια πλησίασαν τα αρχικά επίπεδα μέσα σε 20 λεπτά. Το μοτίβο αυτό υποδηλώνει ότι ο οργανισμός των παιδιών ενεργοποιήθηκε περισσότερο κατά τη θεραπεία και κατόπιν επανήλθε. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι αυτή η αντίδραση, σε συνδυασμό με τη μείωση της κορτιζόλης, μπορεί να αντανακλά ενθουσιασμό και θετική συμμετοχή.

«Τα παιδιά με αυτισμό συχνά παρουσιάζουν αυξημένη φυσιολογική διέγερση όταν φτάνουν στο κέντρο θεραπείας. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως ευερεθιστότητα ή υπερκινητικότητα, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητά τους να συμμετέχουν. Όμως, πολλές φορές, καθώς ένα παιδί με αυτισμό ιππεύει ένα άλογο, μπορείς να το δεις να ηρεμεί, σχεδόν σαν να αναστενάζει με ανακούφιση, κάτι που στη συνέχεια του επιτρέπει να συμμετέχει καλύτερα στην κοινωνική αλληλεπίδραση», είπε η Peters.

Τα ευρήματα έχουν σημασία καθώς αυξάνεται παγκοσμίως η συμμετοχή σε θεραπευτικά προγράμματα με άλογα από ανθρώπους με διαφορετικές σωματικές, γνωστικές και συναισθηματικές προκλήσεις, μεταξύ των οποίων και άτομα με διαταραχή αυτιστικού φάσματος.

Η Temple Grandin, διακεκριμένη καθηγήτρια του πανεπιστημίου, αυτιστική γυναίκα και το πρόσωπο από το οποίο πήρε το όνομά του το κέντρο όπου πραγματοποιήθηκε η έρευνα, είναι γνωστή για τη συμβολή της στη βελτίωση της ευζωίας των βοοειδών που εκτρέφονται για κρέας και για την υποστήριξή της προς τα άτομα με αυτισμό και τις οικογένειές τους. Συχνά λέει ότι τα άλογα τη βοήθησαν σε μια δύσκολη περίοδο της εφηβείας της, όταν άρχισε να ιππεύει και να εργάζεται στον στάβλο του οικοτροφείου της. Η επαφή αυτή με τα άλογα έβαλε την Grandin στον δρόμο για να γίνει επιστήμονας στον τομέα των ζώων.

Προηγούμενες έρευνες για την εργοθεραπεία με άλογα

Πολλοί λένε στην Grandin ότι τα μη λεκτικά παιδιά τους με αυτισμό μίλησαν για πρώτη φορά μετά από θεραπεία με άλογα. Η νέα έρευνα του Colorado State University προσφέρει επιστημονικά δεδομένα που βοηθούν να εξηγηθεί γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό.

Στους υπόλοιπους συγγραφείς της μελέτης περιλαμβάνεται η Ellen M. Rankins, η οποία ήταν μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Temple Grandin Equine Center του Colorado State University κατά τη διεξαγωγή της έρευνας.

Σε μελέτη του 2021 με επικεφαλής την Peters, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι παιδιά με αυτισμό ηλικίας 6 έως 13 ετών, τα οποία συμμετείχαν σε εργοθεραπεία με άλογα, σημείωσαν πρόοδο ως προς τους προσωπικούς τους στόχους, παρουσίασαν αυξημένο κοινωνικό κίνητρο και μειωμένη ευερεθιστότητα.

Η νέα έρευνα επεκτείνει εκείνη την εργασία, εξετάζοντας τις φυσιολογικές αντιδράσεις των παιδιών κατά τη διάρκεια της θεραπείας και προσφέροντας ενδείξεις για το πώς το θεραπευτικό περιβάλλον μπορεί να επηρεάζει την εμπειρία τους.

Σύγκριση δύο θεραπευτικών περιβαλλόντων

Στη νέα μελέτη, τα παιδιά χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: η μία έκανε εργοθεραπεία με άλογα και η άλλη θεραπεία σε ένα πιο παραδοσιακό κλινικό περιβάλλον.

Τα παιδιά συμμετείχαν σε μία ώρα θεραπείας την εβδομάδα, για 10 εβδομάδες. Σε κάθε συνεδρία, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα σάλιου σε τέσσερα χρονικά σημεία: πριν από την έναρξη, κατά τη διάρκεια, αμέσως μετά και 20 λεπτά μετά το τέλος της θεραπείας, όταν τα παιδιά είχαν χρόνο να χαλαρώσουν και να παίξουν ήσυχα με παιχνίδια.

Τα δείγματα στάλθηκαν σε εργαστήριο στην Καλιφόρνια για την ανάλυση των επιπέδων των δύο βιοδεικτών.

«Η συμμετοχή στη θεραπεία αποτελεί ισχυρό προγνωστικό παράγοντα των θεραπευτικών αποτελεσμάτων», δήλωσε η Peters. «Πιστεύουμε ότι η ενσωμάτωση αλόγων στη θεραπεία μπορεί να είναι ταυτόχρονα ηρεμιστική και κινητοποιητική για πολλά παιδιά με αυτισμό, ενισχύοντας τη συμμετοχή τους και, επομένως, βελτιώνοντας τα θεραπευτικά αποτελέσματα».

Πρόσθεσε: «Η μελέτη δείχνει ότι η ενσωμάτωση αλόγων στην εργοθεραπεία διευκολύνει αυτή την ήρεμη αλλά ενεργή φυσιολογική κατάσταση, σε σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι η ίδια θεραπεία σε μια παραδοσιακή κλινική».

Η νεότερη μελέτη πραγματοποιήθηκε παράλληλα με έρευνα της Rankins για την αντίδραση των αλόγων στα συγκεκριμένα θεραπευτικά περιβάλλοντα. Στο πλαίσιο αυτής της έρευνας, η Rankins παρακολούθησε τη σωματική αντίδραση των ζώων, καθώς και τους καρδιακούς παλμούς και τα επίπεδα κορτιζόλης τους.

Ellen M. Rankins et al., «Effects of Incorporating Horses into Occupational Therapy on Adrenocortical and Sympathetic Nervous System Reactivity and Regulation in Autistic Children: A Randomized Controlled Trial», Journal of Autism and Developmental Disorders (2026). DOI: 10.1007/s10803-026-07540-9.