Πράσινο κοντά στο σπίτι συνδέεται με 20% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας

Οι κάτοικοι πόλεων που έχουν περισσότερη βλάστηση σε απόσταση έως 100 μέτρων από το σπίτι τους εμφανίζουν 20% χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του Ινστιτούτου Καρολίνσκα. Οι ερευνητές παρακολούθησαν σχεδόν 3.000 ηλικιωμένους επί 16 χρόνια. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Alzheimer’s & Dementia, αναδεικνύει τη σημασία του πράσινου χώρου κοντά στο σπίτι για τον βιώσιμο πολεοδομικό σχεδιασμό και την υποστήριξη της υγείας του εγκεφάλου.

«Πρόκειται για τη φύση που αποτελεί μέρος του καθημερινού περιβάλλοντος του σπιτιού. Τέτοια περιβάλλοντα μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικά όταν περνάμε περισσότερο χρόνο στο σπίτι», ανέφεραν οι συγγραφείς.

Οι ερευνητές χαρτογράφησαν την έκταση της βλάστησης γύρω από τα σπίτια των συμμετεχόντων και παρακολούθησαν την γνωστική τους υγεία και την εμφάνιση άνοιας με επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις. Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη για τη βλάστηση στην περιοχή που βρίσκεται πιο κοντά στο σπίτι, σε απόσταση έως 100 μέτρων, και ασθενέστερη για εκείνη που βρισκόταν πιο μακριά. Η σύνδεση ανάμεσα στην περισσότερη βλάστηση και τον χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας ήταν επίσης εντονότερη στις γυναίκες.

«Αυτό αναδεικνύει το άμεσο περιβάλλον γύρω από το σπίτι ως σημαντικό στοιχείο για τη δημιουργία συνθηκών που υποστηρίζουν την υγεία του εγκεφάλου και την υγιή γήρανση», λέει η Cecilia Stenfors, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ψυχολογίας, επικεφαλής της έρευνας στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και πρώτη συγγραφέας της μελέτης.

Η σημασία των χώρων πρασίνου στον πολεοδομικό σχεδιασμό

Η μελέτη ενισχύει τα στοιχεία υπέρ της διατήρησης και της επέκτασης των χώρων πρασίνου σε κατοικημένες περιοχές και πόλεις. Δέντρα, πράσινες αυλές πολυκατοικιών, κήποι, πάρκα και βλάστηση κατά μήκος δρόμων και διαδρομών πεζοπορίας προσφέρουν πολλά οφέλη, ακόμη και όταν η πρόσβαση σε μεγαλύτερες φυσικές περιοχές είναι περιορισμένη.

Προηγούμενες και συνεχιζόμενες έρευνες υποδεικνύουν διάφορους τρόπους με τους οποίους το φυσικό περιβάλλον και η βλάστηση μπορούν να στηρίξουν πτυχές της υγείας που συμβάλλουν στην υγεία του εγκεφάλου σε όλη τη ζωή και στην τρίτη ηλικία.

«Το φυσικό περιβάλλον και οι χώροι πρασίνου μπορούν να συμβάλουν στην ψυχολογική αποκατάσταση, να μειώσουν το στρες και να ενισχύσουν το αίσθημα ευεξίας. Οι μελέτες μας έχουν επίσης δείξει ότι η περισσότερη βλάστηση στο άμεσο οικιστικό περιβάλλον συνδέεται με καλύτερο ύπνο και ψυχική υγεία, μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή και λιγότερη χρήση συνταγογραφούμενων αντικαταθλιπτικών».

Τα πράσινα περιβάλλοντα μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη συμπεριφορά μας και να ενθαρρύνουν τον χρόνο που περνάμε σε εξωτερικούς χώρους, τη σωματική δραστηριότητα —όπως τις μετακινήσεις με ενεργούς τρόπους— και την κοινωνική επαφή και σύνδεση. Παράλληλα, οι διαφορετικοί τύποι χώρων πρασίνου προσφέρουν πολλές ακόμη οικοσυστημικές υπηρεσίες, όπως τον περιορισμό περιβαλλοντικών κινδύνων στις πόλεις, μεταξύ άλλων του θορύβου από την κυκλοφορία, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της ζέστης, καθώς και τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την υποστήριξη της βιοποικιλότητας.

«Η υγεία του εγκεφάλου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν σχεδιάζουμε και αναπτύσσουμε τις πόλεις και τις κατοικημένες περιοχές μας. Το πράσινο γύρω από τα σπίτια μας μπορεί να αποτελέσει κοινό πόρο για τη δημόσια υγεία, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη βιοποικιλότητα», λέει η Stenfors. «Αυτό σημαίνει τόσο προστασία της υπάρχουσας βλάστησης όσο και δημιουργία πράσινων περιβαλλόντων που είναι προσβάσιμα και αξιοποιήσιμα από ανθρώπους με διαφορετικές ανάγκες και ικανότητες».

Σχετικά με τη μελέτη

Στη μελέτη συμμετείχαν 2.993 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, από την πληθυσμιακή μελέτη SNAC-K στη Στοκχόλμη. Κατά τη διάρκεια 16 ετών παρακολούθησης, 477 συμμετέχοντες εμφάνισαν άνοια.

Η έκταση της βλάστησης σε ακτίνα 100, 250 και 500 μέτρων από τα σπίτια των συμμετεχόντων μετρήθηκε κάθε χρόνο με τη χρήση δορυφορικών εικόνων και γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, η εκπαίδευση, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, ο τρόπος ζωής, η ατμοσφαιρική ρύπανση, ο θόρυβος από την κυκλοφορία και η εγγύτητα σε υδάτινες περιοχές.

Cecilia U. D. Stenfors κ.ά., «Ακριβής μέτρηση του πράσινου στον οικιστικό χώρο, αστικές περιβαλλοντικές εκθέσεις και εμφάνιση άνοιας σε ηλικιωμένους στη Σουηδία: μελέτη κοόρτης 16 ετών», Alzheimer’s & Dementia (2026). DOI: 10.1002/alz.71835.