Ψυχική υγεία: Πώς ένας περίπατος στο δάσος μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση

Ένας περίπατος στο δάσος μπορεί να ενισχύσει τη διάθεση χάρη στους ήχους της φύσης, στην αντίληψη των επισκεπτών για τη βιοποικιλότητα και στις ενημερωτικές πινακίδες που παρουσιάζουν τα ζώα, τα πουλιά και τα δέντρα της περιοχής, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Νιου Χάμσαϊρ.

«Οι προηγούμενες έρευνες για τη σχέση φύσης και υγείας είχαν έναν σημαντικό περιορισμό: μπορούσαν να δείξουν ότι η βιοποικιλότητα είναι καλή για την ψυχική υγεία, αλλά δεν μπορούσαν να πουν στους διαχειριστές γης, στους σχεδιαστές πάρκων ή στους επαγγελματίες υγείας τι να κάνουν στην πράξη με αυτή την πληροφορία», δήλωσε η Lauren Ferguson, επίκουρη καθηγήτρια διαχείρισης αναψυχής και πολιτικής. «Η έρευνα δεν προσδιόριζε ποια στοιχεία της βιοποικιλότητας έχουν τη μεγαλύτερη σημασία και πώς μπορούν να ενισχυθούν τα οφέλη των επισκέψεων στη φύση για την ψυχική υγεία».

Τι εξέτασε η έρευνα για τη βιοποικιλότητα και την ευεξία

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό Landscape and Urban Planning, βασίστηκε σε ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν επισκέπτες του College Woods, μιας φυσικής έκτασης 230 στρεμμάτων (93 εκταρίων) δίπλα στην πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου του Νιου Χάμσαϊρ στο Ντάραμ. Οι επισκέπτες συμμετείχαν στην έρευνα πριν και μετά την επίσκεψή τους, από τον Ιούνιο του 2023 έως τον Μάιο του 2024. Οι ερευνητές μέτρησαν επίσης τη βιοποικιλότητα με κάμερες παρακολούθησης της άγριας ζωής, καταγραφές πουλιών και αρχεία βλάστησης.

Συνολικά, μετά την παραμονή τους στο δάσος, οι επισκέπτες ανέφεραν περισσότερα θετικά συναισθήματα, λιγότερα αρνητικά και εντονότερη αίσθηση αναζωογόνησης, όπως χαλάρωση και ανάκαμψη από την πνευματική κόπωση. Κατά μέσο όρο, οι βαθμολογίες αναζωογόνησης που έδωσαν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες αυξήθηκαν σχεδόν κατά 30% μετά την επίσκεψή τους.

Οι συνολικές αντιλήψεις των επισκεπτών για τη βιοποικιλότητα προέβλεπαν την ψυχική ευεξία καλύτερα από τον πραγματικό αριθμό ειδών πουλιών και θηλαστικών τον οποίο κατέγραψαν οι ερευνητές. Ισχυρός προγνωστικός παράγοντας ήταν επίσης το πόσο ευχάριστους έβρισκαν οι επισκέπτες τους ήχους της φύσης, όπως το κελάηδισμα των πουλιών, το θρόισμα των φύλλων και το νερό που κυλά.

Οι ενημερωτικές πινακίδες μπορούν να ενισχύσουν τη θετική διάθεση

Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές τοποθέτησαν ενημερωτικές πινακίδες κοντά στην είσοδο του μονοπατιού για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα και τις αφαίρεσαν σε άλλες περιόδους. Στόχος ήταν να εξετάσουν αν η βοήθεια προς τους επισκέπτες να αναγνωρίσουν τη βιοποικιλότητα επηρεάζει την εμπειρία τους. Η πινακίδα, με τίτλο «Γνωρίστε τους γείτονές σας!», παρουσίαζε την άγρια ζωή του δάσους, μεταξύ άλλων περισσότερα από 20 θηλαστικά, 50 είδη πουλιών και 110 φυτά και δέντρα. Προέτρεπε τους επισκέπτες να παρατηρήσουν και να ακούσουν τα διαφορετικά είδη.

Όσοι είδαν την πινακίδα αντιλήφθηκαν ελαφρώς μεγαλύτερη βιοποικιλότητα σε σύγκριση με όσους δεν την είδαν. Η παρουσία της συνδέθηκε επίσης θετικά με την καλή διάθεση, χωρίς όμως να σχετίζεται ουσιαστικά με τη μείωση των αρνητικών συναισθημάτων ή την ενίσχυση της αίσθησης αναζωογόνησης.

«Πιστεύουμε ότι οι πινακίδες μπορεί να βοηθούν τους ανθρώπους να αποκτούν μεγαλύτερη επίγνωση της βιοποικιλότητας γύρω τους και να παρατηρούν είδη που διαφορετικά ίσως να τους διέφευγαν», είπε η Ferguson. «Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια ισχυρότερη, πιο συνειδητή σύνδεση με τη φύση και να μετατρέψει έναν απλό περίπατο στο δάσος σε μια πιο αναζωογονητική εμπειρία».

Η εποχή του χρόνου επηρέαζε επίσης την εμπειρία των επισκεπτών. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν εντονότερη αίσθηση αναζωογόνησης την άνοιξη και το καλοκαίρι, ενώ η βελτίωση της διάθεσης παρατηρήθηκε ανεξάρτητα από την εποχή.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν στοιχεία που μπορούν να κάνουν την παραμονή στη φύση ωφέλιμη και προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες σε διαχειριστές πάρκων, πολεοδόμους και άλλους αρμόδιους για τη συντήρηση δημόσιων χώρων πρασίνου.

«Η έρευνά μας δείχνει ότι οι ενημερωτικές πινακίδες για τη βιοποικιλότητα συνδέθηκαν με βελτίωση της θετικής διάθεσης κατά τις επισκέψεις στο δάσος», δήλωσε η Ferguson. «Οι πινακίδες ενημέρωσης για τη βιοποικιλότητα είναι ένα απλό και οικονομικό εργαλείο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι διαχειριστές δασών για να ενισχύσουν αυτά τα οφέλη».

Συν-συγγραφείς της μελέτης είναι ο Remington Moll, αναπληρωτής καθηγητής φυσικών πόρων και περιβάλλοντος, η Laura Kloepper, αναπληρώτρια καθηγήτρια βιολογικών επιστημών, η μεταπτυχιακή φοιτήτρια Anna Frisbie και η Karina Sanchez, επίκουρη καθηγήτρια βιολογίας στο California State University, Dominguez Hills.

Lauren A. Ferguson και συνεργάτες, «Η αντιληπτή βιοποικιλότητα έχει σημασία: Συσχετίζοντας τη βιοποικιλότητα και την εκπαίδευση με την ψυχική ευεξία», Landscape and Urban Planning (2027). DOI: 10.1016/j.landurbplan.2026.105800.