Νόσος Crohn: Πώς θα καταλάβετε ότι η θεραπεία δεν αποδίδει πλέον

Οι συχνές υποτροπές των συμπτωμάτων και οι παρενέργειες των φαρμάκων μπορεί να είναι σημάδια ότι το θεραπευτικό πλάνο για τη νόσο Crohn δεν αποδίδει πλέον. Ο γιατρός σας μπορεί να σας βοηθήσει να το προσαρμόσετε.

Η νόσος Crohn είναι μια μορφή φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (IBD) που μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε σημείο του πεπτικού συστήματος.

Το θεραπευτικό πλάνο μπορεί να περιλαμβάνει συνδυασμό φαρμάκων και αλλαγών στον τρόπο ζωής. Στόχος είναι η ανακούφιση από τα συμπτώματα και η διατήρησή τους σε ύφεση, σύμφωνα με το Crohn’s and Colitis Foundation.

Ωστόσο, για διάφορους λόγους μπορεί να χρειαστεί να τροποποιήσετε τη θεραπεία σας. Ακολουθούν τα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι η αγωγή δεν λειτουργεί πλέον και τι μπορείτε να κάνετε.

Φάρμακα και θεραπεία για τη νόσο Crohn

Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει τη νόσο Crohn, όμως το θεραπευτικό πλάνο μπορεί να βοηθήσει να διατηρούνται τα συμπτώματα σε ύφεση.

Στα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπισή της περιλαμβάνονται:

• Αμινοσαλικυλικά (5-ASA): Χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μείωση της ήπιας φλεγμονής.
• Κορτικοστεροειδή: Βοηθούν στην υποχώρηση της φλεγμονής στο πεπτικό σύστημα. Δρουν γρήγορα, αλλά προορίζονται μόνο για βραχυχρόνια χρήση.
• Ανοσοτροποποιητικά: Μειώνουν τη συνολική φλεγμονή στον οργανισμό, αλλά μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή μήνες για να δράσουν.
• Βιολογικοί παράγοντες: Χορηγούνται με έγχυση ή ένεση και στοχεύουν συγκεκριμένες λειτουργίες του ανοσοποιητικού. Συχνά χρησιμοποιούνται όταν άλλες θεραπείες δεν έχουν αποτέλεσμα.

Το θεραπευτικό πλάνο διαφέρει από άτομο σε άτομο. Μπορεί να χρειαστεί δοκιμή διαφορετικών επιλογών, μέχρι να βρεθεί εκείνη που λειτουργεί καλύτερα για εσάς.

Πώς θα καταλάβετε ότι η θεραπεία δεν λειτουργεί πλέον;

Στόχος της θεραπείας είναι να ελέγχεται η φλεγμονή και να διατηρείται η νόσος Crohn σε ύφεση.

Αν τα συμπτώματα επανέρχονται συχνά ή εμφανίζετε παρενέργειες από τα φάρμακα, το θεραπευτικό πλάνο μπορεί να μην είναι αποτελεσματικό. Ενημερώστε τον γιατρό σας. Θα διερευνήσει την αιτία και μπορεί να σας βοηθήσει να διαμορφώσετε ένα νέο πλάνο, κατάλληλο για εσάς.

Τι γίνεται αν τα αντιφλεγμονώδη δεν λειτουργούν;

Τα αμινοσαλικυλικά (5-ASA) χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ήπιας έως μέτριας νόσου Crohn. Σχεδόν 1 στους 2 ανθρώπους με νόσο Crohn στο Ηνωμένο Βασίλειο λαμβάνει 5-ASA σε κάποιο στάδιο της θεραπείας του.

Ωστόσο, έρευνες υποδεικνύουν ότι τα 5-ASA μπορεί να μην είναι τόσο αποτελεσματικά για τη νόσο Crohn όσο θεωρούνταν παλαιότερα. Σε πολλούς ανθρώπους αυτά τα αντιφλεγμονώδη δεν λειτουργούν, οπότε η επόμενη επιλογή μπορεί να είναι τα κορτικοστεροειδή.

Τι γίνεται αν τα κορτικοστεροειδή δεν λειτουργούν;

Τα κορτικοστεροειδή καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Παρότι είναι αποτελεσματικά, μπορεί να έχουν αρκετές παρενέργειες, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση και αύξηση βάρους.

Συνήθως χορηγούνται μόνο για σύντομο διάστημα, ώστε να περιοριστεί γρήγορα η φλεγμονή. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν μαζί με ανοσοτροποποιητικά, τα οποία είναι αποτελεσματικά αλλά χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να δράσουν.

Τα κορτικοστεροειδή δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μακροχρόνια. Για τη μακροχρόνια θεραπεία, ένα ανοσοτροποποιητικό μπορεί να αντικαταστήσει το κορτικοστεροειδές.

Τι γίνεται αν ένα ανοσοτροποποιητικό δεν λειτουργεί;

Οι θειοπουρίνες είναι μια κατηγορία ανοσοτροποποιητικών. Η βασική θειοπουρίνη που χρησιμοποιείται για τη νόσο Crohn είναι η αζαθειοπρίνη (Azasan, Imuran).

Ωστόσο, τα στοιχεία για το αν μπορούν από μόνες τους να οδηγήσουν σε ύφεση είναι αντικρουόμενα, σύμφωνα με ανασκόπηση του 2021. Υπάρχουν επίσης ανησυχίες για τη δυσανεξία και τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις: σύμφωνα με την ίδια ανασκόπηση, έως και το 25% όσων λάμβαναν θειοπουρίνες εμφάνισαν ανεπιθύμητη ενέργεια και χρειάστηκε να διακόψουν τη θεραπεία.

Οι θειοπουρίνες και οι βιολογικοί παράγοντες χρησιμοποιούνται συχνά μαζί για την επίτευξη ύφεσης.

Τι γίνεται αν οι βιολογικοί παράγοντες δεν λειτουργούν;

Οι βιολογικοί παράγοντες είναι ενέσιμα φάρμακα που βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής, στοχεύοντας συγκεκριμένες πρωτεΐνες τις οποίες απελευθερώνει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Μια κατηγορία βιολογικών παραγόντων που χρησιμοποιείται για τη νόσο Crohn είναι τα φάρμακα κατά του παράγοντα νέκρωσης όγκων (anti-TNF). Σε αυτά περιλαμβάνονται η αδαλιμουμάμπη (Humira) και η ινφλιξιμάμπη (Remicade).

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι βιολογικοί παράγοντες anti-TNF δεν λειτουργούν στο 30–40% των ανθρώπων με νόσο Crohn. Επιπλέον, ακόμη και όταν η νόσος ανταποκρίνεται αρχικά στα anti-TNF, το φάρμακο μπορεί να χάσει την αποτελεσματικότητά του ή έως και το 40% των ανθρώπων να μην μπορεί να το ανεχθεί.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να είναι αποτελεσματικός ένας διαφορετικός βιολογικός παράγοντας. Η αλλαγή σε άλλο βιολογικό φάρμακο είναι πιθανότερο να λειτουργήσει όταν η νόσος είχε αρχικά ανταποκριθεί σε ένα anti-TNF που στη συνέχεια έπαψε να έχει αποτέλεσμα.

Αν τα anti-TNF δεν λειτουργούν ή σταματήσουν να λειτουργούν, μπορεί να εξεταστούν η ναταλιζουμάμπη (Tysabri) ή η βεντολιζουμάμπη (Entyvio). Έχει φανεί ότι είναι αποτελεσματικές στη μέτρια έως σοβαρή νόσο Crohn.

Οι συνδυαστικές θεραπείες μπορεί να είναι αποτελεσματικότερες για την επίτευξη ύφεσης. Μελέτη του 2022 διαπίστωσε ότι ο συνδυασμός βεντολιζουμάμπης (Entyvio) με θειοπουρίνη ήταν αποτελεσματικότερος από τη βεντολιζουμάμπη μόνη της.

Ένας άλλος βιολογικός παράγοντας, η ινφλιξιμάμπη (Remicade, καθώς και τα βιοομοειδή Avsola, Inflectra, IXIFI και Renflexis), είναι αποτελεσματικότερη όταν συνδυάζεται με θειοπουρίνη.

Πότε να εξετάσετε την αλλαγή θεραπείας;

Δεν είναι πάντα εύκολο να γνωρίζετε πότε χρειάζεται αλλαγή, ιδίως αν λαμβάνετε τα ίδια φάρμακα εδώ και χρόνια και η νόσος Crohn παραμένει σε ύφεση.

Αν, όμως, οι συχνές εξάρσεις ή οι παρενέργειες της θεραπείας επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σας, μιλήστε με τον γιατρό σας για τις διαθέσιμες επιλογές.

Ορισμένα φάρμακα χρειάζονται χρόνο για να δράσουν πλήρως. Βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε πόσος χρόνος μπορεί να απαιτηθεί μέχρι να αρχίσει να λειτουργεί το φάρμακο. Αν μετά το διάστημα αυτό η θεραπεία εξακολουθεί να μην είναι αποτελεσματική, μπορεί να χρειαστεί αλλαγή.

Τι να συζητήσετε με την ομάδα υγείας σας

Είναι σημαντικό να έχετε καλή επικοινωνία με την ομάδα υγείας σας και να αισθάνεστε ότι λαμβάνονται υπόψη οι ανησυχίες και οι ανάγκες σας. Χρειάζεται επίσης να είστε ενημερωμένοι για κάθε αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή.

Μπορείτε να ρωτήσετε:

• Πώς πρέπει να παίρνω αυτό το φάρμακο;
• Μπορεί να προσαρμοστεί η δόση, αν χρειαστεί;
• Πόσος χρόνος χρειάζεται για να αρχίσει να δρα;
• Ποιες παρενέργειες πρέπει να προσέχω;
• Για πόσο διάστημα θα παίρνω αυτό το φάρμακο;
• Ποιο είναι το πλάνο παρακολούθησης;

Συχνές ερωτήσεις

Τι μπορεί να επιδεινώσει τη νόσο Crohn;

Η ακριβής αιτία της νόσου Crohn είναι άγνωστη. Ορισμένοι παράγοντες μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα, όπως η κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών, το κάπνισμα, το στρες, η λήψη ορισμένων φαρμάκων και κάποια υποκείμενα προβλήματα υγείας.

Ποιο είναι το προσδόκιμο ζωής των ανθρώπων με νόσο Crohn;

Μελέτη του 2020 διαπίστωσε ότι το προσδόκιμο ζωής των γυναικών με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD) είναι μικρότερο έως και κατά 8,1 χρόνια και των ανδρών έως και κατά 6,1 χρόνια. Ωστόσο, η μελέτη διαπίστωσε ότι από το 1996 έως το 2011 το προσδόκιμο ζωής των ανθρώπων με IBD αυξήθηκε από 75,5 σε 78,4 χρόνια για τις γυναίκες και από 72,2 σε 75,5 χρόνια για τους άνδρες.

Πόσο διαρκεί μια έξαρση της νόσου Crohn;

Δεν υπάρχει καθορισμένη διάρκεια για μια έξαρση της νόσου Crohn. Μπορεί να διαρκέσει από μερικές ημέρες έως εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.

Τι να θυμάστε

Η νόσος Crohn είναι χρόνια πάθηση, με περιόδους ύφεσης και εξάρσεων των συμπτωμάτων.

Αν οι εξάρσεις γίνονται συχνότερες ή εμφανίζετε παρενέργειες από τα φάρμακα, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας. Μπορεί να είναι σημάδια ότι το θεραπευτικό πλάνο δεν λειτουργεί πλέον.

Ο γιατρός μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αυξήσει τη δόση του φαρμάκου, να προσθέσει ένα νέο φάρμακο στο υπάρχον πλάνο ή να αντικαταστήσει κάποιο από τα φάρμακα. Καθ’ όλη τη διαδικασία, παραμείνετε σε επαφή με την ομάδα υγείας σας και ζητήστε την υποστήριξη που χρειάζεστε. Οι αποφάσεις για την αγωγή σας πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.