Μυρωδιά του σώματος: Μπορεί να «προδίδει» ασθένεια – Τι ανακάλυψαν επιστήμονες για καρκίνο, Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ

Η μυρωδιά του σώματος, και ειδικότερα οι πτητικές οργανικές ενώσεις που εκλύονται με την αναπνοή, τον ιδρώτα και από το δέρμα, ενδέχεται να περιέχουν ενδείξεις για σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος και η νόσος του Πάρκινσον. Πώς λειτουργούν τα νέα διαγνωστικά τεστ;

Οσμές του σώματος και υγεία: Ποιες ενδείξεις μπορεί να κρύβουν

Σε ογκολογικό τμήμα νοσοκομείου στη Νορβηγία, νοσηλεύτριες είπαν στην κοινωνική ανθρωπολόγο Hanna Marie Ihlebæk πως η όσφρηση τις βοηθούσε σημαντικά στην εργασία τους. «Η οσμή της ουρολοίμωξης είναι πολύ χαρακτηριστική. Μπορώ να την αναγνωρίσω ακόμη και από τον διάδρομο», είπε μία από τις νοσηλεύτριες, σύμφωνα με το Yahoo! News.

Η σύνδεση των ασθενειών με ιδιαίτερες οσμές απασχολούσε ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ. Τότε, ο Ιπποκράτης αναγνώριζε τη διαγνωστική αξία των οσμών του σώματος.

Η σημερινή έρευνα εξετάζει την ανάπτυξη διαγνωστικών εξετάσεων για τη νόσο του Πάρκινσον, τη νόσο Αλτσχάιμερ, διάφορους τύπους καρκίνου και λοιμώξεις, χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων, μηχανική μάθηση.

«Είναι πραγματικά πάρα πολύ συναρπαστικό», λέει ο Αμερικανός χημικός Mark Woollam από το Πανεπιστήμιο της Ινδιανάπολης.

Πρόσφατες έρευνες για τις οσμές του σώματος και τις ασθένειες

Τα ευρήματα της πρόσφατης επιστημονικής βιβλιογραφίας είναι ενθαρρυντικά, ωστόσο παραμένουν σοβαρές δυσκολίες στην τυποποίηση και την αξιοπιστία των διαγνωστικών μεθόδων.

• Η μελέτη του 2026 με τίτλο “Machine learning-enabled diagnosis of viral respiratory infections from exhaled volatile organic compound analysis” αναφέρει ότι μοντέλο μηχανικής μάθησης ξεχώρισε ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού από την ανάλυση της εκπνοής. Δύο αλδεΰδες βοήθησαν να διακριθεί η COVID-19 από τη γρίπη Α.
• Στη μελέτη του 2025 “Analysis of volatile organic compounds in exhaled breath of blood cancer patients identifies products of lipid peroxidation as biomarkers for lymphoma detection”, οι ερευνητές εντόπισαν αυξημένα επίπεδα μεθυλιωμένων αλκανίων στην εκπνοή ασθενών με επιθετικά λεμφώματα. Οι ενώσεις αυτές συνδέονται με το οξειδωτικό στρες.
• Η μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Volatile organic compounds in exhaled human breath for the diagnosis of malignant pleural mesothelioma: a meta-analysis” κατέγραψε ενθαρρυντική διαγνωστική ακρίβεια στην ανίχνευση κακοήθους μεσοθηλιώματος του υπεζωκότα μέσω εξετάσεων εκπνοής. Παρά τα ευρήματα, η απουσία τυποποιημένων μεθόδων εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο.

Με ποιον τρόπο λειτουργούν τα διαγνωστικά τεστ εκπνοής

Στην ιατρική χρησιμοποιούνται ήδη ορισμένα τεστ αναπνοής. Ένα παράδειγμα είναι η εξέταση εκπνοής για τον εντοπισμό του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού (Helicobacter pylori).

Στο επίκεντρο των νέων διαγνωστικών προσεγγίσεων βρίσκονται οι πτητικές οργανικές ενώσεις: χημικές ουσίες που εξατμίζονται εύκολα και μπορούν να ανιχνευθούν στην εκπνοή, στον ιδρώτα ή σε δείγματα ούρων ή αίματος. Για τον εντοπισμό και τη μελέτη τους εφαρμόζονται τεχνικές όπως η αέρια χρωματογραφία, συχνά σε συνδυασμό με τη φασματομετρία μάζας.

«Ακόμη και όταν περνάτε από την καθιστή στην ξαπλωμένη θέση, το χημικό προφίλ της εκπνοής σας αλλάζει. Αν κρατήσετε την αναπνοή σας, αλλάζει ξανά. Αν πάρετε κάποιο φάρμακο, αλλάζει επίσης. Πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε αυτές τις επιδράσεις;», αναρωτιέται ο Γερμανός χημικός Wolfram Miekisch από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρόστοκ.

Η παρουσία καρκινικών όγκων μπορεί να ενισχύσει το οξειδωτικό στρες, με αποτέλεσμα να διασπώνται τα λιπίδια των κυττάρων και να δημιουργούνται μικρότερες πτητικές ενώσεις.

Ερευνητές συνέκριναν την εκπνοή ασθενών πριν και μετά την αφαίρεση όγκων του πνεύμονα με χειρουργική επέμβαση. Στην ανάλυση βρήκαν 16 ενώσεις, τις οποίες εξέτασαν ως πιθανούς βιοδείκτες καρκίνου.

Σε έρευνα για τον καρκίνο του προστάτη, έξι μόρια που εντοπίστηκαν στα ούρα ανίχνευσαν τη νόσο στο 75% των περιπτώσεων. Τα ευρήματα που αναφέρθηκαν έδειξαν επίσης λιγότερα ψευδώς θετικά αποτελέσματα από την εξέταση PSA.

Παράλληλα, η βιοτεχνολογική εταιρεία TOBY αναπτύσσει τεστ ούρων για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Η εξέταση αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζει χαρακτηριστικά μοριακά προφίλ.

Οι δημιουργοί του τεστ αναφέρουν ότι ο αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) τού έχει αποδώσει τον χαρακτηρισμό Breakthrough Device και ότι βρίσκεται σε πορεία εμπορικής διάθεσης. Αντίστοιχο χαρακτηρισμό φέρεται να έλαβε και τεστ της εταιρείας για τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Η συγκεκριμένη διάκριση διευκολύνει την ανάπτυξη και την αξιολόγηση καινοτόμων ιατροτεχνολογικών προϊόντων, χωρίς όμως να αποτελεί έγκριση κυκλοφορίας.

Σμήγμα και Πάρκινσον: Η οσμή που αποκάλυψε τη νόσο

Ενδείξεις μπορεί να προσφέρει και το σμήγμα, η λιπαρή ουσία που εκκρίνεται από τους σμηγματογόνους αδένες του δέρματος.

Η Joy Milne διαπίστωσε πως η μυρωδιά του συζύγου της είχε μεταβληθεί και αποκτήσει μια έντονη, ξυλώδη χροιά. Έπειτα από δεκατέσσερα χρόνια, ο Les Milne διαγνώστηκε με νόσο του Πάρκινσον.

Στο πλαίσιο έρευνας για την αξιοσημείωτη ικανότητα της Milne να ξεχωρίζει την χαρακτηριστική οσμή, συμμετείχε και η χημικός Perdita Barran. Η μελέτη εξέτασε κατά πόσο μπορούσε να διακρίνει ρούχα ανθρώπων με Πάρκινσον από ρούχα ατόμων χωρίς τη νόσο.

«Αν παίρναμε ένα δείγμα από την πλάτη σας, θα βρίσκαμε περίπου 20.000 ενώσεις. Αν είχατε Πάρκινσον, περίπου 2.000 από αυτές, δηλαδή το 10%, θα διέφεραν από τις αντίστοιχες ενώσεις ανθρώπων χωρίς τη νόσο», αναφέρει η Barran, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ.

Στις ουσίες που βρίσκονται υπό εξέταση συγκαταλέγονται οι ακυλοκαρνιτίνες. Συμβάλλουν στη μεταφορά λιπαρών οξέων στα μιτοχόνδρια, όπου αυτά χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας.

Σε ερευνητικές συνθήκες, η εξέταση του χημικού προφίλ του σμήγματος έχει αναγνωρίσει σωστά πάνω από το 84% των ανθρώπων με Πάρκινσον.

Ακόμη, σε μελέτη του 2025, η ομάδα της Barran εντόπισε ένα ενδιάμεσο χημικό προφίλ στο σμήγμα ανθρώπων με διαταραχή συμπεριφοράς κατά τον ύπνο REM. Η διαταραχή αυτή συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο για ορισμένα νευροεκφυλιστικά νοσήματα, ενώ το προφίλ βρισκόταν ανάμεσα σε εκείνο των συμμετεχόντων με Πάρκινσον και των υγιών ατόμων.

Τα αποτελέσματα ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη μη επεμβατικών εξετάσεων, χωρίς όμως αυτές να αποτελούν προς το παρόν καθιερωμένη διαγνωστική πρακτική.

Λοιμώξεις: Έρευνα για τη γρίπη και τη χρήση αντιβιοτικών

Σε έρευνα του 2022 με τη συμμετοχή 235 ασθενών, η μελέτη βιοδεικτών στην εκπνοή ξεχώρισε τη γρίπη από άλλες λοιμώξεις με παρόμοια συμπτώματα, επιτυγχάνοντας ακρίβεια 78%.

«Ένα τεστ που θα μπορούσε να διακρίνει αυτούς τους δύο τύπους λοιμώξεων θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τα δεδομένα», σημειώνει η Ilaria Belluomo, Ιταλίδα ερευνήτρια ιατρικής βιοτεχνολογίας στο Imperial College του Λονδίνου. Η Belluomo μελετά την εκπνοή παιδιών με σοβαρές λοιμώξεις των πνευμόνων.

Ένας τέτοιος έλεγχος θα μπορούσε να επιταχύνει τη διάκριση των ιογενών από τις βακτηριακές λοιμώξεις και να στηρίξει την απόφαση των γιατρών για το πότε χρειάζονται πράγματι αντιβιοτικά, περιορίζοντας παράλληλα την άσκοπη χορήγησή τους.

Οι προκλήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν

Παρά τα βήματα που έχουν γίνει, η χρήση των οσμών του σώματος ως διαγνωστικού εργαλείου εξακολουθεί να συναντά σημαντικές δυσκολίες.

Χωρίς τυποποιημένες διαδικασίες, είναι δύσκολη η σύγκριση ευρημάτων από διαφορετικές μελέτες. Παράλληλα, δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη η βιολογική προέλευση πολλών πιθανών βιοδεικτών.

Επιπρόσθετα, κάποια τεστ που αρχικά έδειξαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα δεν επιβεβαίωσαν την αποτελεσματικότητά τους σε μεγαλύτερες μελέτες, ενώ άλλα δεν συνεχίστηκαν εξαιτίας ανεπαρκούς χρηματοδότησης.

«Παρότι η έρευνα των πτητικών ενώσεων έχει αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις, ο τομέας εξακολουθεί να σημειώνει αξιοσημείωτη πρόοδο», καταλήγει ο Woollam.