Ψευδάργυρος για σάκχαρο, κρυολόγημα και ακμή: Η δοσολογία των συμπληρωμάτων και οι προφυλάξεις

Ο ψευδάργυρος είναι ένα από τα βασικά ιχνοστοιχεία για την ανθρώπινη υγεία, καθώς συμμετέχει σε εκατοντάδες ενζυμικές αντιδράσεις και συμβάλλει στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος και στην ορμονική ισορροπία.

Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να παράγει ψευδάργυρο ούτε να διατηρεί μεγάλα αποθέματά του. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η καθημερινή πρόσληψη μέσω της διατροφής ή, όταν χρειάζεται, μέσω συμπληρωμάτων, παρά τη σημασία του για τον οργανισμό.

Η γνώση του πώς τα συμπληρώματα επηρεάζουν τις λειτουργίες του σώματος βοηθά στην καλύτερη αξιοποίηση των πιθανών οφελών τους, ενώ παράλληλα περιορίζει τους κινδύνους από την αλόγιστη χρήση.

Ψευδάργυρος: κάλυψη και αντιμετώπιση της έλλειψης

Οι περισσότεροι άνθρωποι που τρέφονται ισορροπημένα λαμβάνουν αρκετό ψευδάργυρο, ωστόσο ορισμένες ομάδες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα ανεπάρκειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, όσοι έχουν γαστρεντερολογικές διαταραχές που δυσχεραίνουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, οι χορτοφάγοι και οι αυστηρά χορτοφάγοι (vegans), καθώς και οι γυναίκες στην εγκυμοσύνη ή τη γαλουχία.

Όταν η πρόσληψη ψευδαργύρου δεν επαρκεί, μπορεί να εμφανιστούν διάφορες επιπτώσεις σε όλο τον οργανισμό:

• Δέρμα και οστά: Μπορεί να υποβαθμιστεί η υγεία του δέρματος και να μειωθεί η οστική πυκνότητα.
• Πεπτικό και αναπαραγωγικό σύστημα: Ενδέχεται να επηρεαστεί η λειτουργία του εντέρου και να μειωθεί η γονιμότητα.
• Αισθήσεις και γνωστικές λειτουργίες: Είναι πιθανή η εξασθένηση της γεύσης και της όσφρησης, η καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων, καθώς και επιπτώσεις στις γνωστικές και ψυχολογικές λειτουργίες, ιδίως στους ηλικιωμένους.

Ψευδάργυρος για το ανοσοποιητικό και την ανάρρωση από το κοινό κρυολόγημα

Τα συμπληρώματα ψευδαργύρου, και ειδικότερα οι καραμέλες, χρησιμοποιούνται ευρέως με την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων του κοινού κρυολογήματος. Τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία είναι αξιοσημείωτα: κλινικές μελέτες δείχνουν ότι η έναρξη της λήψης ψευδαργύρου νωρίς μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη διάρκεια της ασθένειας. Έως και 70% των ασθενών ανάρρωσε μέσα σε πέντε ημέρες, έναντι μόλις 27% όσων έλαβαν εικονικό φάρμακο.

Τα αποτελέσματα, ωστόσο, διαφέρουν ανάλογα με τη μορφή και τη δοσολογία του ψευδαργύρου. Πριν χρησιμοποιηθεί για τον συγκεκριμένο σκοπό, συνιστάται να ζητηθεί η γνώμη επαγγελματία υγείας.

Ψευδάργυρος για την υγεία του δέρματος και την ακμή

Ως εναλλακτική χαμηλού κόστους σε παραδοσιακές τοπικές ή συστηματικές αγωγές για την ακμή εξετάζεται ο ψευδάργυρος. Η δράση του αποδίδεται σε αρκετούς μηχανισμούς:

• Περιορισμός της φλεγμονής: Μειώνει τις φλεγμονώδεις διεργασίες στο δέρμα.
• Αντιβακτηριακή δράση: Αναστέλλει την ανάπτυξη βακτηρίων που σχετίζονται με την ακμή.
• Έλεγχος της λιπαρότητας: Περιορίζει την υπερβολική δραστηριότητα των σμηγματογόνων αδένων.

Ψευδάργυρος και πρόληψη της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (AMD)

Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι η συχνότερη αιτία απώλειας όρασης στους ηλικιωμένους. Μελέτες δείχνουν ότι σε ασθενείς με διάγνωση η λήψη ψευδαργύρου μαζί με αντιοξειδωτικά στοιχεία μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά την εξέλιξη της πάθησης. Παράλληλα, η μεγαλύτερη διατροφική πρόσληψη ψευδαργύρου συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισής της.

Ο ψευδάργυρος στη ρύθμιση του σακχάρου και στον διαβήτη τύπου 2

Συχνά, τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 έχουν χαμηλές συγκεντρώσεις ψευδαργύρου στο αίμα. Αυτό το εύρημα ώθησε τους επιστήμονες να διερευνήσουν τον ρόλο του συγκεκριμένου μετάλλου στην πρόληψη της νόσου, αλλά και στη διαχείριση των επιπλοκών της.

Παρότι υπάρχουν ενθαρρυντικά ευρήματα που συνδέουν την επαρκή πρόσληψη ψευδαργύρου με μικρότερο κίνδυνο διαβήτη, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα ώστε να καθοριστεί το ακριβές θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Ημερήσια πρόσληψη ψευδαργύρου και συνιστώμενη δοσολογία

Η ποσότητα ψευδαργύρου που χρειάζεται καθημερινά ο οργανισμός εξαρτάται από την ηλικία και το φύλο, καθώς και από φυσιολογικές καταστάσεις όπως η εγκυμοσύνη:

Ασφάλεια ψευδαργύρου: παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις

Στις συνιστώμενες ποσότητες ο ψευδάργυρος θεωρείται ασφαλής. Αντίθετα, η αλόγιστη λήψη συμπληρωμάτων μπορεί να έχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.

Ανώτατο όριο πρόσληψης και ανεπιθύμητες ενέργειες

Για τους ενήλικες, το ανώτατο ανεκτό όριο ημερήσιας πρόσληψης (UL) είναι 40 mg την ημέρα, μετρώντας τόσο τις τροφές όσο και τα συμπληρώματα. Αν η πρόσληψη παραμένει για μεγάλο διάστημα πάνω από αυτό το επίπεδο, μπορεί να προκληθούν:

• Επηρεασμός της απορρόφησης και του μεταβολισμού χαλκού και σιδήρου, με πιθανή συνέπεια τη δευτερογενή αναιμία.
• Στομαχικές ενοχλήσεις, κοιλιακές κράμπες, ναυτία, έμετος και διάρροια.
• Πονοκέφαλοι και μειωμένη όρεξη.
• Πτώση της «καλής» χοληστερόλης (HDL) και εξασθένηση της αμυντικής λειτουργίας του ανοσοποιητικού.

Προσοχή: Η εφάπαξ κατανάλωση 10 έως 30 γραμμαρίων (g) ψευδαργύρου μπορεί να είναι θανατηφόρα.

Αλληλεπιδράσεις του ψευδαργύρου με φάρμακα

Τα συμπληρώματα ψευδαργύρου είναι δυνατό να επηρεάσουν τη δράση ορισμένων φαρμάκων:

• Αντιβιοτικά (κινολόνες και τετρακυκλίνες): Η απορρόφησή τους μπορεί να μειωθεί από τον ψευδάργυρο.
• Πενικιλλαμίνη: Χρησιμοποιείται για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα και την τοξικότητα από βαρέα μέταλλα. Η λήψη της και του ψευδαργύρου πρέπει να απέχει τουλάχιστον 2 ώρες.
• Αναστολείς ιντεγκράσης και αντιρετροϊκά: Πρόκειται για φάρμακα κατά του ιού HIV, των οποίων η απορρόφηση ενδέχεται να περιοριστεί από τον ψευδάργυρο.
• Κεφαλεξίνη: Για αυτό το αντιβιοτικό χρειάζεται να μεσολαβούν τουλάχιστον 3 ώρες από τη λήψη ψευδαργύρου.
• Αμιλορίδη: Το διουρητικό αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση των επιπέδων ψευδαργύρου στον οργανισμό.
• Σισπλατίνη: Η δράση αυτού του χημειοθεραπευτικού φαρμάκου μπορεί να εξασθενήσει από τον ψευδάργυρο.

Διατροφικές πηγές ψευδαργύρου και διαθέσιμες μορφές συμπληρωμάτων

Ο Αμερικανικός Οργανισμός Υγείας (NIH) τονίζει πως προτεραιότητα για την κάλυψη των αναγκών σε ψευδάργυρο πρέπει να έχει μια ισορροπημένη διατροφή με ποικιλία τροφίμων. Παράλληλα με τον ψευδάργυρο, οι τροφές που τον περιέχουν σε αφθονία παρέχουν πρωτεΐνες, φυτικές ίνες, βιταμίνες και αντιοξειδωτικά.

Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε ψευδάργυρο

• Ζωικές τροφές: Μοσχάρι, χοιρινό, στήθος γαλοπούλας, καβούρι, στρείδια, σαρδέλες, γαρίδες, αυγά, ελληνικό γιαούρτι και γάλα.
• Φυτικές τροφές: Κόκκινα φασόλια, φακές, κολοκυθόσποροι, φιστίκια, μπρόκολο, μύρτιλα, ρύζι και ψωμί ολικής αλέσεως.

(Σημείωση: Οι χορτοφάγοι μπορούν να έχουν φυσιολογικά επίπεδα ψευδαργύρου, επειδή ο οργανισμός προσαρμόζεται ενισχύοντας την απορρόφηση και τη συγκράτηση του μετάλλου).

Διαθέσιμες μορφές συμπληρωμάτων ψευδαργύρου

Σε περίπτωση που χρειάζεται συμπλήρωμα, υπάρχουν διαφορετικές χημικές μορφές, όπως ο γλυκονικός, ο πικολινικός, ο οξικός και ο κιτρικός ψευδάργυρος. Διατίθεται σε δισκία, αλοιφές, γέλες (gels) και στοματικά διαλύματα. Η κατάλληλη μορφή και δοσολογία πρέπει πάντοτε να επιλέγονται σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.