Του Chris Bryant, επίτιμου ερευνητικού συνεργάτη στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Bath, The Conversation.
Μια μελέτη με στοιχεία από έρευνα στη Βραζιλία διαπίστωσε ότι οι χορτοφάγοι έχουν περίπου διπλάσια επεισόδια κατάθλιψης σε σχέση με όσους τρώνε κρέας. Το εύρημα είναι συμβατό με προηγούμενες μελέτες, οι οποίες κατέγραψαν υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης σε ανθρώπους που έχουν αποκλείσει το κρέας από τη διατροφή τους. Ωστόσο, η πιο πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι η συσχέτιση παραμένει και όταν λαμβάνεται υπόψη η διατροφική πρόσληψη.
Η σύνδεση μιας διατροφής με συγκεκριμένα προβλήματα υγείας μπορεί να μοιάζει εύκολο να ερμηνευτεί ως αποτέλεσμα διατροφικής ανεπάρκειας. Η ανάλυση, όμως, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Affective Disorders, συνυπολόγισε πολλούς διατροφικούς παράγοντες: τις συνολικές θερμίδες, την πρωτεΐνη, τα μικροθρεπτικά συστατικά και τον βαθμό επεξεργασίας των τροφίμων. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι το υψηλότερο ποσοστό κατάθλιψης στους χορτοφάγους δεν οφείλεται στη θρεπτική σύσταση της διατροφής τους.
Πώς εξηγείται, λοιπόν, η συσχέτιση της χορτοφαγίας με την κατάθλιψη; Θα μπορούσε κάποιος μη διατροφικός παράγοντας να οδηγεί από τη μία κατάσταση στην άλλη ή η σύνδεση να εξαρτάται από κάτι διαφορετικό;
Μια πρώτη πιθανότητα είναι ότι η κατάθλιψη, και όχι η χορτοφαγία, αυξάνει την πιθανότητα να επιλέξει κάποιος να γίνει χορτοφάγος. Στα συμπτώματα της κατάθλιψης περιλαμβάνονται η επίμονη ανακύκλωση αρνητικών σκέψεων και τα αισθήματα ενοχής.
Αν θεωρήσουμε ότι άνθρωποι με και χωρίς κατάθλιψη είναι εξίσου πιθανό να έρθουν αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα των σφαγείων και της εντατικής εκτροφής, όσοι έχουν κατάθλιψη ενδέχεται να σκέφτονται περισσότερο αυτές τις εικόνες. Μπορεί, επίσης, να νιώθουν εντονότερες ενοχές για τη συμβολή τους στη ζήτηση τέτοιων προϊόντων.
Σε αυτή την περίπτωση, ο χορτοφάγος με κατάθλιψη δεν έχει κατ’ ανάγκη άδικο στις σκέψεις του. Παρότι η κατάθλιψη συνδέεται κάποιες φορές με μη ρεαλιστικές αρνητικές αντιλήψεις, έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα με ήπια ή μέτρια κατάθλιψη μπορεί να σχηματίζουν πιο ακριβείς εκτιμήσεις για την έκβαση αβέβαιων καταστάσεων, καθώς και πιο ρεαλιστική εικόνα για τον ρόλο και τις ικανότητές τους. Εδώ, τα ζώα πράγματι υφίστανται σκληρή μεταχείριση στην παραγωγή κρέατος, η οποία όντως συνδέεται με τη ζήτηση των καταναλωτών για φθηνό κρέας.
Μια δεύτερη εξήγηση είναι πως η χορτοφαγική διατροφή μπορεί να σχετίζεται με κατάθλιψη για λόγους που δεν αφορούν τη διατροφή. Ακόμη και χωρίς έλλειψη κάποιου «θρεπτικού συστατικού», η αποχή από το κρέας ενδέχεται να επηρεάζει την ψυχική υγεία με άλλους τρόπους. Για παράδειγμα, μπορεί να αλλάξει τις σχέσεις με τους γύρω και τη συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες, ενώ ενδέχεται να οδηγήσει σε πειράγματα ή άλλες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού — φαινόμενο που κάποιοι έχουν ονομάσει βιγκανοφοβία.
Η συγκεκριμένη έρευνα αξιοποίησε δεδομένα που συγκεντρώθηκαν στη Βραζιλία, χώρα γνωστή για την υψηλή κατανάλωση κρέατος. Κάποιες έρευνες καταγράφουν μεγάλη αύξηση του ποσοστού των χορτοφάγων εκεί τα τελευταία χρόνια: από 8% το 2012 σε 16% το 2018. Ωστόσο, στη μελέτη συμμετείχαν πάνω από 14.000 Βραζιλιάνοι, αλλά μόνο 82 ήταν χορτοφάγοι — ποσοστό μόλις λίγο μεγαλύτερο από μισό τοις εκατό.
Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η ίδια σχέση ανάμεσα στη χορτοφαγία και την κατάθλιψη θα καταγραφόταν στην Ινδία ή σε άλλες χώρες όπου η χορτοφαγία αποτελεί πιο συνηθισμένο κοινωνικό κανόνα. Επίσης, καθώς αυξάνονται οι χορτοφάγοι στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες, θα μπορούσε η συσχέτιση αυτή να πάψει σταδιακά να παρατηρείται;
Μια τρίτη εκδοχή είναι να μην οδηγεί η χορτοφαγία στην κατάθλιψη, ούτε το αντίστροφο, αλλά οι δύο να σχετίζονται με έναν άλλο παράγοντα. Θα μπορούσαν να πρόκειται για διάφορα χαρακτηριστικά ή βιώματα που συνδέονται και με τις δύο. Για παράδειγμα, οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα από τους άνδρες να είναι χορτοφάγες και να εμφανίσουν κατάθλιψη. Ωστόσο, η βραζιλιάνικη μελέτη συνυπολόγισε το φύλο και απέκλεισε έτσι αυτή τη συγκεκριμένη μεταβλητή ως εξήγηση.
Ένας παράγοντας που έμεινε εκτός εξέτασης
Ένας πιθανός παράγοντας που δεν συμπεριλήφθηκε στην ανάλυση, αλλά θα μπορούσε να σχετίζεται τόσο με τη χορτοφαγία όσο και με την κατάθλιψη, είναι η έκθεση σε βίαιες εικόνες από τη βιομηχανία κρέατος. Η πρόληψη της κακομεταχείρισης των ζώων αποτελεί τον συχνότερο λόγο που επικαλούνται οι χορτοφάγοι για την αποφυγή του κρέατος.
Είναι δύσκολο να χαρακτηρίσει κανείς ως ευχάριστα στην παρακολούθηση τα ντοκιμαντέρ Dominion και Earthlings, τα οποία παρουσιάζουν τη σκληρότητα στη βιομηχανία κρέατος. Μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί πως κάποιος που «καταναλώνει» τέτοιο περιεχόμενο θα επέλεγε τη χορτοφαγία και, ιδίως όταν οι περισσότεροι προτιμούν να μη βλέπουν τι συμβαίνει, θα ένιωθε κατάθλιψη.
Η σύνδεση της χορτοφαγίας με την κατάθλιψη ενδέχεται να εξηγείται με διαφορετικούς τρόπους. Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, η χορτοφαγική διατροφή δεν οδηγεί σε κατάθλιψη. Αντίθετα, η κοινωνική εμπειρία του να είναι κάποιος χορτοφάγος μπορεί να συμβάλλει στην κατάθλιψη. Ενδέχεται επίσης η κατάθλιψη να αυξάνει την πιθανότητα να επιλέξει κάποιος τη χορτοφαγία ή να υπάρχει ένας τρίτος παράγοντας που προκαλεί τόσο τη χορτοφαγία όσο και την κατάθλιψη, όπως η έκθεση σε βίαιες εικόνες από τη βιομηχανία κρέατος.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oi-chortofagoi-einai-pio-pithano-na-echoyn-katathlipsi-apo-toys-kreatofagoys/2954
