Κόκκινο φως και ρυτίδες: Μπορούν πράγματι οι μάσκες LED να ανανεώσουν την επιδερμίδα;

Οι μάσκες προσώπου με κόκκινο φως υπόσχονται λιγότερες ρυτίδες και πιο νεανική επιδερμίδα. Υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία ότι η φωτοθεραπεία μπορεί να προσφέρει μέτρια βελτίωση, αλλά οι συσκευές δεν είναι όλες εξίσου αποτελεσματικές και υπάρχουν πιθανοί κίνδυνοι.

Η Victoria Beckham έχει δημοσιεύσει στο Instagram φωτογραφία της με μάσκα κόκκινου φωτός, όμως τα προϊόντα δεν απευθύνονται πλέον μόνο σε διάσημους και εύπορους. Στη Βρετανία, όπου η τάση αναπτύσσεται γρήγορα, οι πωλήσεις μασκών υπερδιπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία του διαδικτυακού καταστήματος υγείας Healf. Η Boots ανέφερε αύξηση 536% στις πωλήσεις το 2024, ενώ η πρώτη μάσκα δικής της επωνυμίας πωλούνταν με ρυθμό σχεδόν μίας κάθε δύο λεπτά μετά την κυκλοφορία της.

Η τεχνολογία ήταν παλαιότερα ακριβή και συναντούσε κανείς τις συσκευές κυρίως σε σπα και κέντρα αισθητικής. Πλέον διατίθενται ευρέως, ενώ η αγορά περιλαμβάνει και άλλες συσκευές, όπως ράβδους, πάνελ και καλύμματα κεφαλής. Οι ισχυρισμοί τους εκτείνονται από τη μείωση της τριχόπτωσης και την ανακούφιση χρόνιου πόνου έως την αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Ποιοι από αυτούς υποστηρίζονται από την επιστήμη και μπορεί το κόκκινο φως να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό;

Μπορεί το κόκκινο φως να μειώσει τις ρυτίδες;

Ο καθηγητής νευροεπιστήμης Glen Jeffery, από το University College London, περιγράφει τη φωτοθεραπεία με κόκκινο φως ως έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο της ιατρικής επιστήμης. «Όχι πολύ καιρό πριν, η χρήση του κόκκινου φωτός αντιμετωπιζόταν ως κάτι λίγο καλύτερο από τους μαγικούς κρυστάλλους. Με την αύξηση της έρευνας, όμως, έχει πλέον γίνει αποδεκτή ως κάτι που εντάσσεται στην κυρίαρχη επιστήμη», λέει.

Το φως μεταφέρει ενέργεια, η οποία μπορεί να προκαλέσει φυσικές και χημικές αλλαγές όταν απορροφάται από το σώμα. Το ηλιακό φως, για παράδειγμα, ζεσταίνει το δέρμα, ενώ η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να βλάψει και να κάψει τα κύτταρα. Τα διαφορετικά χρώματα φωτός έχουν διαφορετικά μήκη κύματος —την απόσταση ανάμεσα στις κορυφές των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων που συνθέτουν το φως— και, επομένως, διεισδύουν σε διαφορετικό βάθος στο δέρμα και απορροφώνται με διαφορετικό τρόπο.

Το κόκκινο φως έχει σχετικά μεγάλο μήκος κύματος και μπορεί να διεισδύσει μερικά χιλιοστά κάτω από την επιφάνεια του δέρματος. Ορισμένες μάσκες εκπέμπουν επίσης εγγύς υπέρυθρο φως, το οποίο δεν είναι ορατό στο ανθρώπινο μάτι αλλά μπορεί να φτάσει βαθύτερα στους ιστούς. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι μέρος αυτού του φωτός απορροφάται από τα μιτοχόνδρια, μικροσκοπικές δομές μέσα στα κύτταρα που παράγουν το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που χρειάζονται για να λειτουργήσουν.

Η διαδικασία αυτή ενδέχεται να βοηθά τα κύτταρα να επιδιορθώνονται και να ανανεώνονται πιο αποτελεσματικά, με πιθανό αντίκτυπο στις αλλαγές που εμφανίζονται στο δέρμα με την ηλικία. «Το δέρμα αποβάλλει συνεχώς κύτταρα και, παρότι εμφανίζονται νέα, η διαδικασία γίνεται λιγότερο αποτελεσματική καθώς μεγαλώνουμε», λέει ο καθηγητής Jeffery. «Διεγείροντας τα μιτοχόνδρια, το κόκκινο φως αυξάνει την αποτελεσματική παραγωγή νέων κυττάρων, οδηγώντας σε πιο λεία επιδερμίδα».

Το αν αυτό μεταφράζεται σε ορατή μείωση των ρυτίδων δεν είναι απολύτως σαφές. Τον Ιούνιο, απαγορεύτηκε διαφήμιση μάσκας LED της Beauty Pie, αφού η Αρχή Προτύπων Διαφήμισης έκρινε ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για τον ισχυρισμό πως η συσκευή ήταν «κλινικά αποδεδειγμένο ότι μειώνει τις ρυτίδες σε τέσσερις εβδομάδες».

Από την άλλη, μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο περιοδικό Medicine και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές στη Νότια Κορέα διαπίστωσε ότι όσοι χρησιμοποιούσαν μάσκες κόκκινου φωτός παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση των λεπτών γραμμών γύρω από τα μάτια σε διάστημα οκτώ εβδομάδων σε σύγκριση με όσους χρησιμοποίησαν εικονικές συσκευές. Μελέτη του University of Manchester, που δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα, διαπίστωσε βελτίωση στην υφή του δέρματος σε γυναίκες που χρησιμοποιούσαν μάσκες LED για δέκα λεπτά, πέντε φορές την εβδομάδα.

Η μελέτη του Manchester, ωστόσο, περιλάμβανε μόλις 33 γυναίκες και δεν είχε ομάδα σύγκρισης, γεγονός που δυσκολεύει την εκτίμηση του βαθμού στον οποίο η βελτίωση οφειλόταν στη θεραπεία. Συνολικά, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η φωτοθεραπεία με κόκκινο φως μπορεί να προσφέρει μέτρια οφέλη.

Γιατί η συχνότερη χρήση δεν είναι πάντα καλύτερη

Όποιος έχει αγοράσει μάσκα κόκκινου φωτός μπορεί να σκεφτεί να τη χρησιμοποιεί όσο πιο συχνά γίνεται. Οι ειδικοί, όμως, συνιστούν προσοχή.

Ο Karl Lawrence, λέκτορας φωτοβιολογίας στο King’s College London, του οποίου η έρευνα εξετάζει την αλληλεπίδραση του φωτός με την ανθρώπινη βιολογία στην υγεία και την ασθένεια, επισημαίνει ότι «πολλοί πιστεύουν πως όσο περισσότερο χρησιμοποιούν μια συσκευή κόκκινου φωτός, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το όφελος. Αυτό ισχύει μόνο μέχρι ένα σημείο».

«Η έρευνα είναι ακόμη αποσπασματική, αλλά μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει μια ωφέλιμη δόση που μπορεί να ενισχύσει την επιδιόρθωση και την αποκατάσταση των κυττάρων. Αν την υπερβείτε, όμως, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι επιζήμιο», προσθέτει. Η υπερβολική έκθεση ενδέχεται να παράγει περισσότερη ενέργεια από όση μπορούν να επεξεργαστούν ή να μεταβολίσουν τα κύτταρα, προκαλώντας πιθανώς βλάβη.

Ο Lawrence προτείνει προσέγγιση «λίγο και συχνά». Μελέτες που έδειξαν οφέλη για την ανανέωση της επιδερμίδας συνήθως περιλάμβαναν συνεδρίες διάρκειας 10 έως 20 λεπτών, αρκετές φορές την εβδομάδα. Στη μελέτη του University of Manchester, για παράδειγμα, οι συμμετέχουσες χρησιμοποιούσαν τις μάσκες για δέκα λεπτά, πέντε φορές την εβδομάδα, επί οκτώ εβδομάδες. Η κατάλληλη διάρκεια, ωστόσο, εξαρτάται από την ισχύ της συσκευής και οι χρήστες θα πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Ο καθηγητής Jeffery υποστηρίζει ότι οι μάσκες μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές το πρωί. «Τα μιτοχόνδριά μας λειτουργούν εντονότερα το πρωί, όταν και οι επιδράσεις του κόκκινου φωτός είναι πιο έντονες. Οι εταιρείες που κατασκευάζουν μάσκες δεν το αναφέρουν, αλλά το κόκκινο φως απλώς δεν θα είναι το ίδιο αποτελεσματικό αργότερα μέσα στην ημέρα», λέει.

Το κόκκινο φως δεν είναι κατάλληλο για όλους

Γενικά, η έκθεση στο κόκκινο φως θεωρείται ασφαλής. Σε αντίθεση με τα σολάριουμ ή την έντονη ηλιοφάνεια, οι λυχνίες LED κόκκινου φωτός δεν εκπέμπουν υπεριώδη ακτινοβολία μικρού μήκους κύματος, η οποία μπορεί να προκαλέσει ηλιακό έγκαυμα και καρκίνο του δέρματος.

Οι αξιόπιστες συσκευές φέρουν σήμανση CE, η οποία υποδηλώνει ότι δεν θα πρέπει να υπερθερμαίνονται ή να πιάνουν φωτιά. Ωστόσο, ορισμένοι άνθρωποι, όπως οι ασθενείς με καρκίνο, ενδέχεται να πρέπει να αποφεύγουν το κόκκινο φως. «Το κύριο όφελος του κόκκινου φωτός είναι ότι μπορεί να αυξήσει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Γι’ αυτό είναι καλύτερο να το αποφεύγουν όσοι έχουν καρκίνο, όπου τα κύτταρα ήδη πολλαπλασιάζονται με επιβλαβή και ανεξέλεγκτο τρόπο», λέει ο καθηγητής Jeffery.

Όσοι λαμβάνουν φάρμακα που μπορεί να κάνουν το δέρμα ευαίσθητο στο φως —μεταξύ άλλων ορισμένα αντιβιοτικά, αντιφλεγμονώδη, καρδιολογικά φάρμακα και αντικαρκινικές θεραπείες— θα πρέπει να ζητούν τη συμβουλή του γιατρού τους πριν χρησιμοποιήσουν τέτοιες συσκευές.

Σπάνια, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις προσωρινών φουσκαλών στο δέρμα μετά τη χρήση συσκευών κόκκινου φωτός υψηλής ισχύος. Σε αυτή την περίπτωση, συνιστάται η άμεση διακοπή της χρήσης και η επικοινωνία με γιατρό. Ο καθηγητής Jeffery προειδοποιεί επίσης να μην κοιτάζει κανείς απευθείας την πηγή του φωτός. «Αν κοιτάξετε ένα πολύ έντονο κόκκινο φως και μετά απομακρύνετε το βλέμμα σας, διαταράσσεται προσωρινά η ισορροπία του κόκκινου και του πράσινου στα μάτια. Για μερικά δευτερόλεπτα, όλα θα φαίνονται πράσινα!»

Οι μάσκες οικιακής χρήσης πωλούνται ως προϊόντα ευεξίας και όχι ως ιατρικές συσκευές, με αποτέλεσμα να υπόκεινται σε περιορισμένη ρύθμιση. «Το μάρκετινγκ προχωρά πολύ πιο γρήγορα από την επιστήμη. Επομένως, παρότι το κόκκινο φως θεωρείται γενικά ασφαλές για βραχυπρόθεσμη χρήση, δεν γνωρίζουμε πραγματικά ποιες —αν υπάρχουν— θα είναι οι συνέπειες της συστηματικής χρήσης», λέει ο Jeffery.

Τι να προσέξετε στην επιλογή μάσκας LED

Η μεγάλη ποικιλία συσκευών και η έλλειψη ενιαίας πιστοποίησης δυσκολεύουν την επιλογή. «Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει ενιαίο πρότυπο για τις συσκευές. Η αποτελεσματικότητά τους διαφέρει σημαντικά», λέει ο Lawrence. «Μπορεί να υπάρχουν οφέλη για την ανανέωση της επιδερμίδας, τη μείωση των ρυτίδων και της φλεγμονής, αλλά αυτά εξαρτώνται από τη δόση. Μέχρι στιγμής, οι επιστήμονες δεν έχουν συμφωνήσει για το ποια ακριβώς δόση και ποιο μήκος κύματος κόκκινου φωτός λειτουργούν καλύτερα».

Όπως προσθέτει, «το να λέει απλώς μια συσκευή ότι χρησιμοποιεί “κόκκινο φως” δεν είναι ιδιαίτερα κατατοπιστικό, καθώς οι διαφορετικές συσκευές εκπέμπουν φως με διαφορετικά μήκη κύματος και διαφορετική ισχύ».

Οι μελέτες που έδειξαν βελτίωση στις ρυτίδες και την υφή του δέρματος χρησιμοποίησαν κόκκινο φως με μήκος κύματος περίπου 630 έως 660 νανόμετρα, συχνά σε συνδυασμό με εγγύς υπέρυθρο φως στα 830 έως 850 νανόμετρα. Οι ειδικοί προτείνουν στους καταναλωτές να αναζητούν μάσκες που αναφέρουν συγκεκριμένα αυτά τα μήκη κύματος και όχι μόνο ότι προσφέρουν «θεραπεία με κόκκινο φως».

Το μήκος κύματος είναι μόνο ένας από τους παράγοντες. Η ισχύς του φωτός και η διάρκεια έκθεσης του δέρματος καθορίζουν επίσης τη δόση, χωρίς να υπάρχει ακόμη επιστημονική συμφωνία για τον ιδανικό συνδυασμό.

Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, το περιοδικό British Vogue ανέδειξε ως κορυφαία μάσκα τη Series 3 της CurrentBody. Πρόκειται για εύκαμπτη μάσκα σιλικόνης με LED που εκπέμπουν κόκκινο και εγγύς υπέρυθρο φως, σε μήκη κύματος από 633 έως 1.072 νανόμετρα. Η μάσκα περιλαμβανόταν και στις πιο πρόσφατες επιλογές του περιοδικού, πλέον μαζί με κιτ για τον λαιμό. Προορίζεται για χρήση δέκα λεπτών κάθε φορά και ελέγχεται μέσω εφαρμογής σε smartphone, με δυνατότητα αλλαγής της έντασης του φωτός.

Τα Which? και Good Housekeeping ανέδειξαν τη Shark CryoGlow ως την καλύτερη συνολικά μάσκα LED και της έδωσαν την υψηλότερη βαθμολογία για την απόδοσή της. Σε νέα έκθεση με τίτλο What’s Next in Wellbeing: 2027, το κατάστημα Healf ξεχώρισε τη μάσκα Red Light Face Mask της Bon Charge, η οποία ισχυρίζεται ότι «βελτιώνει τον τόνο της επιδερμίδας, μειώνει την εμφάνιση λεπτών γραμμών και ενισχύει την παραγωγή κολλαγόνου» με χρήση δέκα λεπτών, τρεις φορές την εβδομάδα.

Ποια άλλα οφέλη εξετάζονται;

Οι απαρχές της φωτοθεραπείας με κόκκινο φως αποδίδονται σε ένα πείραμα της NASA. Κατά τη διερεύνηση των συνθηκών φωτισμού που ήταν κατάλληλες για την καλλιέργεια φυτών σε εσωτερικούς χώρους, η διαστημική υπηρεσία παρατήρησε ότι άνθρωποι με κοψίματα στα δάχτυλα φαίνεται να επουλώνονταν πιο γρήγορα σε δωμάτιο φωτισμένο με κόκκινο φως.

«Δεν έχουν γίνει αρκετές μελέτες ώστε να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα. Είναι, όμως, λογικό ότι, αν το κόκκινο φως ρυθμίζει την παραγωγή κυττάρων, μπορεί να βοηθά στην επούλωση τραυμάτων», λέει ο καθηγητής Jeffery. «Για να επουλωθεί ένα τραύμα, πρέπει να πολλαπλασιαστούν νέα κύτταρα ώστε να καλύψουν το κενό ή να επιδιορθώσουν την περιοχή. Με το κόκκινο φως, ο πολλαπλασιασμός αυτός είναι ταχύτερος».

Στην ίδια αρχή βασίζονται τα καλύμματα κεφαλής κόκκινου φωτός που προωθούνται για τη μείωση της τριχόπτωσης. «Και σε αυτή την περίπτωση, τα στοιχεία παραμένουν ανεπίσημα», λέει ο Jeffery.

Έχουν διατυπωθεί επίσης ισχυρισμοί ότι οι συσκευές μπορούν να βοηθήσουν στον χρόνιο πόνο, διεγείροντας την απελευθέρωση αντιφλεγμονωδών μορίων και την παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου, το οποίο μπορεί να διευρύνει τα αιμοφόρα αγγεία και να βελτιώσει την κυκλοφορία σε τραυματισμένους ή δύσκαμπτους ιστούς.

Έχει ακόμη προταθεί ότι η στόχευση του κόκκινου φωτός στο μέτωπο μπορεί να βοηθήσει στην κατάθλιψη, ενδεχομένως ενισχύοντας την αιματική ροή στον εγκέφαλο. «Για αυτές τις χρήσεις, τα στοιχεία δεν είναι σαφή. Ο προτεινόμενος μηχανισμός είναι ο ίδιος: αναφέρεται ότι το κόκκινο φως μειώνει τη φλεγμονή και ενισχύει την επιδιόρθωση. Ορισμένες μελέτες έχουν υποδείξει ότι μπορεί να βελτιώσει τον πόνο και την κατάθλιψη, αλλά ήταν μικρές και όχι ιδιαίτερα πειστικές», λέει ο Lawrence.

Οι μάσκες και οι άλλες συσκευές κόκκινου φωτός μπορεί να προσφέρουν περιορισμένα οφέλη, αλλά η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους εξαρτώνται από τη συσκευή και τον τρόπο χρήσης. Πριν από τη χρήση τους, ιδίως σε περίπτωση καρκίνου ή λήψης φαρμάκων που προκαλούν φωτοευαισθησία, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.