Η προπόνηση με βάρη προσφέρει πολλαπλά οφέλη: ενισχύει τη δύναμη και τη μυϊκή μάζα, περιορίζει το σωματικό λίπος και υποστηρίζει την ευεξία και την ψυχική υγεία. Επιπλέον, μελέτη του Κρατικού Πανεπιστημίου του Campinas (UNICAMP), στην πολιτεία του Σάο Πάολο στη Βραζιλία, έδειξε ότι προστατεύει τον εγκέφαλο των ηλικιωμένων απέναντι στην άνοια. Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται στο περιοδικό GeroScience.
Στην έρευνα πήραν μέρος 44 άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση, δηλαδή με μια ενδιάμεση κλινική κατάσταση ανάμεσα στη φυσιολογική γήρανση και τη νόσο Αλτσχάιμερ. Η γνωστική τους έκπτωση ξεπερνούσε το αναμενόμενο για την ηλικία τους, στοιχείο που υποδηλώνει αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Τα δεδομένα έδειξαν ότι η προπόνηση δύναμης είχε οφέλη τόσο στην επίδοση της μνήμης όσο και στην ανατομία του εγκεφάλου.
Προπόνηση με βάρη και προστασία του εγκεφάλου
Οι συμμετέχοντες γυμνάζονταν με βάρη δύο φορές την εβδομάδα για έξι μήνες. Μετά το διάστημα αυτό, ο ιππόκαμπος και το προσφηνοειδές λόβιο (precuneus), περιοχές που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, παρουσίασαν προστασία από την ατροφία. Παράλληλα, βελτιώθηκαν δείκτες της υγείας των νευρώνων, μεταξύ των οποίων η ακεραιότητα της λευκής ουσίας.
«Γνωρίζαμε ήδη ότι θα υπήρχε σωματική βελτίωση. Φανταζόμασταν επίσης γνωστική βελτίωση, αλλά θέλαμε να δούμε την επίδραση της προπόνησης με βάρη στον εγκέφαλο των ηλικιωμένων με ήπια γνωστική εξασθένηση. Η μελέτη έδειξε ότι η προπόνηση με βάρη είναι ένας ισχυρός σύμμαχος κατά της άνοιας, ακόμη και για άτομα που ήδη διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να την εμφανίσουν», είπε η πρώτη συγγραφέας του άρθρου Isadora Ribeiro.
Η εργασία εντάχθηκε στο πλαίσιο του Ινστιτούτου Νευροεπιστήμης και Νευροτεχνολογίας της Βραζιλίας (BRAINN). Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που καταγράφει τι συμβαίνει στην ακεραιότητα της λευκής ουσίας ατόμων με ήπια γνωστική εξασθένηση μετά την προπόνηση με βάρη.
«Εκτός από νευροψυχολογικές εξετάσεις, πραγματοποιήσαμε επίσης μαγνητικές τομογραφίες στην αρχή και στο τέλος της μελέτης», ανέφερε ο Marcio Balthazar, ερευνητής της μελέτης. «Τα νέα φάρμακα κατά των αμυλοειδών που εγκρίθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, για τη θεραπεία της άνοιας και για άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση, κοστίζουν περίπου 30.000 δολάρια ετησίως. Αυτό είναι πολύ υψηλό κόστος».
Πώς οργανώθηκε η μελέτη για την άνοια
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε δύο ομάδες. Οι μισοί έκαναν ασκήσεις αντίστασης με βάρη δύο φορές την εβδομάδα, σε μέτρια έως υψηλή ένταση, αυξάνοντας σταδιακά τα φορτία. Οι υπόλοιποι δεν γυμνάστηκαν και αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου.
Στο τέλος της παρέμβασης, οι αναλύσεις έδειξαν ότι όσοι προπονήθηκαν με βάρη είχαν καλύτερη επίδοση στη λεκτική επεισοδιακή μνήμη και βελτιωμένη ακεραιότητα των νευρώνων. Οι περιοχές που σχετίζονται με τη νόσο του Αλτσχάιμερ προστατεύτηκαν από την ατροφία, ενώ οι εγκεφαλικές παράμετροι επιδεινώθηκαν στην ομάδα ελέγχου.
«Ένα χαρακτηριστικό των ατόμων με ήπια γνωστική εξασθένηση είναι ότι έχουν απώλεια όγκου σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανάπτυξη του Αλτσχάιμερ. Αλλά στην ομάδα που έκανε προπόνηση δύναμης, η δεξιά πλευρά του ιππόκαμπου και το προσφηνοειδές λόβιο προστατεύονταν από την ατροφία. Αυτό το αποτέλεσμα δικαιολογεί τη σημασία της τακτικής προπόνησης με βάρη, ειδικά για τους ηλικιωμένους», είπε η Ribeiro. «Όλα τα άτομα στην ομάδα bodybuilding εμφάνισαν βελτιώσεις στη μνήμη και την ανατομία του εγκεφάλου. Πέντε από αυτά έφτασαν στο τέλος της μελέτης χωρίς κλινική διάγνωση ήπιας γνωστικής εξασθένησης. Αυτό μας οδηγεί να φανταστούμε ότι μεγαλύτερες προπονήσεις, διάρκειας τριών ετών, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αντιστρέψουν αυτή τη διάγνωση ή να καθυστερήσουν οποιοδήποτε είδος άνοιας».
Πώς η άσκηση μπορεί να προστατεύει τους νευρώνες
Κατά τους ερευνητές, η προπόνηση με βάρη ενδέχεται να συμβάλλει στην προστασία του εγκεφάλου από την άνοια με δύο τρόπους. Μπορεί να διεγείρει την παραγωγή του νευρικού αυξητικού παράγοντα, μιας πρωτεΐνης απαραίτητης για την ανάπτυξη, τη διατήρηση και την επιβίωση των νευρώνων, ενώ παράλληλα προωθεί την αποφλεγμονή στον οργανισμό.
Κάθε είδος σωματικής άσκησης, είτε πρόκειται για προπόνηση με βάρη είτε για αερόβια δραστηριότητα, είναι γνωστό ότι αυξάνει τα επίπεδα του BDNF, του νευροτροφικού παράγοντα που προέρχεται από τον εγκέφαλο και συμμετέχει στην ανάπτυξη των εγκεφαλικών κυττάρων. Η άσκηση μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει τα αντιφλεγμονώδη Τ-κύτταρα. Αυτό έχει σημασία, καθώς η αυξημένη απελευθέρωση προφλεγμονωδών πρωτεϊνών στον οργανισμό συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα άνοιας, επιταχύνει τη νευροεκφυλιστική διαδικασία και οδηγεί στον σχηματισμό δυσλειτουργικών πρωτεϊνών που τελικά σκοτώνουν τους νευρώνες.
Για τη διερεύνηση των παραπάνω ερωτημάτων, οι ερευνητές μέτρησαν στους εθελοντές την ιρισίνη και τον BDNF. Πρόκειται για ουσίες που παράγονται με την επίδραση της μυϊκής σύσπασης και συνδέονται με τη νευρική προστασία και τη συναπτική πλαστικότητα. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. «Είναι μια συνέχεια αυτής της μελέτης στην οποία θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα πώς αυτοί οι παράγοντες σχετίζονται με αλλαγές στην ανατομία του εγκεφάλου. Πιστεύουμε ότι είναι ένα σύνολο αντιφλεγμονωδών και νευροπροστατευτικών παραγόντων που οδηγούν σε αυτές τις αλλαγές», δήλωσε η Ribeiro.
Isadora C. Ribeiro et al., Η προπόνηση με αντιστάσεις προστατεύει τον ιππόκαμπο και τον προκούνιο από την ατροφία και βελτιώνει την ακεραιότητα της λευκής ουσίας σε ηλικιωμένους με ήπια γνωστική διαταραχή, GeroScience (2025). DOI: 10.1007/s11357-024-01483-8.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-askisi-me-vari-prostateyei-ton-egkefalo-ton-ilikiomenon-apo-anoia/3003
