Η μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο JAMA εξέτασε τη σχέση άγχους και καρκίνου, με επίκεντρο 121 γυναίκες που είχαν καρκίνο του μαστού σε αρχικό στάδιο.
Οι επιστήμονες εξέτασαν 92 βιοδείκτες που συνδέονται με το πώς το άγχος επηρεάζει την ανοσολογική λειτουργία. Τα ευρήματα έδειξαν ότι το υψηλό άγχος καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα, ενισχύει την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και οδηγεί σε μεταλλάξεις στους όγκους.
Οι συνέπειες αυτές καταγράφηκαν πιο έντονα στις μαύρες γυναίκες, κάτι που ίσως συμβάλλει στην εξήγηση της υψηλότερης συχνότητας και βαρύτητας του καρκίνου του μαστού σε αυτή την ομάδα.
Όταν αναρωτιόμαστε τι μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο, συνήθως σκεφτόμαστε πρώτα παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ και η παχυσαρκία. Ακολουθούν τα γονίδια, η κακή τύχη και… το άγχος.
Παρότι η επίδραση του άγχους στην ανάπτυξη του καρκίνου δεν έχει διερευνηθεί σε βάθος, πρόσφατη έρευνα στο JAMA εξέτασε διαφορετικούς στρεσογόνους παράγοντες και τους συνέκρινε με σχετικούς βιοδείκτες. Οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν την επίδραση του άγχους στο ανοσοποιητικό και τις συνθήκες που μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη κακοήθων κυττάρων.
Στην έρευνα συμμετείχαν 121 γυναίκες με καρκίνο του μαστού σταδίου 1 ή 2, με μέση ηλικία τα 56 χρόνια. Από αυτές, οι 65 ήταν λευκές.
Οι επιστήμονες μέτρησαν 92 βιοδείκτες στο αίμα, στον όγκο και στον ιστό που τον περιβάλλει. Οι δείκτες αφορούσαν τέσσερις κατηγορίες επιδράσεων του άγχους: το καθημερινό στρες από την καθημερινότητα, την εργασία ή την οικογένεια, τις φυλετικές διακρίσεις, την κοινωνική απομόνωση και την απουσία «γειτονιάς», δηλαδή κοινωνικών δεσμών και στήριξης από τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά μας.
Οι τέσσερις αυτές πηγές άγχους συσχετίστηκαν με τρεις διαφορετικές επιδράσεις: στη λειτουργία του ανοσοποιητικού, στην ανοσολογική δραστηριότητα γύρω από τον όγκο και στη βιολογία του ίδιου του όγκου.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το αυξημένο στρες καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα, μεταβάλλοντας το περιβάλλον με τρόπο που ευνοεί σημαντικά τα καρκινικά κύτταρα. Η αντίδραση του οργανισμού στο άγχος είναι σύνθετη: αυξάνει τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού, κάτι που μπορεί αρχικά να μοιάζει ωφέλιμο. Το σύστημα αυτό, πέρα από την αντιμετώπιση βακτηρίων και ιών, αναγνωρίζει και κύτταρα που λειτουργούν ανώμαλα και τα εξουδετερώνει προτού προκαλέσουν βλάβη στον οργανισμό.
Υπερδραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος
Ωστόσο, η αύξηση της δραστηριότητας του ανοσοποιητικού που σχετίζεται με το άγχος δεν συμβάλλει στην πρόληψη του καρκίνου.
Όσο εντείνεται το άγχος, αυξάνονται ουσίες όπως οι αγγειοποιητίνες, οι οποίες ενθαρρύνουν τον σχηματισμό αιμοφόρων αγγείων στους ιστούς. Η παρεμπόδιση της δράσης τους αποτελεί σημαντικό μέρος της αντικαρκινικής θεραπείας, καθώς οι όγκοι χρειάζονται αγγεία για να συνεχίσουν την ανάπτυξή τους. Έτσι, η αύξηση των αγγειοποιητινών λόγω άγχους προάγει την ανάπτυξη των όγκων.
Μεταβολές παρατηρούνται και στο ανοσοποιητικό του «μικροπεριβάλλοντος» γύρω από τον όγκο. Οι ερευνητές εξέτασαν το RNA που παράγεται από τα γειτονικά κύτταρα και διαπίστωσαν ότι αυξάνονται ορισμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού, όπως τα μακροφάγα Μ1, αλλά και τα μακροφάγα Μ2, τα οποία καταστέλλουν την ανοσολογική λειτουργία. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι αδρανοποιούνται τα κύτταρα που εξουδετερώνουν τα καρκινικά κύτταρα: τα «κύτταρα – φυσικοί φονείς» και τα βοηθητικά Τ-κύτταρα.
Μεταλλάξεις στους όγκους
Στους ίδιους τους όγκους, τα υψηλότερα επίπεδα στρες οδηγούν επίσης σε μεταλλάξεις, δηλαδή σε περισσότερα γενετικά λάθη. Η συνέπεια αυτή έχει δύο όψεις: οι περισσότερες μεταλλάξεις ενδέχεται να συνδέονται με πιο επιθετικό καρκίνο, αλλά ταυτόχρονα να κάνουν τους καρκίνους πιο ευαίσθητους στις νεότερες ανοσοθεραπείες, όπως εκείνες με αναστολείς των ανοσολογικών σημείων ελέγχου.
Οι επιδράσεις ήταν εντονότερες στις μαύρες γυναίκες απ’ ό,τι στις λευκές. Το εύρημα αυτό μπορεί να προσφέρει μια πιθανή εξήγηση για την υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης και σοβαρότητα του καρκίνου του μαστού σε αυτόν τον πληθυσμό.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι το παρατεταμένο καθημερινό άγχος παρουσίαζε την πιο σταθερή συσχέτιση σε όλους τους τομείς, παρότι οι φυλετικές διακρίσεις, η κοινωνική απομόνωση και η απουσία «γειτονιάς» συνδέονταν σημαντικά με ορισμένους προκαρκινικούς δείκτες. Επιπλέον, οι φυλετικές διακρίσεις, η απομόνωση και η έλλειψη σχέσεων με τους γείτονες ενισχύουν τα επίπεδα άγχους, κάτι που πιθανότατα εξηγεί τις αρνητικές επιπτώσεις τους στην υγεία.
*Της Άννας Παπαδομαρκάκη
Σύνοψη των βασικών σημείων
- Η πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο JAMA διερευνά τη σύνδεση του άγχους με την ανάπτυξη καρκίνου, με έμφαση στους βιοδείκτες που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
- Στη μελέτη έλαβαν μέρος 121 γυναίκες με καρκίνο του μαστού σε αρχικό στάδιο, ενώ εξετάστηκαν 92 βιοδείκτες που συνδέονται με το άγχος.
- Μεταξύ των βασικών πηγών άγχους καταγράφηκαν το καθημερινό στρες, οι φυλετικές διακρίσεις, η κοινωνική απομόνωση και η απουσία υποστήριξης από το περιβάλλον.
- Το αυξημένο άγχος καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα, ευνοώντας την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και οδηγώντας σε μεταλλάξεις στους όγκους.
- Οι επιπτώσεις του άγχους εμφανίζονται εντονότερες στις μαύρες γυναίκες, κάτι που μπορεί να συμβάλλει στην εξήγηση της υψηλότερης συχνότητας και σοβαρότητας του καρκίνου του μαστού σε αυτόν τον πληθυσμό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/mporei-to-stres-na-pyrodotei-karkino/4007
