Νέα μελέτη από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα και το Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν δείχνει ότι οι κόρες των ματιών μεταβάλλουν το μέγεθός τους ακολουθώντας την αναπνοή — ένα εύρημα που δεν είχε επιβεβαιωθεί έως τώρα. Κατά την εκπνοή διαστέλλονται, ενώ στην αρχή της εισπνοής συστέλλονται, χωρίς να επηρεάζονται από άλλους παράγοντες, όπως ο φωτισμός ή η νοητική προσπάθεια.
Το εύρημα μαρτυρά στενότερη σχέση ανάμεσα στην αναπνοή και το νευρικό σύστημα και θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην ιατρική και την ψυχολογία. Μεταξύ των πιθανών εφαρμογών είναι η εκτίμηση της ψυχικής κατάστασης από το μέγεθος της κόρης. Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι η αναπνοή ενδέχεται να επηρεάζει την οπτική αντίληψη και την εγρήγορση, δημιουργώντας νέα πεδία έρευνας για τη σχέση φυσιολογικών ρυθμών και αντίληψης.
Εδώ και χρόνια, οι επιστήμονες εξετάζουν τα μάτια και ειδικότερα το μέγεθος της κόρης, ώστε να κατανοήσουν την προσοχή, τα συναισθήματα, αλλά και ορισμένες ιατρικές καταστάσεις. Πρόσφατη μελέτη έφερε στο φως ότι οι κόρες μεταβάλλονται συγχρονισμένα με την αναπνοή μας.
Το μέγεθος της κόρης μεταβάλλεται διαρκώς, καθώς τα μάτια ανταποκρίνονται σε εσωτερικά και εξωτερικά ερεθίσματα. Κυριότερο παράδειγμα είναι το φως: όπως συμβαίνει με τον φακό μιας κάμερας, τα μάτια ρυθμίζουν πόσο φως θα περάσει. Η αντίδραση φαίνεται εύκολα μπροστά σε έναν καθρέφτη, αν ρίξουμε φως στα μάτια και παρατηρήσουμε τις κόρες να μικραίνουν. Η μεταβολή αυτή επηρεάζει άμεσα την όραση. Όταν οι κόρες είναι διεσταλμένες, μπορούμε να εντοπίζουμε αμυδρά αντικείμενα, ιδίως στην περιφερειακή όραση· οι μικρότερες κόρες, αντίθετα, βελτιώνουν την ευκρίνεια και διευκολύνουν, για παράδειγμα, την ανάγνωση.
Επειδή το αντανακλαστικό της κόρης στο φως είναι ιδιαίτερα αξιόπιστο, οι γιατροί το αξιοποιούν για να ελέγξουν τη λειτουργία του εγκεφάλου. Αν η κόρη δεν ανταποκρίνεται στο φως, μπορεί να υπάρχει επείγουσα ιατρική κατάσταση, όπως ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.
Το φως δεν είναι το μοναδικό ερέθισμα που επηρεάζει τις κόρες. Όταν εστιάζουμε σε κάτι κοντινό, αυτές συστέλλονται, ενώ η γνωστική προσπάθεια ή η συναισθηματική διέγερση μπορεί να τις διαστείλει. Έτσι, στην ψυχολογία και τη νευροεπιστήμη, το μέγεθος της κόρης χρησιμοποιείται συχνά ως ένδειξη της νοητικής προσπάθειας και της προσοχής.
Η αναπνοή προκαλεί επίσης αντιδράσεις στα μάτια
Για πολλές δεκαετίες, οι συγκεκριμένες αντιδράσεις της κόρης θεωρούνταν οι μόνες γνωστές. Πλέον, ερευνητική ομάδα από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Στοκχόλμης και το Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν στην Ολλανδία επιβεβαίωσε πως και η αναπνοή αποτελεί παράγοντα που την επηρεάζει.
Η μελέτη έδειξε ότι οι κόρες τείνουν να διαστέλλονται στην εκπνοή και να συστέλλονται όταν ξεκινά η εισπνοή. Η συγκεκριμένη αντίδραση, σε αντίθεση με τις άλλες, προέρχεται αποκλειστικά από το σώμα και εκδηλώνεται διαρκώς και φυσικά, τόσο με διαστολή όσο και με συστολή.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι επί περισσότερα από 50 χρόνια υπήρχαν ανεπίσημες ενδείξεις για σύνδεση ανάμεσα στην αναπνοή και τις κόρες. Ωστόσο, όταν αναζήτησαν παλαιότερες μελέτες, διαπίστωσαν ότι τα σχετικά στοιχεία δεν ήταν σαφή. Επειδή το μέγεθος της κόρης χρησιμοποιείται ευρέως στην ιατρική και στην έρευνα, έκριναν απαραίτητο να εξετάσουν το ζήτημα διεξοδικότερα.
Πέντε πειράματα, στα οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 200 άνθρωποι, κατέδειξαν ότι οι κόρες μεταβάλλονται σε συγχρονισμό με την αναπνοή. Η επίδραση αποδείχθηκε ιδιαίτερα σταθερή. Κατά τη διάρκεια της μελέτης μεταβλήθηκαν οι υπόλοιποι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν την κόρη — ο φωτισμός, η απόσταση εστίασης και η νοητική προσπάθεια των δοκιμασιών. Παρ’ όλα αυτά, η επίδραση της αναπνοής στο μέγεθος της κόρης παρέμεινε ίδια.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναπνέουν μόνο από τη μύτη ή το στόμα, καθώς και να μεταβάλλουν τον ρυθμό τους, επιβραδύνοντας ή επιταχύνοντάς τον. Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε σε όλες τις συνθήκες: η κόρη ήταν μικρότερη γύρω από την έναρξη της εισπνοής και μεγαλύτερη κατά την εκπνοή.
Γιατί το εύρημα για τις κόρες των ματιών είναι σημαντικό
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι το εύρημα μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τόσο την αναπνοή όσο και την όραση.
«Υποδεικνύει μια βαθύτερη σύνδεση μεταξύ αναπνοής και νευρικού συστήματος από ό,τι είχαμε αντιληφθεί προηγουμένως. Η επόμενη μεγάλη ερώτηση είναι αν αυτές οι υποκείμενες αλλαγές στο μέγεθος της κόρης επηρεάζουν το πώς βλέπουμε τον κόσμο.
Οι μεταβολές αυτές μετρούν μόλις κλάσματα του χιλιοστού: είναι μικρότερες από την αντίδραση της κόρης στο φως, αλλά ανάλογες με εκείνη που προκαλούν η νοητική προσπάθεια ή η διέγερση. Θεωρητικά, το εύρος τους αρκεί για να επηρεάσει την οπτική αντίληψη. Έτσι, μέσα σε μία αναπνοή, η όραση ίσως μετατοπίζεται ελαφρά ανάμεσα στην καλύτερη ανίχνευση αμυδρών αντικειμένων και στην αναγνώριση λεπτών λεπτομερειών.
Η αντίδραση της κόρης στο φως αποτελεί ήδη διαγνωστικό μέσο. Αντίστοιχα, ενδεχόμενες μεταβολές στη σχέση ανάμεσα στην αναπνοή και στο μέγεθος της κόρης θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρώιμη ένδειξη νευρολογικών διαταραχών.
Η συγκεκριμένη μελέτη εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια διερεύνησης του τρόπου με τον οποίο οι εσωτερικοί ρυθμοί του οργανισμού επηρεάζουν την αντίληψή μας.
Αν η αναπνοή επηρεάζει τις μεταβολές της κόρης, θα μπορούσε άραγε να διαμορφώνει και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας; Το ερώτημα ανοίγει τον δρόμο για νέες μελέτες σχετικά με το πώς οι σωματικοί ρυθμοί επηρεάζουν την αντίληψη, με… μία αναπνοή κάθε φορά».
Πρακτικές χρήσεις
Δημοσιευμένη στο Nature Communications, η μελέτη καταλήγει ότι οι κόρες διαστέλλονται και συστέλλονται συγχρονισμένα με την εισπνοή και την εκπνοή. Η περιοδική αυτή μεταβολή δεν προκαλείται από το φως, αλλά αντανακλά νευρωνική δραστηριότητα που επηρεάζεται από την αναπνοή.
Τα μάτια λειτουργούν, λοιπόν, και ως «παράθυρο» στον εγκέφαλο. Το μέγεθος της κόρης επηρεάζεται από τη δραστηριότητα εγκεφαλικών περιοχών που συνδέονται με την προσοχή, τη διάθεση, την εγρήγορση και το στρες. Η κόρη, για παράδειγμα, διαστέλλεται όταν νιώθουμε άγχος ή ενθουσιασμό, αλλά και όταν συγκεντρωνόμαστε. Σύμφωνα με τη νέα ανακάλυψη, η αναπνοή συντονίζει άμεσα αυτή τη νευρωνική λειτουργία. Επομένως, ο τρόπος που αναπνέουμε ενδέχεται να μεταβάλλει την εγρήγορση ή την ηρεμία, μέσω εγκεφαλικών αλλαγών που αποτυπώνονται στην κόρη.
Το εύρημα μπορεί να αξιοποιηθεί πρακτικά με τους εξής τρόπους:
- Οι ασκήσεις αναπνοής, όπως ο διαλογισμός, η γιόγκα και η βαθιά αναπνοή, ίσως επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία του εγκεφάλου και την ψυχική κατάσταση, τόσο μακροπρόθεσμα όσο και σε πραγματικό χρόνο.
- Στο μέλλον, η εξέταση της κόρης θα μπορούσε να αποτελέσει μέσο αξιολόγησης της ψυχικής κατάστασης ή της επίδρασης που έχουν στον εγκέφαλο μια τεχνική χαλάρωσης, ένα φάρμακο ή ένα στρεσογόνο ερέθισμα.
- Παράλληλα, τα δεδομένα αυτά προσθέτουν επιστημονική τεκμηρίωση στη χρήση της αναπνοής για τη διαχείριση του άγχους.
Σύνοψη
- Νέα μελέτη δείχνει ότι το μέγεθος των κορών μεταβάλλεται συγχρονισμένα με την αναπνοή: διαστέλλονται στην εκπνοή και συστέλλονται στην αρχή της εισπνοής.
- Το εύρημα αναδεικνύει μια στενότερη σύνδεση της αναπνοής με το νευρικό σύστημα, με ενδεχόμενες εφαρμογές στην ιατρική και την ψυχολογία.
- Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αλλαγές στο μέγεθος της κόρης ενδέχεται να επηρεάζουν την όραση, διευκολύνοντας πιθανώς τον εντοπισμό αμυδρών αντικειμένων ή την ευκρίνεια.
- Καθώς το μέγεθος της κόρης συνδέεται με την εγρήγορση και τη διάθεση, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η αναπνοή μπορεί να έχει άμεση επίδραση στην εγκεφαλική λειτουργία.
- Η έρευνα δημιουργεί νέες δυνατότητες για την αξιοποίηση τεχνικών αναπνοής στη διαχείριση του άγχους, καθώς και για την εκτίμηση της ψυχικής κατάστασης με ανάλυση της κόρης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ta-matia-mas-choreyoyn-me-kathe-anapnoi-giati-ayti-i-anakalypsi-einai-kathoristiki/7329
