Η εξάπλωση του μύκητα Aspergillus ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία καθώς ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες, σύμφωνα με νέα έρευνα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το είδος Aspergillus flavus θα εξαπλωθεί σε περισσότερες περιοχές της Βόρειας Αμερικής, της Ευρώπης και της Ασίας, με πιθανές συνέπειες τόσο για την υγεία όσο και για την επισιτιστική ασφάλεια.
Κάθε χρόνο οι μυκητιασικές λοιμώξεις προκαλούν ήδη εκατομμύρια θανάτους, ωστόσο η μελέτη των μυκητιακών παθογόνων παραμένει περιορισμένη. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερη ενημέρωση και περισσότερες έρευνες για τις επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στη δημόσια υγεία.
Καθώς η θερμοκρασία του πλανήτη συνεχίζει να αυξάνεται, νέα μελέτη εξετάζει τους μελλοντικούς κινδύνους που μπορεί να «πυροδοτήσει» ένας μύκητας, ο οποίος έχει συνδεθεί με σοβαρές λοιμώξεις.
Τα έως τώρα στοιχεία δείχνουν πως ο πλανήτης δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένος για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής.
Η μελέτη των μυκήτων παραμένει περιορισμένη
Από τη μούχλα έως τα μανιτάρια, οι μύκητες αποτελούν ένα πολυάριθμο βασίλειο οργανισμών που συναντάται παντού και αναπτύσσεται σε χώμα, κομπόστ και νερό. Αν και είναι σημαντικοί για τα οικοσυστήματα, μπορούν να βλάψουν σοβαρά την ανθρώπινη υγεία: περίπου 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από μυκητιασικές λοιμώξεις. Επειδή τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ελλιπή, ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερος.
Παρόλα αυτά, η κατανόησή μας για τους μύκητες παραμένει ανεπαρκής. Ιδιαίτερα λίγα γνωρίζουμε για το πώς αυτοί οι εξαιρετικά προσαρμοστικοί οργανισμοί θα αντιδράσουν σε ένα πιο θερμό κλίμα, αναφέρει το CNN.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ αξιοποίησαν υπολογιστικές προσομοιώσεις και προβλέψεις, ώστε να εκτιμήσουν πού μπορεί να εξαπλωθεί στο μέλλον ο Aspergillus. Η ευρέως διαδεδομένη αυτή ομάδα μυκήτων απαντά σε όλο τον κόσμο και μπορεί να προκαλέσει ασπεργίλλωση, μια νόσο που απειλεί τη ζωή και προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες.
Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, ορισμένα είδη Aspergillus θα διευρύνουν την παρουσία τους καθώς θα επιδεινώνεται η κλιματική κρίση, φτάνοντας σε νέες περιοχές της Βόρειας Αμερικής, της Ευρώπης, της Κίνας και της Ρωσίας. Η μελέτη δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα και βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση.
Ο Norman van Rijn, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης και ερευνητής κλιματικής αλλαγής και λοιμωδών νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, δήλωσε ότι οι μύκητες δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς σε σύγκριση με τους ιούς και τα παράσιτα. Πρόσθεσε ότι οι έρευνες δείχνουν πως τα μυκητιασικά παθογόνα πιθανότατα θα επηρεάσουν τις περισσότερες περιοχές του κόσμου στο μέλλον.
Το δημοφιλές τηλεοπτικό δράμα του HBO «The Last of Us» έφερε νέο ενδιαφέρον στο πεδίο. Η σειρά ακολουθεί ανθρώπους που αγωνίζονται να επιβιώσουν σε έναν κόσμο όπου ένας μεταλλαγμένος μολυσματικός μύκητας έχει μετατρέψει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού σε βίαια τέρατα.
Ο van Rijn ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για μυθοπλασία, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα πως θα συμβάλει στην ενημέρωση για τις μυκητιασικές λοιμώξεις που στην πραγματικότητα σκοτώνουν εκατομμύρια ανθρώπους.
Ο τρόπος δράσης του μύκητα
Στα εδάφη όλου του κόσμου, οι μύκητες Aspergillus σχηματίζουν μικρά νηματοειδή συμπλέγματα. Όπως σχεδόν όλα τα είδη μυκήτων, παράγουν τεράστιες ποσότητες μικροσκοπικών σπορίων, τα οποία μεταφέρονται μέσω του αέρα.
Οι άνθρωποι εισπνέουν καθημερινά σπόρια, όμως οι περισσότεροι δεν εμφανίζουν προβλήματα υγείας, καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα τα απομακρύνει.
Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν όσοι έχουν πνευμονικές παθήσεις, όπως άσθμα, κυστική ίνωση ή ΧΑΠ. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό, όπως ασθενείς με καρκίνο ή μεταμόσχευση οργάνου, αλλά και όσοι έχουν νοσήσει βαριά από γρίπη ή Covid-19.
Αν το ανοσοποιητικό σύστημα δεν καταφέρει να απομακρύνει τα σπόρια, ο μύκητας «αρχίζει να αναπτύσσεται και βασικά σας τρώει από μέσα προς τα έξω, λέγοντάς το πολύ ωμά», δήλωσε ο van Rijn.
Ο van Rijn ανέφερε ότι η ασπεργίλλωση έχει ιδιαίτερα υψηλή θνησιμότητα, η οποία κυμαίνεται περίπου από 20% έως 40%. Η διάγνωσή της είναι επίσης δύσκολη: οι γιατροί δεν την εξετάζουν πάντα ως πιθανότητα, ενώ οι ασθενείς συχνά εμφανίζουν πυρετό και βήχα, συμπτώματα που παρατηρούνται σε πολλές ασθένειες.
Ο van Rijn πρόσθεσε ότι τα μυκητιασικά παθογόνα αναπτύσσουν όλο και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις θεραπείες. Διαθέσιμες είναι μόλις τέσσερις κατηγορίες αντιμυκητιασικών φαρμάκων.
Όλα αυτά προμηνύουν δυσάρεστες προοπτικές, καθώς η κλιματική αλλαγή δημιουργεί νέες περιοχές στις οποίες μπορεί να εγκατασταθεί ο Aspergillus.
Η απειλή που ελλοχεύει
Ο Aspergillus flavus ευδοκιμεί κυρίως σε θερμά, τροπικά κλίματα. Αν συνεχιστεί η εκτεταμένη καύση ορυκτών καυσίμων, η εξάπλωσή του ενδέχεται να αυξηθεί κατά 16%, σύμφωνα με τη μελέτη. Η προβλεπόμενη επέκταση αφορά περιοχές της βόρειας Αμερικής, της βόρειας Κίνας και της Ρωσίας.
Στον άνθρωπο, το συγκεκριμένο είδος είναι ικανό να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, ενώ εμφανίζει ανθεκτικότητα σε αρκετά αντιμυκητιασικά φάρμακα. Μπορεί ακόμη να πλήξει διάφορες καλλιέργειες τροφίμων και να απειλήσει δυνητικά την επισιτιστική ασφάλεια. Το 2022, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ενέταξε τον Aspergillus flavus στην κρίσιμη ομάδα μυκητολογικών παθογόνων, εξαιτίας των επιπτώσεών του στη δημόσια υγεία και του κινδύνου αντοχής στα αντιμυκητιασικά φάρμακα.
Με την άνοδο της θερμοκρασίας παγκοσμίως, ο Aspergillus fumigatus, που ευνοείται από τα πιο εύκρατα κλίματα, αναμένεται να κινηθεί προς βορρά, φτάνοντας προς τον Βόρειο Πόλο. Η μελέτη εκτιμά ότι η εξάπλωσή του μπορεί να διευρυνθεί κατά 77,5% έως το 2100 και να εκθέσει δυνητικά 9 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη.
Σε κάποιες περιοχές, αντίθετα, οι συνθήκες ενδέχεται να γίνουν υπερβολικά θερμές για τους μύκητες Aspergillus, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υποσαχάρια Αφρική. Μια τέτοια μεταβολή μπορεί να δημιουργήσει άλλα προβλήματα, αφού οι μύκητες είναι σημαντικοί για τα οικοσυστήματα, μεταξύ άλλων για τη διατήρηση υγιών εδαφών.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη ενδέχεται όχι μόνο να διευρύνει τις περιοχές όπου αναπτύσσονται οι μύκητες, αλλά και να ενισχύσει την ανοχή τους στη θερμοκρασία. Έτσι, θα μπορούσαν να επιβιώνουν ευκολότερα μέσα στο ανθρώπινο σώμα.
Ξηρασίες, πλημμύρες και καύσωνες είναι ακραία καιρικά φαινόμενα που μπορεί να επηρεάσουν τους μύκητες και να μεταφέρουν τα σπόριά τους σε μεγάλες αποστάσεις. Εξάρσεις μυκητιασικών νόσων έχουν καταγραφεί μετά από φυσικές καταστροφές, όπως συνέβη μετά τον ανεμοστρόβιλο που έπληξε το Τζόπλιν του Μιζούρι το 2011.
Ευαισθητοποίηση των πολιτών για τους μυκητιασικούς κινδύνους
Η μελέτη για τον Aspergillus «ρίχνει φως στην απειλή των μυκήτων που ζουν στο φυσικό μας περιβάλλον και στο πόσο λίγο προετοιμασμένοι είμαστε για να ανταποκριθούμε στις αλλαγές στον επιπολασμό τους», σημείωσε η Elaine Bignell, συνδιευθύντρια του Κέντρου Ιατρικής Μυκητολογίας MRC στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ. Η ίδια δεν έλαβε μέρος στην έρευνα.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα και απαιτείται περαιτέρω έρευνα, ανέφερε στο CNN.
Αν και η ασπεργίλλωση είναι θανατηφόρα, τα στοιχεία για το πού εντοπίζεται ο παθογόνος οργανισμός στο περιβάλλον και για το ποιοι μολύνονται παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένα, δήλωσε ο Justin Remais, καθηγητής περιβαλλοντικών επιστημών υγείας στο UC Berkeley. Ο ίδιος δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Ο Remais ηγείται μελέτης που περιλαμβάνει περισσότερους από 100 εκατομμύρια ασθενείς στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε αυτήν καταγράφηκαν πάνω από 20.000 περιστατικά ασπεργίλλωσης από το 2013 έως το 2023, ενώ τα κρούσματα αυξάνονται, όπως είπε, κατά περίπου 5% ετησίως.
«Τα μυκητιασικά παθογόνα γίνονται όλο και πιο συχνά και ανθεκτικά στη θεραπεία και μόλις τώρα αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε πώς συμβάλλει η κλιματική αλλαγή», δήλωσε.
Η Bignell σημείωσε ότι οι περισσότεροι έχουν συνηθίσει να ακούν για ασθένειες από βακτήρια, ιούς και παράσιτα, όχι όμως στον ίδιο βαθμό για τις μυκητιασικές νόσους. «Υπάρχει απελπιστική ανάγκη να αντιστραφεί αυτή η τάση, δεδομένης της θανατηφόρας σημασίας τους», είπε.
«Οποιοσδήποτε από εμάς στο μέλλον μπορεί να επηρεαστεί».
*Της Βασιλικής Δρίβα
Τα βασικά σημεία
- Η άνοδος της θερμοκρασίας παγκοσμίως ευνοεί τη διάδοση του Aspergillus flavus, ενός μύκητα που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις στους ανθρώπους.
- Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο μύκητας ενδέχεται να επεκταθεί στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία, με πιθανές συνέπειες τόσο για την υγεία όσο και για την επάρκεια τροφίμων.
- Οι μυκητιασικές λοιμώξεις ευθύνονται για περίπου 2,5 εκατομμύρια θανάτους τον χρόνο, ενώ οι σχετικές έρευνες παραμένουν περιορισμένες.
- Ο Aspergillus flavus μπορεί να πλήξει καλλιέργειες τροφίμων και να αντέχει σε πολλά αντιμυκητιακά φάρμακα.
- Χρειάζεται περισσότερη ενημέρωση και περαιτέρω μελέτη για το πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη δημόσια υγεία.
- Η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να αυξήσει την ανθεκτικότητα των μυκήτων και να διευκολύνει τη μετάβασή τους σε νέες περιοχές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/nea-apeili-gia-tin-ygeia-o-epikindynos-mykitas-poy-eydokimei-ston-thermotero-planiti/8209
