Έρευνα του Ινστιτούτου Επιστήμης Εγκεφάλου Allen στο Σιάτλ υποδεικνύει ότι οι δυσκολίες στον χωρικό προσανατολισμό ενδέχεται να αποτελούν την πρώτη προειδοποίηση για άνοια, έως και δύο δεκαετίες πριν εκδηλωθούν τα χαρακτηριστικά συμπτώματα.
Η άνοια, σύμφωνα με τη μελέτη, εξελίσσεται σε δύο στάδια. Στο πρώτο, την «φάση της αόρατης εξέλιξης», προσβάλλονται ευάλωτα κύτταρα του εγκεφάλου· στο δεύτερο, συσσωρεύονται πρωτεΐνες που οδηγούν σε γνωστική κατάρρευση.
Οι επιστήμονες εκτιμούν πως ο εντοπισμός της νόσου και η παρέμβαση στην αρχική φάση ενδέχεται να επιβραδύνουν την εξέλιξή της, δημιουργώντας δυνατότητες για πρόληψη των συμπτωμάτων.
Οι δυσκολίες στον χωρικό προσανατολισμό συγκαταλέγονται στα πρώτα πιθανά σημάδια μιας μελλοντικής διάγνωσης άνοιας και συχνά προηγούνται των χαρακτηριστικών αλλοιώσεων που φαίνονται στις εγκεφαλικές απεικονίσεις των ασθενών. Ερευνητές του Ινστιτούτου Επιστήμης Εγκεφάλου Allen στο Σιάτλ, που διεξήγαγαν πρόσφατη μελέτη, αποδίδουν το εύρημα στο ότι η άνοια περνά από δύο ξεχωριστά στάδια, τα οποία αποκαλούνται «εποχές».
Η πρώτη περίοδος, γνωστή ως «φάση της αόρατης εξέλιξης», ενδέχεται να αρχίσει δεκαετίες προτού γίνουν αντιληπτά τα συμπτώματα και αφορά τη βλάβη μικρού αριθμού ευάλωτων εγκεφαλικών κυττάρων. Συνήθως πλήττεται περιοχή που συμβάλλει στον χωρικό προσανατολισμό, ανέφερε σε νέα σχετική έκθεση ο καθηγητής Μάικλ Χόρνμπεργκερ, ειδικός στην άνοια στο Πανεπιστήμιο του East Anglia.
«Αυτό πιθανώς εξηγεί γιατί η απώλεια προσανατολισμού μπορεί να είναι από τα πρώτα σημάδια της νόσου του Αλτσχάιμερ», δήλωσε ο ίδιος.
Στο δεύτερο στάδιο συγκεντρώνονται στον εγκέφαλο οι πρωτεΐνες Tau και αμυλοειδές. Κάποια ποσότητα και των δύο εντοπίζεται στους περισσότερους εγκεφάλους σε προχωρημένη ηλικία, αλλά όταν η συσσώρευση είναι έντονη μπορεί να δημιουργηθούν πλάκες και συστροφές, που ευθύνονται για συμπτώματα άνοιας. Τότε παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά σημάδια γνωστικής έκπτωσης που συνδέονται συνήθως με την άνοια, όπως απώλεια μνήμης, δυσκολίες στη γλώσσα και προβλήματα σκέψης και λογικής.
Άνοια: Έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση για την πρόληψη
Στο πλαίσιο της έρευνας, εξετάστηκαν οι εγκέφαλοι 84 δωρητών μετά τον θάνατό τους, οι οποίοι είχαν πάσχει από Αλτσχάιμερ. Για την παρακολούθηση των επιπέδων Tau και αμυλοειδούς, οι ερευνητές αξιοποίησαν μεθόδους μηχανικής μάθησης.
Ακόμη και στους δωρητές με χαμηλές συγκεντρώσεις των συγκεκριμένων πρωτεϊνών, οι συγγραφείς εντόπισαν ενδείξεις εκφύλισης. Σε αρκετούς, μάλιστα, είχαν ήδη χαθεί σημαντικοί ανασταλτικοί νευρώνες.
Ο Δρ Μαριάνο Γκαμπίτο, επικεφαλής συγγραφέας και καθηγητής νευροεπιστήμης, ανέφερε ότι η εκφύλιση ενδέχεται να χειροτερεύει σταδιακά και να προκαλεί περισσότερες διαταραχές, καθώς η νόσος επεκτείνεται σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη γλώσσα και τη μνήμη.
Ανάλογα ευρήματα είχε καταγράψει παλαιότερη έρευνα, η οποία εξέτασε απεικονίσεις εγκεφάλου σε περισσότερους από 100 εθελοντές με οικογενειακό ιστορικό Αλτσχάιμερ. Οι εθελοντές με υψηλότερα επίπεδα και των δύο πρωτεϊνών ήταν πιο πιθανό να παρουσιάσουν απώλεια μνήμης και μειωμένη διάρκεια προσοχής.
Ο Δρ Γκαμπίτο εξήγησε: «Η ταυτοποίηση των πρώτων νευρώνων που χάνονται θα μπορούσε να είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη θεραπευτικών παρεμβάσεων που θα τους προστατεύσουν και θα αποτρέψουν περαιτέρω γνωστική έκπτωση.»
Το επόμενο ερώτημα για τους ερευνητές είναι αν τα ευρήματα επιτρέπουν την ακριβή πρόβλεψη της γνωστικής έκπτωσης. Εκφράζουν την ελπίδα ότι παρέμβαση στη λεγόμενη «φάση της αόρατης εξέλιξης» θα μπορούσε να καθυστερήσει, ή ακόμη και να αποτρέψει, την εξέλιξη αυτής της θανατηφόρας νόσου.
«Η μακρά προ-συμπτωματική και σιωπηλή περίοδος της νόσου δημιουργεί ευκαιρίες για έγκαιρη ανίχνευση, έγκαιρη παρέμβαση, ακόμη και πρόληψη των συμπτωμάτων της άνοιας», δήλωσε ο Δρ Ίγκορ Καμάργκο Φόντανα, διευθυντής προγραμματισμού επιστημονικών συνεδρίων στην Alzheimer’s Association.
Συνοπτικά
- Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Επιστήμης Εγκεφάλου Allen, η δυσκολία στον χωρικό προσανατολισμό αποτελεί το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι της άνοιας, έως και 20 χρόνια πριν εμφανιστούν τα χαρακτηριστικά συμπτώματα.
- Η άνοια εξελίσσεται σε δύο στάδια: αρχικά, στην «αόρατη φάση», πλήττονται ευάλωτα εγκεφαλικά κύτταρα, ενώ ακολουθεί η συσσώρευση πρωτεϊνών που οδηγεί σε γνωστική κατάρρευση.
- Ο εντοπισμός της νόσου και η παρέμβαση στο πρώτο στάδιο μπορεί να επιβραδύνουν την εξέλιξή της, δημιουργώντας περιθώρια για πρόληψη των συμπτωμάτων.
- Με τη βοήθεια της μηχανικής μάθησης, οι ερευνητές εξέτασαν εγκεφάλους δωρητών με Αλτσχάιμερ και εντόπισαν εκφύλιση ακόμη και σε περιπτώσεις με χαμηλά επίπεδα επικίνδυνων πρωτεϊνών.
- Ο προσδιορισμός των νευρώνων που χάνονται πρώτοι θεωρείται καθοριστικός για την ανάπτυξη θεραπευτικών παρεμβάσεων και ενδέχεται να συμβάλει στην πρόβλεψη της γνωστικής έκπτωσης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/anoia-to-proto-atheato-proeidopoiitiko-simadi-dyo-dekaeties-prin-tin-emfanisi-tis/9126
