Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο New England Journal of Medicine εξέτασε πέντε βασικούς παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν και συνδέονται με καρδιαγγειακές παθήσεις, στην ηλικία των 50 ετών: την υπέρταση, την υπερλιπιδαιμία, το χαμηλό ή το αυξημένο βάρος, τον διαβήτη και το κάπνισμα. Η ανάλυση στοιχείων για 2.078.948 ανθρώπους από 39 χώρες έδειξε ότι η απουσία των παραγόντων αυτών μπορεί να συνδέεται με πάνω από 10 επιπλέον χρόνια ζωής χωρίς καρδιαγγειακή νόσο.
Τα περισσότερα επιπλέον χρόνια ζωής φαίνεται να συνδέονται με τη μείωση της υπέρτασης και τη διακοπή του καπνίσματος στη μέση ηλικία. Οι ερευνητές επισημαίνουν πως μια έγκαιρη παρέμβαση ενδέχεται να ωφελήσει σημαντικά την υγεία και το προσδόκιμο ζωής.
Σχεδόν οι μισές καρδιαγγειακές παθήσεις παγκοσμίως αποδίδονται σε πέντε παράγοντες κινδύνου. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη σαφές πώς η ύπαρξη ή η απουσία των κλασικών παραγόντων σε διαφορετικές φάσεις της ζωής επηρεάζει τις εκτιμήσεις για την πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου.
Στους πέντε παράγοντες περιλαμβάνονται η υπέρταση, τα αυξημένα λιπίδια, το χαμηλό ή το υπερβολικό βάρος, ο διαβήτης και το κάπνισμα στην ηλικία των 50 ετών.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου και να επιφέρουν σημαντικές κοινωνικές, οικονομικές επιπτώσεις και επιβάρυνση στη δημόσια υγεία, καθώς και μεγάλα βάρη.
Οι πέντε αυτοί παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν αντιστοιχούν περίπου στο 50% της παγκόσμιας επιβάρυνσης από καρδιαγγειακές παθήσεις. Αυτό υποδηλώνει ότι πιθανώς θα μπορούσαν να αποτραπούν περίπου οι μισές περιπτώσεις, εφόσον οι παράγοντες κινδύνου αντιμετωπίζονταν αποτελεσματικά.
Οι εκτιμήσεις για τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου στη διάρκεια της ζωής αυξάνονται όσο συσσωρεύονται παράγοντες κινδύνου. Τα ποσοστά εκτείνονται από 5% έως 50% και διαφοροποιούνται ανάλογα με το καρδιαγγειακό συμβάν που εξετάζεται, τη διάρκεια παρακολούθησης, τα χαρακτηριστικά κινδύνου του πληθυσμού και τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου σε διαφορετικές ομάδες.
Οι παραπάνω εκτιμήσεις δεν συνυπολογίζουν, ωστόσο, τις μεταβολές που μπορεί να παρουσιάζει το ατομικό προφίλ κινδύνου με τον χρόνο, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν την έκβαση σε βάθος χρόνου. Παραμένει επίσης ασαφής η σχέση ανάμεσα σε μεμονωμένους παράγοντες κινδύνου και στις διαφορές στη διάρκεια ζωής.
Για να εξετάσει το ζήτημα, κοινοπραξία 144 πανεπιστημίων από 39 χώρες και 6 ηπείρους διερεύνησε πώς οι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου επηρεάζουν παγκοσμίως τις εκτιμήσεις για την επίδρασή τους στην επιβίωση. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine.
Οι ερευνητές ενοποίησαν δεδομένα σε ατομικό επίπεδο από 2.078.948 ανθρώπους, οι οποίοι προέρχονταν από 39 χώρες και 6 ηπείρους και είχαν κατανεμηθεί σε 133 ομάδες.
Υπολογίστηκε ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, καθώς και θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, έως την ηλικία των 90 ετών. Οι εκτιμήσεις βασίστηκαν στην παρουσία ή στην απουσία, στα 50 έτη, των εξής παραγόντων:
- αρτηριακής υπέρτασης,
- υπερλιπιδαιμίας,
- χαμηλού ή αυξημένου βάρους – παχυσαρκίας,
- διαβήτη και
- καπνίσματος.
Υπολογίστηκαν ακόμη οι διαφορές στη διάρκεια ζωής, μετρώντας τα επιπλέον χρόνια χωρίς καρδιαγγειακή νόσο ή θάνατο από οποιαδήποτε αιτία, ανάλογα με το αν υπήρχαν ή όχι οι συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου.
Εξετάστηκε, τέλος, η εξέλιξη των παραγόντων κινδύνου και το κατά πόσο οι μεταβολές τους συνδέονταν με διαφορές στη διάρκεια ζωής.
Χρόνια ζωής που χάνονται ή κερδίζονται
Για τα άτομα με παρουσία και των πέντε παραγόντων, ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου στη διάρκεια της ζωής υπολογίστηκε σε 24% για τις γυναίκες (εύρος 21-30%) και σε 38% για τους άνδρες (εύρος 30 – 45%).
Συγκρίνοντας όσους δεν είχαν κανέναν παράγοντα κινδύνου με όσους είχαν και τους πέντε, τα εκτιμώμενα επιπλέον χρόνια ζωής χωρίς καρδιαγγειακή νόσο ήταν 13,3 για τις γυναίκες (εύρος 11,2 – 15,7 έτη) και 10,6 για τους άνδρες (εύρος 9,2 – 12,9 έτη).
Σε ό,τι αφορά την αποφυγή θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, ο εκτιμώμενος αριθμός επιπλέον ετών ζωής ήταν 14,5 για τις γυναίκες (εύρος 9,1 – 15,3 έτη) και 11,8 για τους άνδρες (εύρος 10,1 – 13,6 έτη).
Σχετικά με τις μεταβολές στους παράγοντες κινδύνου:
- Η μείωση της υπέρτασης από την ηλικία των 55 ετών έως πριν από τα 60 συσχετίστηκε με τα περισσότερα επιπλέον χρόνια ζωής χωρίς καρδιαγγειακή νόσο, και
- Η αλλαγή στην πορεία του καπνίσματος στα 55 έτη και πριν από τα 60 συνδέθηκε με τα περισσότερα επιπλέον χρόνια ζωής χωρίς θάνατο.
Υπέρταση και κάπνισμα
Οι επιστήμονες εκτίμησαν, με βάση τα ευρήματα, ότι στα 50 η απουσία και των πέντε κλασικών παραγόντων κινδύνου συνδέεται, τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες, με πάνω από μία δεκαετία επιπλέον προσδόκιμου ζωής σε σύγκριση με την παρουσία τους.
Τα περισσότερα επιπλέον χρόνια χωρίς καρδιαγγειακή νόσο και θάνατο από κάθε αιτία, αντίστοιχα, καταγράφηκαν σε όσους κατάφεραν στη μέση ηλικία να αλλάξουν την πορεία της υπέρτασης και του καπνίσματος.
*Από την Άννα Παπαδομαρκάκη
Σύνοψη των βασικών ευρημάτων
- Η απουσία πέντε τροποποιήσιμων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου μπορεί να συνδέεται με περισσότερα από 10 επιπλέον χρόνια ζωής χωρίς νόσο, σύμφωνα με μελέτη 2.078.948 ανθρώπων από 39 χώρες.
- Στους πέντε παράγοντες συγκαταλέγονται η υπέρταση, η υπερλιπιδαιμία, το σωματικό βάρος, ο διαβήτης και το κάπνισμα.
- Η παρέμβαση από τη μέση ηλικία, ιδιαίτερα για την υπέρταση και το κάπνισμα, συνδέεται με τα περισσότερα επιπλέον χρόνια ζωής.
- Η έρευνα αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου για τον περιορισμό των καρδιαγγειακών παθήσεων, που αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως.
- Σύμφωνα με το συμπέρασμα της μελέτης, η απουσία των συγκεκριμένων παραγόντων στα 50 μπορεί να αποφέρει ουσιαστικά οφέλη για την υγεία και το προσδόκιμο ζωής.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/15-chronia-perissoteri-zoi-meta-ta-50-me-dynati-kardia/14444
