Το άγχος μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά την προσπάθεια για αδυνάτισμα, αφού αρκετοί άνθρωποι στρέφονται στο φαγητό για να εκτονωθούν. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το άγχος συνδέεται με την έκκριση χημικών ουσιών στον εγκέφαλο, οι οποίες ενισχύουν την όρεξη και ευνοούν την αποθήκευση λίπους.
Σύμφωνα με την εξελικτική βιολογία, ο εγκέφαλος εκλαμβάνει την ψυχολογική πίεση σαν μήνυμα ότι υπάρχει πείνα. Υπάρχουν, ωστόσο, τρόποι να αλλάξει η αντίδραση στο άγχος και να περιοριστεί η τάση για υπερφαγία, με στόχο μια βιώσιμη απώλεια βάρους.
Σε συνθήκες έντονου άγχους ή άλλης συναισθηματικής φόρτισης, αρκετοί άνθρωποι χρησιμοποιούν το φαγητό για να νιώσουν ανακούφιση. Η επιστήμη έχει εξετάσει διεξοδικά αυτή τη συμπεριφορά.
Το άγχος συγκαταλέγεται, όπως αναφέρουν ειδικοί, στις βασικές αιτίες της παχυσαρκίας. Σε συνθήκες άγχους, ο εγκέφαλος εκκρίνει χημικές ουσίες που ενισχύουν την όρεξη και συνδέονται με αύξηση βάρους. Συγκεκριμένα, οι ουσίες αυτές είναι:
- Κορτιζόλη (συνδέεται άμεσα με το άγχος)
- Ντοπαμίνη (σχετίζεται με τη συναισθηματική ανταμοιβή)
- Σεροτονίνη (συνδέεται με τη διάθεση και την όρεξη)
- Ινσουλίνη (συμβάλλει στην αποθήκευση λίπους)
- Γκρελίνη (η «ορμόνη της πείνας»)
- PYY (συμβάλλει στη ρύθμιση της όρεξης)
- Λεπτίνη (συμμετέχει στη ρύθμιση της ενεργειακής ισορροπίας)
- GLP-1 (σχετίζεται με την όρεξη και τον μεταβολισμό)
Ποια είναι η σύνδεση του άγχους με την παχυσαρκία;
Για το 99% της ανθρώπινης εξελικτικής πορείας, η τροφή ήταν περιορισμένη και η διαθεσιμότητά της απρόβλεπτη, σύμφωνα με τη θεωρία της εξελικτικής βιολογίας. Η ψυχολογική πίεση συνδεόταν συχνά με την έλλειψη τροφής. Γι’ αυτό ο εγκέφαλός μας αντιλαμβάνεται το ψυχολογικό άγχος ως ένδειξη πείνας, αυξάνοντας την όρεξη και την αποθήκευση λίπους.
Η συγκεκριμένη ερμηνεία δεν προσφέρει μόνο εξήγηση, αλλά δημιουργεί και προσδοκίες για πιθανές λύσεις. Ορισμένες τεχνικές έχουν αποδειχθεί μακροχρόνια αποτελεσματικές, καθώς συμβάλλουν στην αλλαγή του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος αντιδρά στο άγχος.
Από την πίεση στη χαρά: ο ρόλος της νευροπλαστικότητας
Με βάση τη νευροεπιστήμη, ένα άτομο μπορεί να δουλέψει πάνω στην αντίδρασή του στην ψυχολογική φόρτιση και να εκπαιδευτεί ώστε να μετατρέπει τα αρνητικά συναισθήματα σε θετικά.
Το άγχος σχετίζεται με συναισθηματικά κυκλώματα του εγκεφάλου, ενώ και οι νευρικές οδοί που ενεργοποιούνται ως αντίδραση σε αυτό είναι συναισθηματικές. Μαθαίνοντας σχετικές τεχνικές, μπορούμε να προκαλέσουμε θετικά συναισθήματα και να τροποποιήσουμε την αντίδραση στο άγχος. Επιδίωξη είναι να μειωθεί η ψυχολογική ανάγκη για υπερφαγία και να ενισχυθεί η φυσική δυνατότητα του εγκεφάλου να προσφέρει «παρηγοριά» μέσω βιοχημικών διεργασιών.
Νέα προσέγγιση για την απώλεια βάρους
Οι γνωστικές μέθοδοι μπορεί να μην καταφέρνουν να ανακόψουν τη χημική «καταιγίδα» που συνδέεται με το άγχος. Αυτό ενδέχεται να εξηγεί γιατί οι στρατηγικές ενσυνειδητότητας δεν αποδίδουν αποτελεσματικά στη μακροχρόνια απώλεια βάρους.
Η νέα προσέγγιση αποσκοπεί στην αλλαγή της αντίδρασης στο άγχος μέσα από συναισθηματικές τεχνικές. Πρόκειται για φυσικές τεχνικές που μπορούν να περιορίσουν την ανάγκη για υπερφαγία και να υποστηρίξουν μια μακροχρόνια, βιώσιμη απώλεια βάρους.
Το αυξημένο βάρος, επομένως, συνδέεται και με το άγχος και τις ψυχολογικές πιέσεις της καθημερινότητας που αντιμετωπίζουν πολλοί άνθρωποι. Υπάρχουν, όμως, θεραπείες για την αντιμετώπιση του ψυχολογικού άγχους και της υπερφαγίας, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προσπάθεια διατήρησης σταθερού βάρους.
Συνοπτική εικόνα για το άγχος και το βάρος
- Το άγχος μπορεί να δυσχεράνει το αδυνάτισμα, καθώς συχνά το φαγητό γίνεται τρόπος συναισθηματικής εκτόνωσης.
- Η έκκριση χημικών ουσιών στον εγκέφαλο, μεταξύ αυτών η κορτιζόλη και η ντοπαμίνη, συνδέεται με αυξημένη όρεξη και αποθήκευση λίπους.
- Η εξελικτική βιολογία υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να εκλάβει το άγχος ως ένδειξη πείνας, ευνοώντας την υπερφαγία.
- Υπάρχουν τρόποι αλλαγής της αντίδρασης στο άγχος, οι οποίοι μειώνουν την ανάγκη για υπερφαγία και στηρίζουν τη βιώσιμη απώλεια βάρους.
- Η νευροπλαστικότητα μπορεί να συμβάλει στη μετατροπή αρνητικών συναισθημάτων σε θετικά, περιορίζοντας την ψυχολογική ανάγκη για φαγητό.
- Οι νεότερες προσεγγίσεις βασίζονται σε συναισθηματικές τεχνικές και δίνουν ελπίδα για αποτελεσματικότερη διαχείριση του άγχους και του βάρους.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/agchos-pos-yponomeyei-tin-prospatheia-mas-gia-adynatisma/10168
