Αναφυλαξία: Συμπτώματα, αίτια και τι πρέπει να κάνετε άμεσα

Η αναφυλαξία είναι μια απειλητική για τη ζωή αλλεργική αντίδραση που εκδηλώνεται πολύ γρήγορα. Μπορεί να προκληθεί από τροφές, φάρμακα ή τσιμπήματα εντόμων. Αν υποψιάζεστε ότι εσείς ή κάποιος άλλος παθαίνει αναφυλαξία, καλέστε αμέσως το 166.

Συμπτώματα αναφυλαξίας

Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά από την επαφή με το αλλεργιογόνο, όπως μια τροφή, ένα φάρμακο ή ένα τσίμπημα εντόμου.

Μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πρήξιμο στον λαιμό και τη γλώσσα
• δυσκολία στην αναπνοή ή πολύ γρήγορη αναπνοή
• δυσκολία στην κατάποση, σφίξιμο στον λαιμό ή βραχνή φωνή
• συριγμό, βήχα ή θορυβώδη αναπνοή
• κόπωση ή σύγχυση
• τάση λιποθυμίας, ζάλη ή λιποθυμία
• κρύο δέρμα στην αφή
• μπλε, γκρίζο ή ωχρό χρώμα στο δέρμα, τα χείλη ή τη γλώσσα· σε σκούρο δέρμα, η αλλαγή μπορεί να είναι πιο εμφανής στις παλάμες ή στα πέλματα

Μπορεί επίσης να εμφανιστεί εξάνθημα με πρήξιμο, ανάγλυφες βλάβες ή φαγούρα.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια

Καλέστε αμέσως το 166 αν εμφανιστεί οποιοδήποτε από τα παρακάτω:

• ξαφνικό πρήξιμο στα χείλη, στο στόμα, στον λαιμό ή στη γλώσσα
• πολύ γρήγορη αναπνοή ή δυσκολία στην αναπνοή, με έντονο συριγμό ή αίσθημα πνιγμού
• σφίξιμο στον λαιμό ή δυσκολία στην κατάποση
• μπλε, γκρίζο ή ωχρό χρώμα στο δέρμα, τη γλώσσα ή τα χείλη· σε σκούρο δέρμα, ελέγξτε τις παλάμες και τα πέλματα
• ξαφνική έντονη σύγχυση, υπνηλία ή ζάλη
• λιποθυμία, όταν το άτομο δεν μπορεί να ξυπνήσει
• παιδί που είναι χαλαρό, δεν ανταποκρίνεται όπως συνήθως ή δυσκολεύεται να σηκώσει ή να κρατήσει το κεφάλι του

Μπορεί να υπάρχει και εξάνθημα με πρήξιμο, ανάγλυφες βλάβες ή φαγούρα. Τα σημάδια αυτά μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρή αλλεργική αντίδραση που χρειάζεται άμεση νοσοκομειακή αντιμετώπιση.

Τι να κάνετε σε περίπτωση αναφυλαξίας

Αν πιστεύετε ότι εσείς ή κάποιος μαζί σας παθαίνει αναφυλαξία, ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα:

1. Χρησιμοποιήστε αυτοενέσιμη συσκευή αδρεναλίνης, αν υπάρχει, όπως EpiPen. Οι οδηγίες χρήσης βρίσκονται πάνω στη συσκευή.
2. Καλέστε το 166 και πείτε ότι υποψιάζεστε αναφυλαξία.
3. Ξαπλώστε. Μπορείτε να σηκώσετε τα πόδια σας. Αν δυσκολεύεστε να αναπνεύσετε, σηκώστε τους ώμους ή καθίστε αργά. Αν είστε έγκυος, ξαπλώστε στην αριστερή πλευρά.
4. Αν σας έχει τσιμπήσει έντομο και το κεντρί παραμένει στο δέρμα, προσπαθήστε να το αφαιρέσετε.
5. Αν τα συμπτώματα δεν έχουν βελτιωθεί μετά από 5 λεπτά, χρησιμοποιήστε δεύτερη αυτοενέσιμη συσκευή αδρεναλίνης.

Μην σηκωθείτε και μην περπατήσετε, ακόμη κι αν νιώθετε καλύτερα.

Χρήση αυτοενέσιμης συσκευής αδρεναλίνης

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι αυτοενέσιμων συσκευών αδρεναλίνης και η χρήση τους διαφέρει. Ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες της συσκευής που σας έχει συνταγογραφηθεί. Παραδείγματα είναι οι συσκευές EpiPen και Jext.

Αντιμετώπιση της αναφυλαξίας

Η αναφυλαξία χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση στο νοσοκομείο. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

• αδρεναλίνη με ένεση ή ενδοφλέβια χορήγηση
• οξυγόνο
• ενδοφλέβια χορήγηση υγρών

Συνήθως η παραμονή στο νοσοκομείο διαρκεί περίπου 2 έως 12 ώρες, αλλά μπορεί να χρειαστεί περισσότερο. Πριν από την έξοδο, θα πρέπει να σας δοθούν δύο αυτοενέσιμες συσκευές αδρεναλίνης ή συνταγή για την προμήθειά τους, ώστε να τις έχετε σε περίπτωση νέας αντίδρασης.

Η αυτοενέσιμη συσκευή είναι ειδική συσκευή με την οποία μπορείτε να χορηγήσετε αδρεναλίνη στον εαυτό σας. Θα πρέπει να σας εξηγήσουν πώς και πότε να τη χρησιμοποιείτε και να σας δείχνουν τη χρήση της κάθε φορά που σας συνταγογραφείται. Μπορεί επίσης να σας παραπέμψουν σε ειδικό αλλεργιολόγο για εξετάσεις και συμβουλές.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο ή να προετοιμαστείτε

• Αποφεύγετε την τροφή, το φάρμακο ή την ουσία που σας προκαλεί αλλεργία. Αν έχετε τροφική αλλεργία, ελέγχετε προσεκτικά τις ετικέτες και ενημερώνετε το προσωπικό σε εστιατόρια και καφέ.
• Έχετε πάντα μαζί σας δύο αυτοενέσιμες συσκευές αδρεναλίνης.
• Ελέγχετε τακτικά τις ημερομηνίες λήξης και προμηθευτείτε νέες συσκευές πριν λήξουν.
• Εξασκηθείτε στη χρήση με εκπαιδευτική συσκευή, χωρίς βελόνα ή φάρμακο. Μπορείτε να την παραγγείλετε από την εταιρεία που κατασκευάζει τη συσκευή σας.
• Δείξτε σε φίλους, συγγενείς, συναδέλφους ή φροντιστές πώς και πότε να χρησιμοποιούν τη συσκευή σας.
• Χρησιμοποιήστε τη συσκευή αδρεναλίνης αν πιστεύετε ότι παθαίνετε αναφυλαξία, ακόμη κι αν τα συμπτώματα είναι ήπια.
• Φοράτε ιατρικό κόσμημα προειδοποίησης, όπως βραχιόλι που αναφέρει την αλλεργία σας, ώστε να ενημερωθούν οι άλλοι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Μην αφήνετε τις αυτοενέσιμες συσκευές αδρεναλίνης σε πολύ ζεστό ή πολύ κρύο μέρος, όπως στο ψυγείο ή εκτεθειμένες στον ήλιο.

Αίτια αναφυλαξίας

Η αναφυλαξία συμβαίνει όταν ο οργανισμός αντιδρά έντονα σε μια ουσία στην οποία υπάρχει αλλεργία. Αλλεργίες που μπορεί να προκαλέσουν αναφυλαξία είναι:

• τροφικές αλλεργίες, όπως σε ξηρούς καρπούς, αγελαδινό γάλα, αυγά, ψάρια ή σουσάμι
• αλλεργίες σε φάρμακα, όπως αντιβιοτικά ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ)
• τσιμπήματα εντόμων, όπως σφήκας ή μέλισσας
• αναισθητικά
• αλλεργία στο λάτεξ, ένα είδος καουτσούκ που περιέχεται σε ορισμένα γάντια και προφυλακτικά

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αιτία της αναφυλακτικής αντίδρασης δεν είναι γνωστή. Για οδηγίες σχετικά με την αλλεργία σας, τη συνταγογράφηση ή τη χρήση της αυτοενέσιμης συσκευής, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.